Қасиетті Лазар орденінің тарихы

Кіріспе

1119 жылы крестшілер құрған Рим католик әскери ордені, ортағасырлық католик әскери ордені. Иерусалимнің Әйіргі Лазары ордені, Иерусалимнің мәжбүр ағайындары немесе жай ғана Лазаристер деп те аталатын бұл орден 1119 жылы Иерусалимдегі мәжбүрлер ауруханасында крестшілермен құрылды. Оның бастапқы мақсаты – әйіргі Лазардың құрметіне аталған осы аурухананың жәрдемшілігі болды. 1142 жылы король Фүльк оны мойындады, ал 1255 жылы Папа Александр IV-нің "Cum a Nobis Petitur" паптық бұйрығымен Әйіргі Августин ережесі бойынша госпитальдық және әскери орден ретінде канондық түрде мойындалды. Олар мәжбүрлерге көмектесуге баса назар бергенімен, Әйіргі Лазар орденінің рыцарьлары 1191 жылы Акра қоршауында, Арсуфта және 1192 жылы Яффа шайқасында ерлік көрсетті. Сондай-ақ 1244 жылы Ла Форби шайқасы мен 1291 жылы Акраны қорғауда да көзге түсті. Орденнің ресми орталығы тікелей Иерусалимде, содан кейін Акрада орналасты. Иерусалим Корольдігі құлағаннан кейін орден екі негізгі тармаққа бөлінді – Италияда және Францияда (Бойни-сюр-Бьоннедегі шатода). 1489 жылы Папа Иннокентий VIII орденді және оның жер иеліктерін Госпитальдік орденмен біріктіруге тырысты. Алайда, Франция, Оңтүстік Италия, Венгрия, Швейцария және Англиядағы Әйіргі Лазар орденінің юрисдикциялары бұл әрекетке қарсылық көрсетті. Госпитальдік орден қазіргі Германиядағы орденнің иеліктерін ғана иелене алды. 1572 жылы Италиядағы Әйіргі Лазар ордені Савой үйі тұсындағы Әйіргі Маврикий орденімен біріктіріліп, бүгінгі күні де бар және итальяндық тармақтың династиялық мұрагері ретінде танылған Әйіргі Маврикий және Лазар орденін құрады. Дегенмен, бірігу кезінде орденнің Испания патшалығының құрамына кіретін Италияның оңтүстік бөлігіндегі иеліктері алынып тасталды. Олар шіркеулік иеліктерге айналдырылды. Савой герцогы тек Савой герцогтігіндегі иеліктерді бақылауға алды. 1608 жылы Франция королі Генрих IV, Католик шіркеуінің басшысының мақұлдауымен, француз тармағын Кармель тауындағы Әйіргі Мария орденімен біріктіріп, Кармель тауындағы Әйіргі Мария және Иерусалимнің Әйіргі Лазарының Корольдік әскери және госпитальдық орденін құрды. Бұл тармақ 18 ғасырда Франция корольдігімен тығыз байланысты болды, ал орденнің басшылары француз корольдік отбасының мүшелері болды. Ол Француз революциясының салдарынан зардап шегіп, өзінің басшысы, Прованс графы Луи Станислав Ксавье де Бурбонмен (болашақ король Людовик XVIII) бірге эмиграцияға кетті. 1830 жылы ол ресми түрде корольдік қорғауын жойды және француз корольдік альманахинда корольдік қорғауы бар орден ретінде тізімделмеді. Лазарет сөзі (кейбір тілдерде мәжбүрлер үйімен синоним) де Әйіргі Лазар орденінен шыққан деп есептеледі, бұл ғимараттар 15 ғасырда карантиндік станциялар ретінде пайдаланылды, онда мәжбүрлік бұрынғыдай кең таралмады.

