Кіріспе
Мүлікті сақтандыру мүлікке қатысты көптеген тәуекелдерден қорғауды қамтамасыз етеді, мысалы өрт, ұрлық және кейбір ауа райы салдарынан болатын зиян. Бұл өрттен сақтандыру, су тасқынынан сақтандыру, жер сілкінісінен сақтандыру, үй сақтандыруы немесе қазандықтан сақтандыру сияқты сақтандырудың арнайы түрлерін қамтиды. Мүлікті сақтандырудың екі негізгі жолы бар: ашық тәуекелдер және аталатын тәуекелдер. Ашық тәуекелдер полисте нақты көрсетілмеген барлық шығын себептерін қамтиды. Ашық тәуекелдер саясатындағы жалпы ерекшеліктерге жер сілкінісі, су тасқыны, ядролық оқиғалар, терроризм актілері және соғыс салдарынан туындаған зиян жатады. Аталатын тәуекелдер сақтандыруды жүзеге асыру үшін полисте шығынның нақты себебін көрсетуді талап етеді. Көбінесе аталатын тәуекелдерге өрт, молния, жарылыс, кибершабуыл және ұрлық сияқты зиян келтіретін оқиғалар кіреді.
Property insurance provides protection against most risks to property, such as fire, theft and some weather damage. This includes specialized forms of insurance such as fire insurance, flood insurance, earthquake insurance, home insurance, or boiler insurance. Property is insured in two main ways—open perils and named perils. Open perils cover all the causes of loss not specifically excluded in the policy. Common exclusions on open peril policies include damage resulting from earthquakes, floods, nuclear incidents, acts of terrorism, and war. Named perils require the actual cause of loss to be listed in the policy for insurance to be provided. The more common named perils include such damage causing events as fire, lightning, explosion, cyber attack, and theft.
Тарих
Мүлікті сақтандырудың тамыры 1666 жылы 13 000-нан астам үйді қамтыған Лондонның Ұлы өртіне дейін жетеді. Өрттің ауқымды зардаптары сақтандыруды дамытуды "қажеттілік ретінен шұғыл қажеттілікке" айналдырды, бұл көзқарас өзгерісі сэр Кристофер Реннің 1667 жылғы Лондонның жаңа жоспарына "Сақтандыру кеңсесі" үшін орын қосуында көрінді. Өртке қарсы сақтандыру схемаларының бірнеше әрекеттері сәтсіз аяқталды, бірақ 1681 жылы экономист Николас Барбон мен он бір серігі алғашқы өртке қарсы сақтандыру компаниясын, "Үйлерді сақтандыру кеңсесін" құрды, ол кірпіш және ағаштан жасалған үйлерді сақтандырды. Бастапқыда Барбонның сақтандыру кеңсесі 5 000 үйді сақтандырды. Осы алғашқы табысты кәсіпорның арқасында келесі онжылдықтарда көптеген ұқсас компаниялар құрылды. Бастапқыда әр компания өздері сақтандырылған мүліктердегі өрттің зиянын болдырмау және азайту үшін өз өрт сөндіру бөлімдерін жұмыстырды. Олар сондай-ақ клиенттеріне "өрт сақтандыру белгілерін" беруді бастады, олар мүлікті анықтау үшін есіктің үстіне жақсы көрінетіндей орналастырылды. Осындай танымал компаниялардың бірі 1696 жылы Лондондағы Сент-Мартин-Лейндегі Томның кофеханасында құрылған "Hand in Hand Fire & Life Insurance Society" болды. Қазіргі уақытта бар болған алғашқы мүлікті сақтандыру компаниясы 1710 жылы Sun Fire Office ретінде құрылды және көптеген бірігулер мен сатып алулар арқылы қазір RSA Insurance Group болып табылады. Колониялық Америкада Бенджамин Франклин сақтандыру тәжірибесін, әсіресе өрттен болатын зиянның тәуекелін бөлу үшін мүлікті сақтандыруды стандарттауға және танымал етуге көмектесті. 1752 жылы ол өрттен үйлерді сақтандыру үшін Филадельфиялық үлескерлік қорын құрды. Франклиннің компаниясы өрт қаупі жоғары болған ағаш үйлер сияқты кейбір ғимараттарды сақтандырудан бас тартты.
