Кіріспе

Американдық экономист Джон Фрейзер Мут (/m//j//uː//θ/; 1930 жылдың 27 қыркүйегі – 2005 жылдың 23 қазаны) – американдық экономист. Ол экономикадағы рационалды күтулер революциясының "әкесі" деп есептеледі, бұл негізінен 1961 жылғы "Рационалды күтулер және баға қозғалысының теориясы" атты мақаласының арқасында болды. Мут Карнеги-Меллон университетінен математикалық экономика бойынша докторлық диссертациясын қорғады және 1954 жылы Александр Хендерсон сыйлығының тұңғыш иегері атанды. Ол 1956 жылдан 1959 жылға дейін Карнеги Меллон университетінде ғылыми қызметкер, 1959 жылдан 1962 жылға дейін ассистент-профессор, ал 1962 жылдан 1964 жылға дейін доцент болып жұмыс істеді. 1964-1969 жылдары Мичиган мемлекеттік университетінде профессор, ал 1969 жылдан 1994 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Индиана университетінде профессор қызметін атқарды. Мут күтулердің "негізінен тиісті экономикалық теорияның болжамдарымен бірдей" екенін айтты. Ол рационалды күтулер принципін микроэкономика контекстінде тұжырымдағанмен, кейіннен ол макроэкономикамен және Роберт Лукас, Финн Э. Кидланд, Эдвард С. Прескотт, Нил Уоллес, Томас Дж. Саргент және басқалардың еңбектерімен байланысты болды.

Фридманның бейімделу күту модельінің рационализациясы

Филип Каган, Милтон Фридман және басқалар жасырын y* күйін болжау үшін бейімделуші күтулер деп аталатын арнайы жаңарту ережесін қолданды (мысалы, тұрақты табыс). 1960 жылы Муттың мақаласында мына сұраққа жауап берілді: y үшін қандай стохастикалық процесс кезінде Каган мен Фридман ұсынған бейімделуші күтулер y*-тің оңтайлы болжамы болады? Муттың "көзделген" y берілген "жасырын" күй векторы x-тің рекурсивті оңтайлы сызықтық болжамын табуға арналған тәсілі, сол жылы Рудольф Кальманның қағазында ұсынған Кальман сүзгісіне өте ұқсас. 1960 жылы Америка статистикалық қауымдастығының журналында жарияланған "Экспоненциалды салмақталған болжамдардың оңтайлы қасиеттері" атты еңбегінде Мут тұрақты табыс үшін Фридманның бейімделуші күту моделін негіздеді. Ол мұны кері инженерия арқылы жасады, яғни Каганның күту формуласы өткен табыстардың шексіз тарихына байланысты болашақ мәндердің математикалық күтіміне тең болатын табысқа қатысты стохастикалық процесті құрды. Муттың маңызды түсініктерінің бірі – болжам жасалып отырған стохастикалық процесс болашақты болжау үшін адамдар қолданатын үлестірілген кешігуді және шартты өзгергіштерді анықтауы керек екендігі болды.

Рационалды күтулер гипотезасы

1961 жылы жарық көрген "Рационалды күтулер және баға қозғалысының теориясы" еңбегінде Мут Саймоннан өзгеше пікір білдіріп, "күтулер болашақ оқиғалар туралы хабардар болжамдар болғандықтан, тиісті экономикалық теорияның болжамдарымен ұқсас" деген гипотезасын ұсынды. Мут осылай деді: "Бұл таза сипаттамалық гипотезаны фирмалардың қалай әрекет ету керектігі туралы нұсқаумен шатастыру ықтималдығы бар, сондықтан мұндай күтулерді рационалды деп атаймыз".

Мұра

Муттың еңбектері динамикалық мәселелерді зерттеудегі экономиканың дерлік барлық саласына әсер етті.

Негізгі жұмыстар

Чарльз С. Холт, Франко Модильяни, Джон Ф. Мут және Герберт А. Саймон (1960). Өндірісті жоспарлау, қорлар және жұмыс күші. Джон Ф. Мут. (1960 ж.) "Экспоненциалды салмақталған болжамдардың оңтайлы қасиеттері", Америка статистикалық қауымдастығының журналы, 55(290), 299–306 беттер. Джон Ф. Мут. (1961 ж.) "Рационалды күтулер және баға қозғалысының теориясы", Econometrica 29, 315–335 беттер.