Roman Catholic military order founded by crusaders around 1119
the medieval Catholic military order

The Order of Saint Lazarus of Jerusalem, also known as the Leper Brothers of Jerusalem or simply as Lazarists, was a Catholic military order founded by Crusaders around 1119 at a leper hospital in Jerusalem, Kingdom of Jerusalem, whose care became its original purpose, named after its patron saint, Lazarus. It was recognised by King Fulk in 1142 and canonically recognised as a hospitaller and military order of chivalry under the rule of Saint Augustine in the Papal bull Cum a Nobis Petitur of Pope Alexander IV in 1255. Although they were centred on their charism of caring for those afflicted with leprosy, the knights of the Order of Saint Lazarus notably fought in the Siege of Acre in 1191, Arsuf, and in the 1192 Battle of Jaffa. Battle of La Forbie in 1244 and in the Defense of Acre in 1291. The titular seat was successively situated at Jerusalem, then Acre. After the fall of the Kingdom of Jerusalem, the order split into two main branches – in Italy and in France (at the Château Royal de Boigny sur Bionne). In 1489, Pope Innocent VIII attempted to merge the order and its land holdings with the Knights Hospitaller. This was resisted by the larger part of the jurisdictions of the Order of Saint Lazarus, including those in France, Southern Italy, Hungary, Switzerland and England. The Knights Hospitaller only managed to appropriate the order's holdings in what is now Germany. In 1572, the Order of Saint Lazarus in Italy was merged with the Order of Saint Maurice under the House of Savoy to form the Order of Saints Maurice and Lazarus, which still exists today and is recognised as a dynastic successor of the Italian branch. However, the merger excluded the order's holding in the southern part of Italy, then forming part of the Spanish realm. These were transformed into ecclesiastical benefices. The Duke of Savoy only managed to gain control of those benefices situated in the Duchy of Savoy. In 1608, King Henry IV of France, with the approval of the Holy See, the jurisdiction of the head of the Catholic Church, linked the French branch administratively to the Order of Our Lady of Mount Carmel to form the Royal Military and Hospitaller Order of Our Lady of Mount Carmel and Saint Lazarus of Jerusalem united. This branch became closely linked to the French Crown during the 18th century, with the serving grand masters then being members of the French royal family. It suffered the consequences of the French Revolution and went into exile along with its grand master, Louis Stanislas Xavier de Bourbon, Count of Provence (the future King Louis XVIII). It formally lost its royal protection in 1830 and then ceased to remain listed as having royal protection in the French Royal Almanac. The word lazarette (in some languages being synonymous with leprosarum) is believed to also be derived from the hospitaller Order of Saint Lazarus, these edifices being adopted into quarantine stations in the 15th century, when leprosy was no longer the scourge it had been in earlier centuries.

