Англиялық судья және қылмыс романдарының авторы

Кіріспе

Ағылшын судьясы және қылмыс жазушысы

Альфред Александр Гордон Кларк (4 қыркүйек 1900 – 25 тамыз 1958) – ағылшын адвокаты, судья және Сирил Хэр псевдонімімен жазатын қылмыс жазушысы.

Өмір және жұмыс

Гордон Кларк Миклхэмде, Суррей графтығында, Миклхэм Холлдың иесі Генри Герберт Гордон Кларктың үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. Социалистік саясаткер Сьюзан Лоуренс оның тәтесі болды. Ол Санкт-Обин, Роттиндин және Регби колледждерінде білім алды. Оксфорд университетінің Нью-колледжінде тарих факультетін бітірді (онда Уильям Арчибальд Спунер уағызында «Енді біз қараңғылық арқылы көреміз» деген сөздерін айтқан еді) және үздік дипломмен аяқтады. Содан кейін заңгерлік білім алып, 1924 жылы Мидл Темплде адвокаттық құқық алды. Гордон Кларктың псевдонимі Роланд Оливердің кеңсесінде жұмыс істеген Hare Court және 1933 жылы Мэри Барбара Лоуренске (Сэр Уильям Лоуренстің қызы, 3-ші баронет) үйленгеннен кейін тұрған Сирил Мансионс, Баттерси атты жерлердің қосындысынан құралған. Олардың бір ұлы болды – Чарльз Филип Гордон Кларк (1936-2018; дін қызметкері, кейін құрғақ тас қабырға салушы), және екі қызы – Александра Мэри Гордон Кларк (1938 ж.т.) және Сесилия Мэри Гордон Кларк (1944-1999; Родерик Снеллдің әйелі). Жастық шағында және Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Гордон Кларк судьяның маршалы ретінде гастрольде болды, ал осы тәжірибесін «Заңдағы трагедия» романында пайдаланды. 1942-1945 жылдары ол Бас прокуратура директорының кеңсесінде жұмыс істеді. Соғыстың басында ол қысқа уақытқа Экономикалық соғыс министрлігінде қызмет етті, ал соғыстағы азаматтық қызмет, көптеген уақытша мүшелерімен бірге, «Жаланаш денемен» романында бейнеленген. 1950 жылы ол Суррей графтығында округтік сот судьясы болып тағайындалды. Оның ең танымал романы – «Заңдағы трагедия», онда ол заңгерлік тәжірибесіне сүйене отырып, Франсис Петтигрюді таныстырды – өте табысты емес адвокат, ол осы және тағы төрт романында қылмыстың әртүрлі жақтарын ашады. Оның кәсіби детективі (олар үш романда бірге пайда болды, ал тек біреуінде олардың ешқайсысы жоқ) – үлкен және реалистік полиция инспекторы Маллетт, ашкөздігімен көзге түсетін. «Заңдағы трагедия» романы ешқашан басылымнан шықпады, ал Марсель Берлинс 1999 жылы оны «заң әлеміндегі ең жақсы детективтік романдардың бірі» деп сипаттады. П.Д. Джеймс одан да әрі барып, «бұл осы қызықты әлемдегі детективтік әңгімелердің ең жақсысы деп мойындалған» деп жазды. Роман «Барлық уақыттағы 100 үздік қылмыстық роман» тізімінде 85-орынды иеленді. Оның басқа толыққанды романдарының ішінде «Өзін-өзі өлтіруден басқа» романында адам дерлік қатесіз қылмыс жасайды, бірақ сақтандыру заңдарының ерекшелігі оны күткен сыйақысынан айырады. Ол Детективтер клубының мүшесі болды. Сирил Хардің қысқа әңгімелері көбінесе Лондонның «Evening Standard» газеті үшін жазылған. Олардың ішінде «Гермионаның оқиғасы» атты әңгімесінде, атауын алған кейіпкер бірнеше туыстарының ыңғайлы өлімінен байып, ең қорқынышты әңгімелердің бірі деп аталды. «Сестра Бесси» әңгімесінде шантаж құрбанының азаптары мен өзін азаптаушыдан құтқару үшін жасаған қылмыстары жанды түрде суреттелген. «Мисс Бёрнсайдтың дилеммасы» бұрын өте бағалаған адамның арамза, бірақ заңмен рұқсат етілген әрекеттерін ашқан адамның жағдайын сипаттайды. «Өмір үшін өмір» атты әңгімесінде адамның өмірден өткен күнәлерін өтеу мүмкіндігі зерттеледі. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін туберкулезден зардап шеккен Гордон Кларк ешқашан толыққанды денсаулығына қайта оралмады және 57 жасында Суррей графтығындағы Бокс Хилл маңындағы үйінде қайтыс болды. Оның мүлігі 29 106 фунт стерлингке бағаланды. Ол Миклхэмдегі Сент-Майкл шіркеуіне жерленген.

