Кіріспе

Халықаралық Кришна санасы қоғамы (ISKCON) жариялаған аударма және түсіндірме

"Бхагавад-гита Ас Із" – Халықаралық Кришна санасы қоғамының (ISKCON) негізін қалаушы А. С. Бхактиведанта Свами Прабхупаданың "Бхагавад-гита" аудармасы және түсіндірмесі. Бұл аударма, Харе Кришна қозғалысы ретінде танымал, Кришнаға – жеке Құдайға деген бағыну жолын баса көрсетеді. Ол алғаш рет 1968 жылы Macmillan Publishers баспасында ағылшын тілінде жарық көрді және қазірге дейін шамамен алпыс тілде қолжетімді. Оны негізінен ISKCON мүшелері таратуда.

Мазмұны

Әр тармақ үшін кітапта (толық басылымда) деванагари жазуы, латын транслитерациясы, санскрит тіліндегі сөзбе-сөз ағылшын мағыналары және ағылшын тіліне аударылған аударма бар. Прабхупаданың әр түрлі Гаудия Вайшнав еңбектеріне негізделген кеңінен түсіндірмесі берілген, оның ішінде: Рамануджа Бхася (санскрит тілінде); Саратха варсини тика (санскрит) Вишванатта Чакраварти Такураның; Гита бусана тика (санскрит) Баладева Видьябушананың; және Бхактивиноде Такурдың бенгал тіліндегі түсіндірмелері. "Бхагавад-гита" кітабында Құркшетрадағы шайқас алаңында Кришна мен Арджуна есімді батырдың арасындағы диалог баяндалады. Аңызда Кришна Жерге келіп, Арджунаға Кауравалар мен олардың әскеріне қарсы соғыста көмек көрсетеді. Кришна Арджунаның күйме жүргізушісі рөлін атқарады және оған шайқаста көмектеседі және Арджунаға материалдық деңгейдегі адам өмір сүруі туралы бірнеше құдайлық ақиқаттарды, Құдайдың ең жоғары тұлғасының шынайы табиғатын және бхакти-йога практикасы арқылы өлім мен қайта тудың жер бетіндегі циклдерінен мәңгілік прогресі мен босату әдісін ашады. Бұл аңызда Кришнаны тану және бүкіл өмір Кришнаның мәңгілік энергиясының көрінісі екендігі туралы ішкі түсінікке жету адамның жан дүниесін реинкарнация (өлім мен қайта туу) циклдерінен босатады деп үйретеді. Аңыздың ең басты нүктесі - Кришна Арджунаға бүкіл тіршілік пен материалдық болмысты қамтитын өзінің әмбебап түрін ашады. Аңыздағы бір ерекше оқиға - Арджуна қарсылас әскерге қарап, туыстарының қарсылас әскер үшін күресіп жатқанын көргенде, ол өзінің қан-тәніне қарсы өлтіру керектігіне қайғырып, өкініш білдіреді. Оған жауап ретінде Кришна Арджунаға өзінің шынайы түрін ашады және оның туыстары бүгін шайқаста өлсе де, бәрібір маңызды емес екенін айтады, өйткені олар ақырында бәрібір өледі, ал Арджунаның жоғарғы иесіне деген міндеті және өзін-өзі тануы туыстарына деген материалдық сүйіспеншілігінен асып түседі. Мәтіннің негізгі хабары - ешнәрсе шынымен өлмейді, барлық өмір өлім мен қайта туылманың үздіксіз циклында болып табылады, және адамның Құдайдың ең жоғары тұлғасын таныту және Кришна санасына жету үшін өзін-өзі тану және прогреске деген міндеті бар, осылайша өлім мен қайта туылманың мәңгілік циклінен құтылу. Кітапта құдайдың ең жоғары тұлғасы ретінде қаралатын Кришнаға деген құлшылық жолы айтылған. Бұл Кришнаның инкарнация емес, барлық себептердің себебі және барлық инкарнациялардың көзі екенін анықтайды. Ол тіпті Вишнудың да бастауы. Ол - Аллаһтың қасиеттеріне сүйіспеншілікпен қызмет ету. "Бхагавад-гита" Гаудия-вайшнавизм дәстүрінде жазылған. Веданың ізбасарлары Бхагавад-гитаны Ведалық білімнің және Упанишадтардың мәні деп санайды және кітапты авторитетті және сөзбе-сөз шындық деп санайды. Гитаның кейбір қысқартылған басылымдарында ақын Аллен Гинзберг пен теолог Томас Мертонның алғы сөздері бар. 1972 жылы Macmillan "Толық басылымы" Чикаго университетінің профессоры Эдвард К. Димок кішісінің алғы сөзін қамтиды.

