Бэрнет формуласы: Ұлыбританиядағы бюджеттік бөлу механизмі
Barnett formula
Барнетт формуласы: Ұлыбританиядағы Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландияға бөлінетін қаржыны есептеу жүйесі. Тәуелсіздікке өткен аймақтардың бюджетін анықтаудағы кемшіліктер талданды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Децентрализацияланған әкімшіліктерге бөлінетін үлес
Share due to devolved administrations
Барнетт формуласы – Ұлыбритания Қаржы министрлігінің Солтүстік Ирландия, Шотландия және Уэльске бөлінетін мемлекеттік шығыстар сомаларын Англия, Шотландия және Уэльстегі мемлекеттік қызметтерге бөлінетін шығыстар деңгейіндегі өзгерістерге сәйкес автоматты түрде түзетуге арналған механизмі. Бұл формула үлестірілген үкіметтердің бюджеттерінің көп бөлігіне, бірақ толығымен емес, қолданылады – 2013–14 жылдары Шотландия Парламентінің жалпы бюджетінің шамамен 85%-ына қолданылды. Формула 1978 жылы оны жасаған Джоэл Барнетт атымен аталған және ол тек конвенция болғандықтан, Қаржы министрлігі оны қалауынша өзгерте алады. Барнетт өзі 2014 жылы оны қолдануды жалғастыру туралы уәдені "қасіретті қателік" деп атады. 2009 жылы Лордтар палатасының Барнетт формуласы жөніндегі таңдау комитеті "Барнетт формуласы енді Ұлыбританияның үлестірілген әкімшіліктері үшін блок гранттың жылдық өсімін анықтау үшін қолданылмауы керек. Олардың салыстырмалы қажеттіліктерін нақты бағалауға негізделген ресурстарды үлестірілген әкімшіліктерге бөлетін жаңа жүйе енгізілуі керек" деген қорытындыға келді. 2014 жылғы Шотландияның тәуелсіздігі жөніндегі референдум кезінде Барнетт формуласы Шотландияның мемлекеттік шығыстарының жоғары деңгейіне байланысты кеңінен танылды.
The Barnett formula is a mechanism used by the Treasury in the United Kingdom to automatically adjust the amounts of public expenditure allocated to Northern Ireland, Scotland and Wales to reflect changes in spending levels allocated to public services in England, Scotland and Wales, as appropriate. The formula applies to a large proportion, but not the whole, of the devolved governments' budgets − in 2013–14 it applied to about 85% of the Scottish Parliament's total budget. The formula is named after Joel Barnett, who devised it in 1978 and, being merely a convention, could be changed at will by the Treasury. Barnett himself later called a 2014 pledge to continue using it a "terrible mistake". In 2009, the House of Lords Select Committee on the Barnett Formula concluded that "the Barnett Formula should no longer be used to determine annual increases in the block grant for the United Kingdom's devolved administrations A new system which allocates resources to the devolved administrations based on an explicit assessment of their relative needs should be introduced." During the 2014 Scottish independence referendum, the Barnett formula came to widespread attention given Scotland's higher levels of public expenditure.
Халыққа пропорционалды
Формуланың түпкі алғысы 1888 жылғы Гошен формуласы болды, оны Джордж Гошен қаржы министрі болған кезде Ирландияның өзін-өзі басқару ұсыныстарының бөлігі ретінде енгізді. Бұл Англия мен Уэльске 80% қаржы бөлді, Шотландияға 11% және Ирландияға 9%; сондықтан Шотландияның үлесі Англия/Уэльстің сомасының 13,75% құрады. 1970 жылы децентрализацияға дайындық барысында халық санының салыстырмалы өзгерістері қарастырылды. Сол кезде халық санының салыстырмалы көрсеткіші Англияда 85%-ды, Шотландияда 10%-ды құрады, яғни жаңа Барнетт формуласы Шотландия шығыстарына Англиядағы өзгерістің 10/85-ін (немесе 11,76%) белгіледі, бұл Гошен формуласы бойынша алған көрсеткіштен 2% төмен. Халық санының пайыздық үлесі 1999 жылдан бастап жыл сайын қайта есептеледі, ал Шотландияның өзгерістерге қатысу үлесі 2002 жылы Англия сомасының 10,23% деңгейінде белгіленді. Бастапқы есептеулер дұрыс емес халық санын бағалауға негізделген, және осы қателіктерді түзетуге тырысылмады, бірақ шығындардағы өзгерістер халық санының қазіргі деректеріне сүйенді. Саяси ынтаның жоқтығы қолданыстағы шығындарды қайта теңгеруге қажетті өзгерістерді енгізуге кедері келтірді, сондықтан Барнетт формуласы тек өзгерістерге ғана қолданылды. Дегенмен, инфляцияның салдарынан формуланың қайталап қолданылуы Шотландиядағы орталықтандырылған қызметтерге жан басына шаққандағы орташа шығынның жылдар бойы Англия көрсеткішіне жақындауына әкеледі деп күтілді (осыны "Барнетт қысымы" деп атайды). Қаржыландыру туралы толық мәліметтерді Ұлыбритания Қаржы министрлігінің Қаржыландыру саясаты жөніндегі мәлімдемесінен табуға болады.