Gordon Clark was born in Mickleham, Surrey, the third son of Henry Herbert Gordon Clark of Mickleham Hall, Surrey, a merchant in the wine and spirit trade, Matthew Clark & Sons being the family firm. The socialist politician Susan Lawrence was his aunt. He was educated at St Aubyn's, Rottingdean and Rugby. He read History at New College, Oxford (where he heard William Archibald Spooner say in a sermon that 'now we see through a dark ) and graduated with a First. He then studied law and was called to the Bar at Middle Temple in 1924. Gordon Clark's pseudonym was a mixture of Hare Court, where he worked in the chambers of Roland Oliver, and Cyril Mansions, Battersea, where he lived after marrying Mary Barbara Lawrence (daughter of Sir William Lawrence, 3rd Baronet) in 1933. They had one son, Charles Philip Gordon Clark (1936 2018; clergyman, later dry stone waller), and two daughters, Alexandra Mary Gordon Clark (b. 1938) and Cecilia Mary Gordon Clark (1944 1999; wife of Roderick Snell). As a young man and during the early days of the Second World War, Gordon Clark toured as a judge's marshal, an experience he used in Tragedy at Law. Between 1942 and 1945, he worked at the office of the Director of Public Prosecutions. At the beginning of the war, he served a short time at the Ministry of Economic Warfare, and the wartime civil service with many temporary members appears in With a Bare Bodkin. In 1950, he was appointed county court judge in Surrey. His best known novel is Tragedy at Law, in which he drew on his legal expertise and in which he introduced Francis Pettigrew, a not very successful barrister who in this and four other novels just happens to elucidate aspects of the crime. His professional detective (they appeared together in three novels, and only one has neither of them present) was a large and realistic police officer, Inspector Mallett, with a vast appetite. Tragedy at Law has never been out of print, and Marcel Berlins described it in 1999 as "still among the best whodunnits set in the legal world." P. D. James went further and wrote that it "is generally acknowledged to be the best detective story set in that fascinating world." It appeared at no. 85 in The Top 100 Crime Novels of All Time. Of his other full length novels, Suicide Excepted shows a man committing an almost perfect murder, only to find that a quirk of the insurance laws deprives him of his hoped for reward. He was a member of the Detection Club. Cyril Hare's short stories were mostly written for the London Evening Standard. Among them, "The Story of Hermione", in which the eponymous character grows rich from the all too convenient deaths of several relatives, has been called one of the most chilling short stories ever written. "Sister Bessie" describes vividly the agonies of a blackmail victim and the desperate crimes he commits in the hope of freeing himself from his tormentor. "Miss Burnside's Dilemma" describes the predicament of a person who uncovers a piece of unscrupulous, but entirely legal, chicanery by someone she had previously admired. "A Life for a Life" explores the possibility of atonement for one's earthly sins after death. Having suffered from tuberculosis shortly after the Second World War, Gordon Clark was never again in full health and died at his home near Box Hill, Surrey at age 57. His estate was valued at £29,106. He is buried at St. Michael's Church, Mickleham.

Қысқа әңгімелер жинағы

Сирил Хардің ең үздік детективтік әңгімелері (АҚШ-та «Достар арасындағы өлім және басқа да әңгімелер» деген атпен, 1959, Майкл Гилберт редакциясы)

