Кіріспе

Мексикалық және Оңтүстік-Батыс Америка тағамы.

Химичанга ( /tʃɪmɪˈtʃæŋɡə/ CHIMihCHANGgə) – Tex Mex және басқа да Оңтүстік-Батыс АҚШ тағамдарында кең таралған терең майда қуырылған бурито. Бұл тағам әдетте ұннан жасалған тортильяны күріш, ірімшік, бұршақ және мачака (ұсақталған немесе жыртылған ет), карне адобада (маринадталған ет), карне сека (кептірілген сиыр еті) немесе жыртылған тауық сияқты әртүрлі ингредиенттермен толтырып, тіктөртбұрышты пакеттейді. Содан кейін оны терең майда қуырып, сольса, гуакамоле немесе қышқыл маймен бірге ұсынады.

Шығу тегі

Химичанганың шығу тегі белгісіз. Мексикалық тіл білімі және филолог Франсиско Х. Сантамарияның 1959 жылғы «Diccionario de Mejicanismos» сөздігінде Чивичанга Табаско штатының аймақтық атауы екені айтылады: Чимичанга және оның түйіндемелері Чивичанга мен Чибачанга – «Тимбиримба» терминімен мағынасы бірдей, ол:

Халықтық тарих

Мексикалық термин chivichanga бойынша бір дереккөз соноралық иммигранттар осы тағамды өздерімен Аризонаға әкелгенін айтады. Алайда, көптеген зерттеушілер chimichangaның АҚШ-тың Аризона штатындағы мексикалық мейрамханада кездейсоқ пайда болғанына келіседі, бірақ оның нақты қай жерде туғаны әлі даулы. «Chimi» және «changa» сөздері екі мексикалық испан тіліндегі терминнен шыққан: «chamuscado» (chamuscar етістігінің өткен шақтағы түрі), яғни қуырылған немесе күйдірілген, және «changa», «chinga» (chingar етістігінің үшінші жақтағы қазіргі шақтағы түрі) сөзімен байланысты, бұл күтпеген жағдайды немесе жеңіл қорлауды білдіретін әдепсіз сөз. Бір дереккөз бойынша, Тусон, Аризонадағы El Charro ресторанының (1922 жылы құрылған) негізін қалаушы Моника Флин 1950 жылдардың басында кездейсоқ түрде бір буритоны қуыруға арналған майға түсіріп алған. Тағам туралы хабар таралып, оған деген қызығушылық Тюсон аймағынан сыртқа баяу тарады, ал соңғы онжылдықтарда басқа жерлерде де танымалдылығы арта түсті. Chimichanga қазір Tex Mex асүйінің бір бөлігі болса да, оның АҚШ-тағы тамыры негізінен Аризона штатының Тусон қаласында жатыр. Мексикалық Macayo's Mexican Kitchen мейрамханалар желісінің негізін қалаушы Вуди Джонсон 1946 жылы Аризона штатының Финикс қаласындағы алғашқы Woody's El Nido ресторанында тәжірибе ретінде бірнеше буритоны қуыруға арналған майға салып, chimichangaны өзі ойлап тапқанын мәлімдеді. Бұл «қуырылған буритолар» соншалықты танымал болды ki, 1952 жылы Woody's El Nido Macayo's болып өзгерген кезде chimichanga мейрамхананың басты тағамдарының біріне айналды. Джонсон Macayo's мейрамханасын 1952 жылы ашты.

Тамақ құндылығы

АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті ұсынған мәліметтерге сәйкес, әдеттегі 183 граммдық (6.5 унция) сиыр еті мен ірімшікті шимичанганың бір порциясында 443 калория, 20 грамм ақуыз, 39 грамм көмірсу, 23 грамм жалпы май, 11 грамм қаныққан май, 51 миллиграмм холестерин және 957 миллиграмм натрий болады.