The ultimate predecessor of the formula was the 1888 Goschen formula, introduced by George Goschen when Chancellor of the Exchequer, as part of the proposals for Irish Home Rule. This allocated 80% of funding to England and Wales, 11% to Scotland and 9% to Ireland; hence the Scottish share was 13.75% of the English/Welsh amount. By 1970, in preparation for devolution, changes in the relative populations were examined. By then the relative populations were 85% in England and 10% in Scotland, meaning that the new Barnett formula set changes to Scottish expenditure at 10/85th of the change in England (or 11.76%), 2% lower than the change that was being received under Goschen. The population percentages have been recalculated annually since 1999, and the Scottish share of changes was in 2002 set at 10.23% of the English amount. The original calculation was based on incorrect population estimates, and no attempt was made to adjust the baseline for these errors though changes in expenditure are based on more current population numbers. Political unwillingness to manage the task of making the changes necessary to rebalance existing expenditure meant that the Barnett formula was applied only to changes. Nevertheless, the expectation was that as inflation led to repeated application of the formula, average expenditure per head on devolved services in Scotland would over the years fall nearer and nearer to the English figure (the so called "Barnett squeeze"). Details of the funding arrangement can be found in HM Treasury's Statement of Funding Policy.
Ағылшын сын-пікірлері
Барнетт формуласына тек бір елде немесе аймақта ғана қолданылатын салықтар мен төлемдер даулы түрде әсер етеді. Мысалы, Англияда енгізілген қосымша оқу ақысы ағылшын мемлекеттік шығындарының қосымшасы ретінде есептеледі (өйткені қосымша кіріс университеттерге жұмсалады), демек, Біріккен Корольдіктегі жалпы салықтан төленетін біріктірілген қордан шотландия үкіметіне тең сома аударылды. Бұл тек ағылшындар оқу ақысын төлейді дегенді білдіреді, бірақ бұл ақша шотландиялық университеттермен бөліседі, тіпті сол университеттерде оқитын шотландиялық студенттер қосымша төлем жасауға міндетті емес. Керісінше, егер Шотландия Парламенті салықты реттеу өкілеттігін пайдаланса, қосымша (немесе азайтылған) кірістер Шотландияға арналған Барнетт формуласы бойынша блок грантын есептеу кезінде қарастырылмайды. Тағы бір сын – Англияның қаржылық теңгерімі салық пен шығыс арасында шамамен теңгерілгеніне қарамастан, ол әлі де Ұлыбритания деңгейіндегі қарыздарға жауапкершілік тартады, олар негізінен халыққа бөлінген елдер үшін алынған қарыз болып табылады.
Taxation and charges applied in only one nation or region controversially affect the Barnett formula. In one example, the top up tuition fees introduced in England are counted as additional English public expenditure (as the extra income is spent by the universities) and, therefore, an equivalent amount from the Consolidated Fund, paid for by UK wide taxation, has been transferred to the Scottish Government. It was argued that this meant that only the English paid tuition fees, yet this money is shared with Scottish universities, despite Scottish students studying at those universities not having to contribute any extra fees. In contrast, if the Scottish Parliament were to use its tax adjusting powers, the additional (or reduced) revenue would not be considered in any calculations by the Barnett formula of the block grant for Scotland. Another criticism is despite at times England's fiscal balance almost being in balance between tax and spending, it's still liable for debts incurred at a UK level for borrowing almost entirely incurred for the devolved nations.