Best Detective Stories of Cyril Hare (US title Death among Friends and Other Stories, 1959, edited by Michael Gilbert)Short storiesThe Tragedy of Young Macintyre. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareWhere There's a Will. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareA Life for a Life. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareA Very Useful Relationship. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareThe Death of Amy Robsart. The Sketch, Christmas Number 1937. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareWeight and See. Illustrated London News, Christmas Number 1938. Collected in Best Detective Stories of Cyril Hare (Mallett)TITLE UNKNOWN. The Sketch, Christmas Number 1938Miss Burnside's Mistake. Pearson's Magazine November 1939. Collected in Best Detective Stories of Cyril Hare as Miss Burnside's DilemmaThe Return Visit. The Gloucester Journal, 6 April 1940 (Mallett)It Takes Two Evening Standard, 29 November 1949. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareSister Bessie. Evening Standard, 23 December 1949. Collected in Best Detective Stories of Cyril Hare as Sister Bessie or Your Old Leech. Reprinted as Sister Bessie or The Present in the Post. Queensland Times, 28 December 1950 I Never Forget a Face. Evening Standard, 27 April 1950. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareAs the Inspector Said Evening Standard, 23 August 1950. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareThe Euthanasia of Hilary's Aunt. Evening Standard, 9 December 1950Spare the Rod and Spoil the Crime. Evening Standard, 24 January 1951Death among Friends. Evening Standard, 28 March 1951. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareMurderers' Luck. This Week, 24 June 1951. Reprinted, Evening Standard, 17 July 1951 and collected in Best Detective Stories of Cyril Hare. Also published as Mugs' Luck and Mug's LuckAmazing Lady. This Week, 23 September 1951. Reprinted, Evening Standard, 4 October 1951 and collected in Best Detective Stories of Cyril Hare as The Story of HermioneThe Will. Evening Standard, 6 December 1951Line out of Order. Evening Standard, 4 January 1952. Collected in Best Detective Stories of Cyril Hare. Also published as Automatic Out of OrderAccident. Evening Standard, 21 June 1952Name of Smith. Evening Standard, 5 July 1952. Collected in Best Detective Stories of Cyril Hare (Pettigrew)The Old Flame. Evening Standard, 5 August 1952. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareDeath of a Blackmailer. Evening Standard, 2 September 1952. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareA Surprise for Christmas. Evening Standard, 23 December 1952. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareThe Markhampton Miracle. Evening Standard, 17 October 1953. Collected in Best Detective Stories of Cyril Hare. Dropper's Delight. Evening Standard, 13 April 1954. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareThis Side up with Care. Evening Standard, 8 July 1954The Rivals. Evening Standard, 14 July 1955. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareThe Man in the Silk Pyjamas. Evening Standard, 15 August 1955. Collected in Best Detective Stories of Cyril Hare as The HeelThe Man from Pannonia. Evening Standard, 30 September 1955Punctuality Grant. Evening Standard, 11 October 1955. Also published as The Phone Call at 4amThe Magnifying Glass. Evening Standard, 10 March 1956The Ruling Passion. Evening Standard, 25 July 1956. Collected in Best Detective Stories of Cyril Hare (Pettigrew)Devil on the Island. This Week, 17 November 1957. Reprinted, Evening Standard, 9 October 1958 as Thursday's Child. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareThe Double Take. This Week, 15 December 1957. Reprinted, Evening Standard, 6 October 1958 as Monday's Child. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareSermon's in the Bag. Ellery Queen's Mystery Magazine, August 1958. Reprinted, Evening Standard, 7 October 1958. Collected in Best Detective Stories of Cyril Hare as Tuesday's ChildWednesday's Child. Evening Standard, 8 October 1958. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareFriday's Child. Evening Standard, 10 October 1958. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareSaturday's Child. Evening Standard, 11 October 1958. Collected in Best Detective Stories of Cyril HareRadio playsMurder at Warbeck Hall BBC Light Programme, 27 January 1948 (Episode 2 in a series of plays by members of The Detection Club)
Stage playsMurder In Daylesford Gardens (1929). Revised as The Noose Is Cut (1935)The House of Warbeck (1955). Adapted from An English MurderReviewsForensic Farce (Review of Friends at Court by Henry Cecil''). Daily Telegraph, 16 March 1956

