Кіріспе

Спартак – шотланд жазушысы Льюис Грассик Гиббонның 1933 жылы нағыз аты – Джеймс Лесли Митчелл атымен алғаш жарық көрген тарихи романы. Гиббон көбінесе «Шотландиялық Quair» трилогиясымен танымал болғанымен, бұл трилогиядан тыс ең белгілі толыққанды туындысы. Аты айтқандай, бұл кітап ежелгі Римде бұрынғы гладиатор Спартак басқарған құлдардың ұлы көтерілісін баяндайды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Басты кейіпкер – Спартак емес, Клеон, ойдан шығарылған грек құлы және евнух. Қожайынының үйінде ерекше жағдайға ие болғанына қарамастан, ол Спартақтың көтерілісші әскеріне қосылу үшін қашып кетеді. Бірінші тарауда оның бала кезінде құлдыққа сатылып, бірінші иесі тарапынан сексуалдық зорлыққа ұшырағаны, содан кейін кастрацияланып, білім алғаны айтылады. Тағы бір маңызды кейіпкер – Эльпиница, Спартак пен оның әріптес гладиаторларына Капуядан қашуға көмектескен құл әйел, ол Спартақтың сүйіктісіне айналады. Ол ұл туады, бірақ Спартак әскерін басқарып жүргенде, римдік сарбаздар оны зорлап, өлтіреді; оның нәрестесі де қаза табады. Роман Гиббонның адамзат тарихына қатысты көзқарастарына тоқталады, Спартак – өркендеген, бірақ іздей бастаған Алтын ғасырдан аман қалған адам ретінде бейнеленеді. Дегенмен, түрлі қосымшалар мен болжамдарға қарамастан, ол көтеріліс туралы белгілі тарихи фактілерге жақын болып келеді. Плутархтың Красс (көтерілісті басып тастаған) туралы жазған өмірбаяны – басты дереккөз, бірақ ол Аппиан мен Саллуст сияқты басқа да классикалық дереккөздерді пайдаланады.