Кіріспе

Валенсия қауымдастығынан шыққан күріш тағамы, Испания.

Паэлья (/p//aɪ/'/ɛ//l//ə/, /p//ɑː/'/eɪ//j//ə/, pyELə, pahAYyə, ; paˈeʝa) – Валенсия қауымдастығынан шыққан күріш тағамы. Паэлья – бұл қауымдастықтың танылатын белгілерінің бірі және испан асханасының ең танымал тағамдарының бірі. Тағам ашық отта пісіруге арналған кең, терең емес дәстүрлі табасының атымен аталады, «паэлья» сөзі валенсия тілінде қуыру табасын білдіреді. Бұл тағамның тамыры ежелгі заманға дейін барып тірелуі мүмкін, бірақ қазіргі түрінде ол 19 ғасырдың ортасына, Испанияның Жерорта теңізі жағалауындағы Валенсия қаласына жақын Альбуфера лагунасының айналасындағы ауылдық аймаққа дейін жетеді. Paella valenciana – Валенсия аймағының дәстүрлі паэльясы, ол түпнұсқа рецепт саналады және дөңгелек дәнді күріш, бажокета және тавелла (жасыл бұршақ түрлері), қоян, тауық, кейде үйрек және гарофо (лима немесе майлы бұршақ түрі) қосылып, зейтүн майы мен тауық сорпасында пісіріледі. Тағамға кейде толық розмарин бұтақтары қосылады. Дәстүр бойынша сары түс шафраннан алынады, бірақ алмастыру үшін куркума мен календула қолданылуы мүмкін. Артишок жүректері мен сабақтары маусымдық ингредиенттер ретінде пайдаланылуы мүмкін. Паэлья пісірушілердің көпшілігі бомба күрішін қолданады, бірақ Валенсия аймағында сения деп аталатын сорт та қолданылады. Paella de marisco (теңіз өнімдері паэльясы) етті теңіз өнімдерімен алмастырады және бұршақ пен жасыл көкөністерді қоспайды, ал paella mixta (қоспалы паэлья) мал еті, теңіз өнімдері, көкөністер және кейде бұршақтарды дәстүрлі күрішпен біріктіреді. Паэльяның басқа да танымал жергілікті түрлері Жерорта теңізі аймағында, Испанияның қалған бөлігінде және халықаралық деңгейде дайындалады.

Мүмкін шығу тегі

Ал-Андалуста мұсылмандар 10 ғасырдың басында күріш өсіруді бастады. Соның салдарынан, Иберия түбегінің шығыс бөлігіндегі жергілікті халық отбасылық жиналыстар мен діни мерекелерге күріш, балық және дәмдеуіштер қосылған тағамдар дайындап, Испанияда күріш жеу дәстүрін қалыптастырды. Бұл күріштің 15 ғасырға қарай негізгі тағамға айналуына себеп болды. Кейіннен аспаздар күрішті көкөністермен, бұршақпен және кептірілген балықпен бірге қосып, ораза айында жеуге жарамды тағамдар жасады. Испанияның Жерорта теңізі жағалауында күріш көбінесе балықпен бірге желінетін. Испандық тағам тарихшысы Лурдес Марчтың сөзіне қарағанда, бұл тағам "екі маңызды мәдениеттің – ыдыс-аяқпен қамтамасыз еткен римдік және ғасырлар бойы адамзатты күрішпен қамтамасыз еткен араб мәдениетінің – бірігіп, мұрасын бейнелейді".