Қаптаманың түрлері
Сақтандырудың үш түрі бар. Мүлікті қайта құру шығындары бойынша сақтандыру, оның құнсыздануына немесе құнының өсуіне қарамастан, мүлікті жөндеу немесе осыған ұқсас сападағы жаңа мүлікпен алмастыру шығындарын төлейді. Осы сақтандыру түрі үшін сыйлықақы мүліктің нақты ақшалай құнына емес, қайта құру құнына сәйкес есептеледі. Нақты ақшалай құнды қамтамасыз ету мүліктің амортизациясы ескеріліп, қайта құру құнынан азайтылған соманы қарастырады. Егер құрылыс шығындары артса, кеңейтілген қайта құру шығындары сақтандыру шегінен асып түсуі мүмкін. Әдетте, бұл шектің 25% -ынан аспайды. Сақтандыру полисін рәсімдеген кезде, шек – сақтандыру компаниясының белгілі бір жағдай немесе оқиға үшін төлейтін ең жоғары сома болып табылады. Шектерге сақтандыру компаниясы жаңа полис беруді немесе қолданыстағы полисті ұзартуды тоқтататын жас шектері де кіреді. Егер аудандағы үйлерді ауыстыру құны өсіп жатса, бұл сома да өзгеруі керек; сома үйдің нақты қайта құру құнымен сәйкес болуы тиіс. Өрт болған жағдайда, үй мүлігінің ауыстырылуы үй құнының проценттік көрсеткішімен есептеледі. Көрсетілген құны жоғары заттар болған жағдайда, сақтандыру компаниясы оларды үй мүлігінен бөлек сақтандыруды талап етуі мүмкін. Тағы бір сақтандыру опциясы – полиске балама тұру шарттарын қосу. Егер сақтандырылған жағдайдан туындаған мүліктік зиян адамға өз үйінде тұруға мүмкіндік бермесе, полис үй иелері қайтып келгенге дейін балама тұру шарттарының (мысалы, қонақүйлер мен мейрамхана шығындары) шығындарын белгіленген мерзім ішінде өтеуге мүмкіндік береді, бұл үйдің "пайдаланудан айырылуының" орнын толтыру үшін жасалады. Қосымша тұру шығындарының шегі әр түрлі болуы мүмкін, бірақ әдетте тұрғын үйді сақтандыру шегінің 20% -ына дейін белгіленеді. Меншік иелері тиімді сақтандыру туралы кеңес алу және қандай шек мөлшеріне жүгіну керектігін анықтау үшін сақтандыру компаниясымен сөйлесуі керек.
Дүниежүзілік сауда орталығы ісі
11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін, сот алқасы Дүниежүзілік сауда орталығының қирауына байланысты сақтандыру төлемдерін қарастырды. Жалға алушы Ларри А. Сильверштейн 7 миллиард доллардан астам сақтандыру ақшасын талап етті; ол WTC-де екі шабуыл болғанын айтты. Оның сақтандыру компаниялары, соның ішінде Chubb Corp. және Swiss Reinsurance Co., "бірлескен" шабуылды бір оқиға деп есептеді. 2004 жылдың желтоқсан айында федералдық сот алқасы келісімге келді. 2007 жылдың мамыр айында Нью-Йорк штатының губернаторы Элиот Спитцер сақтандыру талаптарының ірі бөлігі ретінде WTC кешенін қайта құруға 4,5 миллиард доллардан астам қаражат жұмсалатынын хабарлады.
"Катрина" даулымынан кейінгі мүліктік сақтандыру талаптары
"Катрина" даулынан кейін бірнеше мың үй иесі өз сақтандыру компанияларына қарсы сотқа жүгініп, оларды адалдық танытпау және талаптарын тиісінше және уақтылы реттемеуде кінәлады.
Флоридадағы тұтынушылардың таңдау туралы заң
2009 жылдың 24 маусымында Флорида штатының губернаторы Чарли Крис Тұтынушы таңдауы туралы заңға (H. B. 1171) вето қойды. Бұл заң жобасы штаттық реттеуді жойып, Флориданың ең ірі сақтандыру компанияларына өз тарифтерін белгілеуге рұқсат беретін еді. "State Farm" компаниясының Флоридадан кетуіне байланысты, "Nationwide" сияқты ірі сақтандыру компанияларын өкілдік еткен заңгер Тед Корлес: "үй иелері өзінің мүддесін қорғауға мұқият болатын болады" деп мәлімдеді. Крис Тұтынушы таңдауы туралы заңға вето қойғаннан кейін бес күн өткен соң Корлес мүліктік сақтандыруды либерализациялауды қорғай отырып, "егер көк шипті сақтандыру компаниялары өздерін нарықтан шығарып тастағысы келсе, онда олар банкрот болар еді" деп атап көрсетті. Ол Крис компаниясын тұтынушылардың таңдау құқығын қорғамай, олардың мүддесін қорғауға бағытталған шешімдер қабылдауда айыптады. 2006 жылы Флоридадағы үй иесі үшін орташа жылдық сақтандыру сыйлықақысы 1386 доллар болды, бұл елдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі. 2022 жылдың мамыр айында Флорида заң шығарушылары штаттың мүліктік сақтандыру дағдарысын жедел шешу үшін келісімге келді, бірақ сыншылар бұл жоспар климаттың өзгеруінің өсіп келе жатқан қаупіне жеткілікті назар бермейді деп мәлімдеді. Флорида губернаторы Рон ДеСантис екі партиялық заңға қол қойды, бұл Флориданың соңғы онжылдықтарда көрген ең маңызды және жан-жақты мүліктік сақтандыру реформасы болып табылады, ол Флорида тұрғындарына қысқа және ұзақ мерзімді көмек көрсетуге, өсіп келе жатқан сақтандыру құнымен күресуге бағытталған.
Үндістанда өртке қарсы сақтандыру
Үндістанда өрт сақтандыру қызметі Бүкілүнділік өрт тарифтерімен реттеледі, ол сақтандыру шарттарын, сыйақы ставкалары мен өрт сақтандыру шартының талаптарын белгілейді. Өрт сақтандыру полисі "Стандартты өрт және ерекше жағдайлар полисі" деп қайта аталды.