Қысқа әңгімелер
Жас Макинтайрдың трагедиясы. Сирил Хардің «Ерлік бар жерде» жинағында жарияланған.
«Өмір үшін өмір». Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Эми Робсарттың өлімі». «Скетч» журналы, 1937 жылғы Рождестволық саны. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Салмақ пен көру». «Illustrated London News» журналы, 1938 жылғы Рождестволық саны. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған (Маллетт).
АТЫ БЕЛГІСІЗ. «Скетч» журналы, 1938 жылғы Рождестволық саны.
Мисс Бернсайдтің қатесі. «Pearson's Magazine» журналы, 1939 жылғы қараша. Сирил Хардің «Мисс Бернсайдтің қиын жағдайы» жинағында жарияланған.
«Қайтару сапары». «The Gloucester Journal» газеті, 6 сәуір 1940 (Маллетт).
«Екеу керек». «Evening Standard» газеті, 29 қараша 1949. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтер» жинағында жарияланған.
«Апке Бесси». «Evening Standard» газеті, 23 желтоқсан 1949. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында «Апке Бесси немесе Ескі қансорыңыз» деген атпен жарияланған. «Апке Бесси немесе Поштадағы сыйлық» деп қайта басылды. «Queensland Times» газеті, 28 желтоқсан 1950.
«Мен ешқашан бір бетті ұмытпаймын». «Evening Standard» газеті, 27 сәуір 1950. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Инспектор айтқандай». «Evening Standard» газеті, 23 тамыз 1950. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Хиларидың тәтесінің эвтаназиясы». «Evening Standard» газеті, 9 желтоқсан 1950.
«Жазаны аялап, қылмысты жоғалтпа». «Evening Standard» газеті, 24 қаңтар 1951.
«Достар арасындағы өлім». «Evening Standard» газеті, 28 наурыз 1951. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Қылмыскерлердің сәттілігі». «This Week» журналы, 24 маусым 1951. «Evening Standard» газетінде 17 шілде 1951 ж. қайта басылды және Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланды. Сондай-ақ «Мэгстің сәттілігі» және «Мэгстің бақыты» деген аттармен жарияланды.
«Таңғажайып ханым». «This Week» журналы, 23 қыркүйек 1951. «Evening Standard» газетінде 4 қазан 1951 ж. қайта басылды және Сирил Хардің «Гермионаның тарихы» деген атпен «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланды.
«Төсип». «Evening Standard» газеті, 6 желтоқсан 1951.
«Жүйедегі қате». «Evening Standard» газеті, 4 қаңтар 1952. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған. Сондай-ақ «Автоматты түрде бұзылған» деп жарияланды.
«Апат». «Evening Standard» газеті, 21 маусым 1952.
«Смит есімі». «Evening Standard» газеті, 5 шілде 1952. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған (Петтигрю).
«Ескі жалын». «Evening Standard» газеті, 5 тамыз 1952. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Шаңқордың өлімі». «Evening Standard» газеті, 2 қыркүйек 1952. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Рождествоға сырприз». «Evening Standard» газеті, 23 желтоқсан 1952. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Маркхамптон кереметі». «Evening Standard» газеті, 17 қазан 1953. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Тамшылатушының қуанышы». «Evening Standard» газеті, 13 сәуір 1954. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Осы жағын сақтап жүру керек». «Evening Standard» газеті, 8 шілде 1954.
«Бәсекелестер». «Evening Standard» газеті, 14 шілде 1955. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Жібек пижамадағы адам». «Evening Standard» газеті, 15 тамыз 1955. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында «Иек» деген атпен жарияланған.
«Паннониядан келген адам». «Evening Standard» газеті, 30 қыркүйек 1955.
«Уақытылылық гранты». «Evening Standard» газеті, 11 қазан 1955. Сондай-ақ «Таңғы 4-тегі телефон қоңырауы» деп жарияланды.
«Лупа». «Evening Standard» газеті, 10 наурыз 1956.
«Басым құмарлық». «Evening Standard» газеті, 25 шілде 1956. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған (Петтигрю).
«Аралдағы шайтан». «This Week» журналы, 17 қараша 1957. «Evening Standard» газетінде 9 қазан 1958 ж. «Кейсенбілік бала» деп қайта басылды. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Қос қарау». «This Week» журналы, 15 желтоқсан 1957. «Evening Standard» газетінде 6 қазан 1958 ж. «Дүйсенбілік бала» деп қайта басылды. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Уағыздар қапқа салынды». «Ellery Queen's Mystery Magazine» журналы, 1958 жылғы тамыз. «Evening Standard» газетінде 7 қазан 1958 ж. қайта басылды. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында «Сейсенбілік бала» ретінде жарияланған.
«Сәрсенбілік бала». «Evening Standard» газеті, 8 қазан 1958. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Жұмалық бала». «Evening Standard» газеті, 10 қазан 1958. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.
«Сенбілік бала». «Evening Standard» газеті, 11 қазан 1958. Сирил Хардің «Ең жақсы детективтік әңгімелер» жинағында жарияланған.

Радиоспектакльдер
«Уорбек Холлдағы кісі өлтіру». BBC Light Programme, 27 қаңтар 1948 (The Detection Club мүшелерінің пьесалар сериясының 2-эпизоды).

Сахналық пьесалар
«Дейлесфорд бағындағы кісі өлтіру» (1929). 1935 ж. «Иек кесілді» деп қайта жаңартылды.
«Уорбек үйі» (1955). «Ағылшын кісі өлтіруінен» бейімделген.

Шолулар
«Форенс әзілі» («Friends at Court» кітабына Генри Сесилдің шолуы). «Daily Telegraph» газеті, 16 наурыз 1956.