Кіріспе

12-ші армия (неміс: 12. Armee) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы Вермахттың далалық әскері.

Батыстағы жорық

12-ші армия 1939 жылғы 13 қазанда генерал Вильгельм Лист басшылығымен құрылды. Алғашқыда Зигфрид сызығында қорғаныс шайқастарына қатысқан армия, Рундштедт Армия тобының А тобының құрамында Ардендердегі шабуылға жауапты болды. 1940 жылғы мамыр айында оның құрамында жеті жаяу әскер дивизиясы және бір таулы дивизия болды. Седан қаласының жанындағы Мёз өзеніндегі бұзылыстан кейін, жаяу әскер дивизиялары Энаға дейін жол ашты. Содан кейінгі күзгі науқанда армия Швейцария шекарасына жетіп, бос аймақпен шекараны қамтамасыз етті. 1940 жылдың қалған бөлігінде армия Францияда оккупациялық міндеттерді орындады.

Балқандағы жорық

1941 жылдың ақпан айында фельдмаршал Лист пен болгар генерал-штабы арасындағы келісім неміс әскерлерінің өтуіне мүмкіндік берді. 28 ақпан түні неміс әскерлері Дунайды Румыниядан кешіп, Болгарияда стратегиялық позициялар алды. 6 сәуірде 12-ші армияның бөлімдері Югославия мен Грекияға ілгеріледі. Югославия бірінші болып құлады. Алты ай бойы итальяндықтармен шайқасқан гректер 12-ші армияның он бес дивизиясына, оның төртеуі бронетанкілік, қарсы тұра алмады. Грек әскері капитуляциялаған кезде, Солтүстік Африкадан гректерге көмекке келген төрт достас дивизиясы Олимп және Фермопиль шайқастарында жеңіліске ұшырап, эвакуациялауға мәжбүр болды. Армия Солтүстік армия тобының бас штабымен бірге XLVIII, XX және XXXI армия корпустарынан құралды. Генерал Вальтер Венктің басшылығымен 12-ші армия Берлин шайқасы кезінде қоршаудағы астананы босатуға неміс әскерінің соңғы әрекетін жасады. Потсдамға сәтті жеткенімен, 12-ші армия сандық артықшылығы бар Кеңес Қызыл Армиясымен тоқтатылып, Берлинге көмек көрсетуден бас тартуға мәжбүр болды. Содан кейін 12-ші армия генерал Теодор Буссенің Бэлицтің оңтүстігіндегі қираған 9-шы армиясының қалдықтарымен бірігіп, кеңес әскерлерінің шабуылының салдарынан туған жағдайда, әскер мен бежендерге батысқа қарай өтуге және бұрынғы Эльбе өзенінің жартылай қираған көпірінен Тангермюндеде өтіп, 1945 жылдың 4-7 мамыр аралығында американдық күштерге тұтқынға берілді.