Солтүстік Ирландия, Шотландия және Уэльстің сын-пикирлері
2007 жылы Ұлыбритания үкіметі 2012 жылғы Лондон Олимпиада ойындарын өткізуге бөлінген 7 миллиард фунт стерлингтен астам мемлекеттік шығындарға қатысты Барнетт салдары болмайды деп шешті, дегенмен бұл шығыстардың көп бөлігі шығыс Лондон аймағындағы жаңару мен көлік инфрақұрылымын қаржыландыруға бағытталған еді. Формуланың заңдық негізінің болмауы Солтүстік Ирландия, Шотландия және Уэльс азаматтарын алаңдатады. Децентрализация заңнамасында тек әр ел үшін Мемлекеттік хатшы Парламент ұсынған қаражатты бөліп береді делінген. Бұл Вестминстер Парламентіне артық сенім көрсету және орталықтандырылған биліктің тәуелсіздігін шектеу деп қарастырылады. Әділдік үшін қажеттіліктерге негізделген шешім ұсынылды, әсіресе Англияның аймақтары ескерілмейтіні немесе Ұлыбританияның үш децентрализацияланған құрылымымен салыстырылмайтыны ескерілгенде. Солтүстік Ирландияда салықтық өкілеттіктер мен жауапкершіліктерді беру механизмдерін қарау жүргізілмеді, бұл Уэльстегі Комиссия, Шотландиядағы 2012 жылғы Шотландия заңы және Англиядағы Heseltine шолуымен салыстырғанда ерекше жағдай. Уэльстегі Жібек комиссиясы Барнетт формуласын қарастырудан мүлдем шеттетілді, ол Уэльс үшін қаржыландыру және қаржы жөніндегі тәуелсіз комиссияның алдыңғы есебінен кейін екі үкімет арасындағы екіжақты келіссөздерге берілді. Бастапқы формула мемлекеттік шығындар өскен кезде Англиядан жоғары шығынға ие елдердің үлесін бірте-бірте азайтуға әкеледі. Комиссия есебі дайындалған кезде Уэльске ағылшын аймақтарынан кем жер берілгендіктен, Комиссия Уэльс жағдайындағы одан әрі қысымды шектеу үшін Барнетт формуласына ең төменгі шекті ұсынды. Бұл ұсыныс қабылданды және 2017 жылғы заң Уэльстің жан басына шаққандағы шығыны ағылшын деңгейінің 115 пайызынан төмен болмайтынын қамтамасыз ететін ең төменгі шекті белгіледі. Қазіргі уақытта басқа децентрализацияланған әкімшіліктер үшін мұндай шек жоқ, бірақ Солтүстік Ирландия жағдайында бұл талқылау тақырыбына айналды. Солтүстік Ирландияның ерікті секторлар кеңесі қазіргі жүйедегі мәселелерді атап көрсетті, олардың ішінде корпоративтік салықты инвестиция үшін тартымды ету әлеуеті және формула Уэльске немесе Солтүстік Ирландияға қарағанда Шотландияға көбірек тиімді болуы еді. Шотландия Ұлттық партиясы «Барнетт қысымы» деп аталатын жағдайға назар салды. Олар Барнетт формуласы Шотландияның артықшылықты шығыс жағдайын қорғаудың орнына осы артықшылықты үнемі төмендетіп отырады деп мәлімдеді: себебі ол жан басына шаққандағы тең ақшалай ұлғаюды қамтамасыз етеді, ал Шотландияның жан басына шаққандағы шығыны Англиядан жоғары болғандықтан, Шотландияның ұлғаюы Англиямен салыстырғанда олардың жалпы бюджетінің үлесі ретінде аз болады. Мысалы, егер инфляцияны өтеу үшін 4% өсім қажет болса, Англия үшін 4% өсімді қамтамасыз ететін бірдей ақшалай сома Шотландияның бюджетін 3% ғана арттыруы мүмкін. Бұл пікірге қарсылар бұл қысқартулар емес, жай ғана өсудің баяулауы екенін және үй елдері арасындағы шығындарды теңестіру қазіргі Ұлыбритания немесе Шотландия үкіметтерінің саясаты емес деп мәлімдейді. Шындығында, бұл эрозия өте баяу болды – жоғарыдағы кестеде көрсетілгендей, Шотландияда жан басына шаққандағы шығын 121,5%-дан 115,5%-ға дейін төмендеуіне шамамен 30 жыл уақыт кетті.
