Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Конгал Клайрингнех ("шала"), Рудрайдж ұлы, ортағасырлық ирланд аңыздары мен тарихи дәстүрлеріне сәйкес, Ольстердің патшасы және Ирландияның Жоғарғы патшасы болды. Ол Лугаид Луайн өлтірген бұрынғы Жоғарғы патша Бресал Бо Дибадтың ағасы еді. Лугаид Луайн Ирландияның Жоғарғы патшасы болған кезде, Конгал Фергус мак Летипен Ольстердің патшалығын бөлісті, провинцияның солтүстік жартысын Конгал, ал оңтүстік жартысын Фергус басқарды. Ольстерліктер екі патшаның билігіне наразылық білдірді және олар екеуі де Тарадағы Жоғарғы патшаның үкімін сұрады. Лугаид өзінің қызы Финдабайр ғашық болған Фергусқа патшалықты беруге және Конгалға жер, мәртебе және алтынмен өтемақы төлеуге шешім берді, бірақ Конгал бас тартты және соғыс жариялады. Оған Ольстердің ақсүйектері, оның ішінде Фергус мак Ройх және Брикрий, сондай-ақ Ирландияның басқа провинциялары мен Шотландиядан келген одақтастар қолдау көрсетті. Фергус мак Лети де өз одақтастарын шақырды, олардың ішінде Ольстерден Фахтна Фатхах, Коннахттан Сет мак Магач және Лейнстерден Месгегра болды, және екі тараптан да ауыр шығын болды. Конгал кемелерден флот құрып, жаңа одақтастар іздеу үшін Ирландиядан Лохланға (Норвегия) аттанды. Ол Локлан патшасының қызы Беюдаға үйленді және 20 000 скандинавиялық жауынгермен нығайтылып, қайтадан теңізге шықты. Ұлыбританияны жаулап алып, ондағы одақтастарын жинағаннан кейін, ол Ольстерге қайта оралды. Ол Фергус мак Лети Эохайд Сальбуиде үйінде екенін біліп, оны шабуылдауға шешім қабылдады. Үй өртеніп кетті, бірақ Фергус пен Эохайд қашып үлкерді. Конгал өз елін қиратудың орнына Тараға жорық жасап, Ирландияның Жоғарғы патшалығы үшін Лугаид Луайнмен күресуге шешім берді. Олардың әскерлері арасында қорқынышты шайқас болды, Конгал ұрыс алаңында Лугаидпен кездесіп, оның басын алды. Конгал өзін Жоғарғы патша етіп жариялағаннан кейін, Фергус мак Лети онымен бейбітшілікке келу үшін Тараға келді. Конгал оның ұсынысын қабылдады, бірақ оны Ольстер патшалығынан айырып, оны өзінің ағасы Росс Руадқа берді. Конгал Ирландияны он бес немесе он алты жыл биледі, соңында Лугаид Луайннің немересі Дуй Далта Дедад оны өлтірді. "Лебор Габала Эренн" оның билігін Мысырдағы Птолемей XII Аулеттің (б.з.д. 80–51) билігімен сәйкестендіреді. Джеффри Китингтің "Форас Феаса ар Ирланд" еңбегіндегі хронология оның билігін б.з.д. 135–120 жылдарға, ал "Төрт жазбагердің жылнамалары" б.з.д. 184–169 жылдарға жатқызады.
Congal Cláiringnech ("the cripple"), son of Rudraige, was, according to medieval Irish legend and historical tradition, a king of Ulster and High King of Ireland. He was the brother of Bresal Bó Díbad, the former High King, who had been killed by Lugaid Luaigne. While Lugaid Luaigne was High King of Ireland, Congall shared the kingship of Ulster with Fergus mac Léti, ruling the northern half of the province while Fergus ruled the southern half. The Ulstermen objected to being ruled by two kings, and both submitted to the judgement of the High King at Tara as to which should rule the province. Lugaid decided to give the kingship to Fergus, who his daughter Findabair had fallen in love with, and compensate Congal with land, status and gold, but Congal refused and declared war. He was supported by some of the Ulster noblemen, including Fergus mac Róich and Bricriu, as well as allies from the other Irish provinces and from Scotland. Fergus mac Léti also called upon his allies, including Fachtna Fáthach from Ulster, Cet mac Mágach from Connacht and Mesgegra from Leinster, and there were great losses on both sides. Congal fitted out a fleet and left Ireland for Lochlann (Norway) to seek new allies. He married Beiuda, daughter of king of Lochlann, and, reinforced with 20,000 Scandinavian warriors, set sail again. After making conquests in Britain and gaining further allies there, he returned to Ulster. He learned that Fergus mac Léti was staying at the house of Eochaid Sálbuide, and resolved to storm it. The house was burnt down, but Fergus and Eochaid escaped. Congal decided, rather than ravage his own country, to march on Tara and fight Lugaid Luaigne for the High Kingship of Ireland. A terrible battle was fought between their armies, and Congal met Lugaid on the battlefield and beheaded him. After Congal had installed himself as High King, Fergus mac Léti came to Tara to make peace with him. Congal accepted his overtures, but stripped him of the kingship of Ulster, giving it to his brother Ross Ruad. Congal ruled Ireland for fifteen or sixteen years, at the end of which he was killed by Lugaid Luaigne's grandson Dui Dallta Dedad. The Lebor Gabála Érenn synchronises his reign with that of Ptolemy XII Auletes (80–51 BC) in Egypt. The chronology of Geoffrey Keating's Foras Feasa ar Éirinn dates his reign to 135–120 BC, that of the Annals of the Four Masters to 184–169 BC.