Зат

"Бхагавад-гита" қазіргі батыс әлемі үшін өмір салтын ұсынады және "Ману-смрити" мен индуистік діни және әлеуметтік құқық кітаптарынан туындайды. Осы өмір салтында, идеалды адам қоғамы төрт варнаға бөлінгендігі сипатталады (брахман – зиялылар, кшатрия – басқарушылар, вайшья – саудагерлер, шудра – еңбекшілер). Прахбупада өз жазбаларында, адамның тегі емес, жеке қасиеттері (гуна) және іс жүзінде атқаратын жұмысының (карма) түрі арқылы варнаның мүшесі болатынын қолдайды (БГ 4.13). Қоғамды ең жақсы басқаратыны – қайырымды кшатрия билеушісі, ол жазба дәстүрімен белгіленген және өздігінен бақылайтын, таза ниетті рухани көшбасшылар (брахман) сақтаған ережелерге сәйкес басқаруға тиіс. Кшатрия билеушісі (көптеген демократиялық мемлекеттердегі соттар сияқты) өлім жазасын да тағайындауға құқылы. Брахман, қарттар, әйелдер, балалар және сиырлар ерекше қорғауға лайық, ал жануарлар, әсіресе сиырлар, кез келген бағамен сойылудан сақталуы керек. Прахбупада оқырмандарды лакто-вегетариандық диета ұстануға шақырады және ауыл шаруашылығын қоғамның идеалдық экономикалық негізі деп көрсетеді. Прахбупада қоғамның Кришнаға (Құдайға) деген бақылылық (бхакти) арқылы ағартылған, "Кришнаны сезінуге" тиіс деген қорытындыға келді.

Баспа тарихы

А. С. Бхактиведанта Свами Прабхупада, кітап авторы, 1965 жылы АҚШ-қа келді. 1966 жылы ол Нью-Йорк қаласының 26 2-ші көшесіндегі дүкенде "Кришна санасы үшін халықаралық қоғамды" (ISKCON) құрды. Сол кезде ол "Бхагавад-гита-ас-и-ис" кітабын басып шығаруға өте құштар еді. 1968 жылы Macmillan Publishers 400 беттік нұсқасын басып шығаруға келісті, бірақ түпнұсқа қолжазба 1000 беттен асты, сондықтан Macmillan баспасының алғашқы басылымы "Қысқартылған басылым" деп аталды. 1972 жылға қарай "Қысқартылған басылым" жақсы сатылып, Macmillan "Толық басылымды" басып шығаруға келісті. Шрила Прабхупада 1977 жылы қайтыс болғаннан кейін, Бхактиведанта Кітап Трасты (BBT) 1983 жылы "Түзетілген және кеңейтілген" қайтыс болғаннан кейінгі басылымын шығарды, онда кем дегенде мың маңызды өзгеріс енгізілді. Бұл өзгерістер "түпнұсқа қолжазбаға жақын" деп негізделді. Бұл басылым Шрила Прабхупаданың ізбасарлары арасында қызу дау тудырды. 2001 жылы BBT лицензиясын алған Krishna Books Inc (KBI) 1972 жылғы "Толық басылымды" қайта басып шығарды, сондықтан қазір "Толық" және "Түзетілген және кеңейтілген" басылымдары қолжетімді.