Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буының түрлері
Species of beech
Fagus orientalis, көбінесе Шығыс буы деп аталады, буы тұқымдасына (Fagaceae) жататын жапырақты ағаш. Ол Еуразияда, Шығыс Еуропа мен Батыс Азияда табиғи түрде өседі.
Fagus orientalis, commonly known as the Oriental beech, is a deciduous tree in the beech family Fagaceae. It is native to Eurasia, in Eastern Europe and Western Asia.
Сипаттама
Fagus orientalis – биіктігіне және діңінің диаметріне дейін жете алатын үлкен ағаш, бірақ көбінесе биік және діңінің диаметріне дейін болады. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, қарапайым, бүтін немесе сәл тігізделген жиектері бар, ұзындығы және ені, жапырақтың әр жағында 7–13 тамыры бар (F. sylvatica-да 6–7 тамыр). Бүржақтары ұзын және жіңішке, ұзындығы және қалыңдығы, бірақ гүл бүржақтары бар жерге дейін қалыңдайды. Гүлдері – көктемде жапырақтардан кейін пайда болатын кішкентай гүлшоғырлар. Тұқымдары – ұзындығы және ені бар үшбұрышты жаңғақтар; әрбір гүлқоспада екі жаңғақ болады, олар тозаңданудан кейін 5–6 айдан соң күзде піседі. Гүлқоспад еуропалық буктан (Fagus sylvatica) төменгі жағында жалпақталған, сәл жапырақ тәрізді қосымшаларымен ерекшеленеді (ал еуропалық буктан – жұқа, жұмсақ тікендер).
Fagus orientalis is a large tree, capable of reaching heights of up to tall and trunk diameter, though more typically tall and up to trunk diameter. The leaves are alternate, simple, and entire or with a slightly crenate margin, long and broad, with 7–13 veins on each side of the leaf (6–7 veins in F. sylvatica). The buds are long and slender, long and thick, but thicker, till , where the buds include flower buds. The flowers are small catkins which appear shortly after the leaves in spring. The seeds are small triangular nuts long and wide at the base; there are two nuts in each cupule, maturing in the autumn 5–6 months after pollination. The cupule differs from that of European beech (Fagus sylvatica) in having flattened, slightly leaf like appendages at the base (which are slender, soft spines in European beech).
Таксономия
Fagus orientalis, Fagus sylvatica (еуропалық бук) түрімен тығыз байланысты және Балқан аймағы мен Түркияның солтүстік-батысында осы түрмен будандасады. Еуропалық букпен будандасу нәтижесінде пайда болатын гибридтер Fagus × taurica деп аталады.
Fagus orientalis is closely related to Fagus sylvatica (the European beech), and hybridises with it in the Balkans and northwestern Turkey. These hybrids with European Beech are named Fagus × taurica.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Ағаштың табиғи таралу аймағы Оңтүстік-Шығыс Болгарияның Странджа таулары мен Грекиядан солтүстік-батыс Түркия арқылы, шығысқа қарай Грузия мен Ресейдегі Кавказ тауларына, сондай-ақ Ирандағы Альборз тауларына дейін жетеді.
The tree's natural range extends from southeastern Bulgaria's Strandja mountain range and Greece through northwest Turkey, and east to the Caucasus Mountains in Georgia and Russia, as well as the Alborz Mountains in Iran.
Қолдану
Fagus orientalis ағашы ауыр, қатты, мықты және соққыға өте төзімді. Осы қасиеттері оны бумен иілуге ыңғайлы етеді. Ағаш отын ретінде де қолданылады және құрылыс материалдары, жиһаз, еденге төселмелі қаптама, шахта тіректері, теміржол тақталары және қағаз өндірісі үшін пайдаланылуы мүмкін.
The wood of Fagus orientalis is heavy, hard, strong and highly resistant to shock. These features makes it suitable for steam bending. The wood is also a source to fuelwood and can be used for constructions particleboard, furniture, flooring veneer, mining poles, railway tiles and paper.