In 2007, the UK Government decided that there would be no Barnett consequentials in relation to the more than £7bn of public spending allocated to deliver the 2012 London Olympic Games, despite the fact that a substantial proportion of this spending was to be used to fund regeneration and transport infrastructure in the east London area. The lack of a statutory basis for the formula concerns Northern Irish, Scottish and Welsh citizens. The devolution legislation states only that the Secretary of State for each country will make a grant of such monies as Parliament makes available. This is seen as relying too heavily on the good will of the Westminster Parliament, and infringing the independence of the devolved executives. A needs based solution has been suggested as being more fair, especially considering areas of England are not taken into account or compared to the three devolved nations of the UK. In Northern Ireland, there has been no review of the mechanisms involved in regard to devolving of fiscal power and responsibilities – unlike Wales with the Commission on Devolution in Wales, Scotland with the Scotland Act 2012, and England with the Heseltine Growth Review. The Silk Commmission in Wales was expressly excluded from considering the Barnett Formula, which, following the earlier report of the Independent Commission on Funding and Finance for Wales, was reserved for bilateral negotiation between the two governments, The original formula has the effect when public expenditure is growing of very gradually reducing the relative share of countries with higher spending per head than England. Since at the time of its report Wales received less than equivalent English regions, the Commission proposed a floor to the Barnett formula to limit any further squeeze in the Welsh case. This proposal was eventually accepted and the Act of 2017 instituted a floor whch ensured Welsh expenditure per head would not fall below 115 per cent of the English level. At the present time no such floor exists for the other devolved administrations although it has now become a matter of debate in the case of Northern Ireland. The Northern Ireland Council for Voluntary Action highlighted problems with the current system, key of which have been the potential to make corporation tax more attractive for investment, and that the formula favours Scotland much more strongly than it does Wales or Northern Ireland. The Scottish National Party pointed to what has been termed the Barnett squeeze. They point out that rather than protecting the favourable spending position of Scotland, the Barnett formula steadily erodes that advantage: As it gives equal cash increases (per head), and Scotland's per head spending is higher than England's, Scotland's increases will be smaller as a percentage of their total budget than England's. For example, if a 4% increase is needed to cover inflation, the same cash increase which provides a 4% increase for England may translate into an increase of only 3% of Scotland's budget – after inflation, that would mean a 1% budget reduction for the Scottish Government. Opponents of that view claim that these are not cutbacks, merely lower growth, and that spending convergence between the home nations is not a policy objective of the current UK Government or Scottish Government. Also, in reality this erosion has happened extremely slowly − as shown in the table above, Scotland's reduction in identifiable spend per head from 121.5% of the UK average to 115.5% took nearly 30 years.
Өзгерістердің мүмкіндігі
2009 жылы Лордтар палатасының Барнетт формуласы жөніндегі арнайы комитеті «Децентрализацияланған басқаруларға ресурстарды олардың салыстырмалы қажеттіліктерін нақты бағалау негізінде бөлетін жаңа жүйе енгізілуі керек» деген қорытынды жасады. Бұл 2006 жылғы 6 наурызда жарияланды және Шотландия үкіметіне, Мэн аралы үкіметі үшін қолданылатын Ортақ Касса келісіміне ұқсас, кеңейтілген салықтық өкілеттіктер беруді ұсынды. Шотландия Ұлттық партиясы Шотландияға толық фискалдық автономия беруді ұсынды, бұл Шотландия парламентіне шотландтық салық салуды толық бақылауға мүмкіндік берер еді. Оның нәтижесінде Шотландия парламенті Ұлыбритания үкіметіне шотландтық шығыстардың үлесін жабу үшін грант төлеуге келер еді. Бұл ұсыныс Ұлыбритания парламенті тарапынан қабылданбады.
In 2009, the House of Lords Select Committee on the Barnett Formula concluded that, "A new system which allocates resources to the devolved administrations based on an explicit assessment of their relative needs should be introduced." was published on 6 March 2006 and called for greater fiscal powers for the Scottish Government, similar to the Common Purse Agreement that exists for the Manx Government. The Scottish National Party proposed Full Fiscal Autonomy for Scotland which would have given the Scottish parliament full control of Scottish taxation, the result of which would have been a reversal in funding with the Scottish parliament paying the UK government a grant to cover the Scottish share of reserved issue spending. This option was rejected by the UK parliament.