Крест жорықтары

Иерусалимдегі қасиетті Лазарь әскери ордені XII ғасырда Латын Корольдығының крестшілері құрған жалқау ауруханасында пайда болды. Шығыста бұрын жалқау ауруханалары болған, ал Киелі Лазарь ордені олардың жалғасы екенін мәлімдеп, көне тарихқа ие болу және барлық ордендердің ең ескісі саналатын көрініс жасауға тырысты. Чарльз Моеллердің айтуынша, "бұл талап шындыққа жатпайды"; бірақ құжатты дәлелдер ғимараттың 1073 жылы жұмыс істегенін растайды. Лазарь ордені бастапқыда тек ауруханалықтар ордені болды және Батыста қолданылатын Святой Августин ауруханалық ережесін қабылдады. Орденнің 12-ші ғасырда әскери рөлге ие болғаны туралы айтылған, бірақ бұл датаны растайтын нақты дәлелдер жоқ болуы мүмкін. Иерусалимге бағынышты ауруханалар ақырында Киелі жердің басқа қалаларында, әсіресе Акрада, сондай-ақ Еуропаның әртүрлі елдерінде, атап айтқанда Оңтүстік Италияда (Капуа), Венгрияда, Швейцарияда, Францияда (Буаньи) және Англияда (Бертон Лазарс) құрылды. Франция королі Людовик VII 1154 жылы Екінші крест жорығынан оралғаннан кейін Орлеан қаласына жақын Бройни сарайын орденге сыйлады. Бұл үлгіге Англияның Генрих II және император Фридрих II де еліктеді. Француз революциясы кезінде 1791 жылдың 30 шілдесінде Франциядағы барлық корольдық және рыцарлық ордендер таратылды. Келесі жылы шығарылған жарлық орденнің барлық мүлкін тәркіледі. Алғашында орденді құрған Апостолдық Тақ орденді таратудан бас тартты; ал орденнің үлкен магистрі болған Прованс графы Луи, кейіннен Людовик XVIII атанды, эмиграциядағы қызметін жалғастырып, орденге әртүрлі мәртебелі тұлғаларды қабылдауды тоқтатпады. Ғалымдар француз революциясы кезінде және одан кейін орденнің қаншалықты белсенді болғаны туралы әртүрлі пікірлер білдіреді. Дегенмен, оның сол кезеңде де өмір сүргеніне күмән жоқ. Әртүрлі мұражайларда 1791 жылдан кейін орденге қабылданған орыс және балтық ақсүйектерінің бірнеше суреттері сақталған. Олардың ішінде генерал Джон Лэмб, князь Суворов, граф Пален, граф Сиверс және т.б. бар. Кейбір жаңа рыцарьлар 1814 жылдан 1830 жылға дейінгі Корольдік альманахқа енгізілген. 1824 жылы орденнің қорғаушысы Людовик XVIII патшасы және орденнің генерал-лейтенанты де Шатр герцогы қайтыс болды. 1830 жылы корольдік жарлық орденнің Франциядағы корольдық қолдауынан айырылуына себеп болды.

The military order of Saint Lazarus of Jerusalem originated in a leper hospital founded in the twelfth century by crusaders of the Latin Kingdom. There had been earlier leper hospitals in the East, of which the Knights of St. Lazarus claimed to be the continuation, in order to have the appearance of remote antiquity and to pass as the oldest of all orders. According to Charles Moeller, "this pretension is apocryphal"; but documentary evidence does confirm that the edifice was a functioning concern in 1073. The Order of St. Lazarus was purely an order of hospitallers in the beginning, and adopted the hospital Rule of St. Augustine in use in the West. It has been claimed that the Order assumed a military role in the 12th century, but this date may not be supported by verifiable evidence. Hospitals dependent on the Jerusalem leprosarium were eventually established in other towns in the Holy Land, notably in Acre, and in various countries in Europe particularly in Southern Italy (Capua), Hungary, Switzerland, France (Boigny), and England (Burton Lazars). Louis VII of France, on his return from the Second Crusade, gave it the Château of Broigny, near Orléans in 1154. This example was followed by Henry II of England, and by Emperor Frederick II. During the French Revolution, a decree of 30 July 1791 suppressed all royal and knightly orders in France. Another decree the following year confiscated all the Order's properties. The Holy See, which had originally created the Order, on the other hand did not suppress the order; while Louis, Count of Provence, then Grand Master of the order, who later became Louis XVIII, continued to function in exile and continued admitting various dignitaries to the order. Scholars differ in their views regarding the extent to which the Order remained active during and after the French Revolution. There is however no doubt of its continuing existence during this time. In different museums, there are preserved a number of paintings of Russian and Baltic nobles, admitted to the order after 1791. In this list are general John Lamb, Prince Suvorov, count Pahlen, count Sievers etc. Some of the new knights are listed in Almanach Royal from 1814 to 1830. King Louis XVIII, the order's protector, and the duc de Châtre, the order's lieutenant general, both died in 1824. In 1830, a royal decree caused the order to lose its royal protection in France.

Танымал мәдениетте

Қасиетті Лазар ордені Knightfall телесериалының екінші маусымында көрсетілген. Орденнің көркемделіп суреттелген нұсқасы "Сиырлылардың жаңа өмірі" телехикаясында бейнеленген.