Кіріспе

Дәнділеу – ағаш емес немесе сапасы төмен ағаш бетінде ағаш өрнегін имитациялау практикасы, оған сирек немесе жоғары сапалы ағаш түрін беру үшін, соның арқасында беттің эстетикалық тартымдылығын арттыру. Дәнділеу 19 ғасырда кең таралған, себебі адамдар қатты, қымбат ағаштарды жұмсақ, арзан ағаштарға немесе басқа да қатты беттерге бояудың жұқа қабатын жағу арқылы имитациялауға ұмтылған. Дәнділеуді қарапайым немесе арнайы құралдармен жасауға болады. Дәнділеуге арналған қалың қылқаламды көбінесе моттлер дейді. Әртүрлі эффекттерді жасау үшін желпіш қылқаламдар, флоггерлер, жұмсартқыш қылқаламдар, текстуралық тарақтар және тіпті саусақтар қолданылады. Сурет салу қабаттармен орындалады, ал бірінші қабат негіз болып табылады. Бүгінде бұл әдетте суретші имитациялауға тырысатын ағаш түріне байланысты алтын, қызыл немесе қоңыр түсті латекс бояуымен жасалады. Құрғақ негізге темперлі бояудың немесе сұйылтылған бояудың екінші қабатын сүңгір немесе үлкен, арзан қылқаламмен жағады. Дегенмен, 19 ғасырда көбінесе қылқаламдар қолданылған. Бұл әдіс кірпіш пен латуньге де қолданылуы мүмкін, бұл бүгінде жиі кездеседі. Дәнділеу – кез келген бетте жасанды текстура жасауды да білдіруі мүмкін. Мысалы, баспа ісінде қазіргі заманғы баспа процестерінде қолданылатын тегіс металл беттерді дөрекі ету. Тас өңдеуде дәнділеуге баламасы – мәрмәрлеу.

Тарих

"Ежелгі мұражай" атты кітапта, Мысырлықтардың үш мың жыл бұрынғы қолөнерлері туралы былай делінген: Қоймалар, орындықтар, үстелдер сияқты заттар көбінесе қара ебен ағашынан жасалып, піл сүйегі, шаған және акация ағашымен қапталып, жұқа қабаттармен және сирек ағаштардан жасалған ою-өрнектермен безендірілген. Сапасы төмен беттерге әсемдік қосу үшін, Мысырлықтар жиі кездесетін шетелдік ағаштарды еліктеу үшін қарапайым тақтайшаларды бояған. Түстер әдетте дайындалған ағашқа жұқа жабын немесе тегіс таралған астарға жағылып, жасалма ағашқа ұқсату үшін түйіндер мен өрнектер салынған. Осы мәліметтерге қарағанда, үш мың жылдан астам бұрын ағаш өрнегін жасаушылар кәсіби шеберлер тобы болған. Декоратор ағаш өрнегін жасауды білуінің басты себебі, ерте не кеш, одан осы жұмысты орындауды сұрауы мүмкін. Сондықтан ол сұранысты қанағаттандыра білуі керек. Ағаш өрнегі – табиғи ағаш түйірінің түрлі-түрлерін имитациялау өнері. Ол қарапайым "Клер-Буадан" бастап күрделі "Ағылшын жаңғағына" дейін жетеді. Ағаш өрнегін жасаудың негізгі екі түрі бар: ірі (рустикалық) және ұсақ (әдепті). Ұсақ өрнекте су бояуларымен қабаттар жасалып, лак, зығыр майы және минералды спирттен жасалған майлы глазурьмен аяқталады. Су бояулары пигмент қосылған сыра ерітіндісін, үнді сиясын немесе суда еріген Вандике кристалдарын пайдаланады. Вандике кристалдары өте қараңғы, көбінесе күйдірілген умбраға ұқсас, бірақ су мөлшерін өзгерту арқылы ашық қоңырдан қараға дейін әртүрлі түстер алуға болады. Бұл жұқа қабатқа бояуды сыпыру, шүберекпен сүрту, губкамен ұру немесе басқа тәсілдермен әртүрлі текстуралар беруге болады. Текстуралық қабаттың үстіне суретшінің щеткасымен белгілі бір ағаш түйірін имитациялайтын қосымша өрнектер салынуы мүмкін. Табиғи ағаш түйіріне тән тік бұрыштар жасау үшін ылғал бояуға жұмсақ щеткамен өңдеу жасауға болады. 2017 жылы Хаммонд Харвуд үйінің алдыңғы есігі магони ағашының бастапқы түріне сәйкес келетін ағаш өрнегімен қалпына келтірілді.

Дәнді өңдеуге арналған құралдар

Қалыпты үйді бояуға қолданылатын құралдардан өзге, ағаш өрнегін жасау үшін бірнеше арнайы құралдар қажет, бірақ ағаш өрнегінің ең жақсы үлгілерінің кейбіреулері тек ең азын құралдармен жасалғаны байқалады. Тәжірибелі шебер көне мата немесе тозығы жеткен қылқаламды шеберлікпен қолдану арқылы қажетті әсерлерді жиі қол жеткізе алады, бірақ бастаушы үшін қажетті құралдардың болуы тиімді.