Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбританияның ақпарат жарияламау туралы өтініші
UK request to not publish information
Ұлыбританияда D хабарламалары, 2015 жылдан бастап DSMA хабарламалары (Қорғаныс және қауіпсіздік медиа кеңес хабарламалары) деп аталады, бұл ұлттық қауіпсіздік себептерімен белгілі бір тақырыптар бойынша материалдарды жарияламау немесе тарату туралы жаңалықтар редакторларына жолданған ресми өтініштер. DSMA хабарламалары 1912 жылдан 1993 жылға дейін бастапқыда Қорғаныс хабарламалары (қысқартылып D хабарламасы) деп, ал 1993 жылдан 2010 жылдардың ортасына дейін DA хабарламалары (Қорғаныс кеңес хабарламалары) деп аталды. Австралияда бұрын осыған ұқсас D хабарлама жүйесі қолданыста болған, бірақ қазір тоқтатылды. Швеция Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде төменде сипатталғандай, ұқсас "сұр ескерту" жүйесін сақтап келді.
In the United Kingdom, D Notices, officially known since 2015 as DSMA Notices (Defence and Security Media Advisory Notices), are official requests to news editors not to publish or broadcast items on specified subjects for reasons of national security. DSMA Notices were originally called Defence Notices (abbreviated to D Notice) from their inception in 1912 to 1993, and DA Notices (Defence Advisory Notices) from 1993 until the mid 2010s. A similar D Notice system was previously operational in Australia, but has fallen into disuse. Sweden maintained a similar "gray notice" system during World War II, as described below.
Белгілі қолданыстар
1967 жылы D хабарламасы ісі деп аталатын саяси дау орын алды. Премьер-министр Гарольд Уилсон Daily Express газетін ұлттық қауіпсіздікке нұқсан келтіруі мүмкін материалдарды жарияламау туралы екі D хабарламаны бұзғаны үшін айыптады. Газет ешқандай бұзу туралы хабарланбағанын мәлімдеген соң, құпия кеңесшілер комитетімен тергеу басталды. Комитет үкіметке қарсы шешім шығарды, бірақ үкімет даулы мақала бойынша оның қорытындыларын қабылдаудан бас тартты, бұл баспасөздің наразылығын туғызып, D хабарлама комитетінің хатшысының отставкасына әкелді. "Гардиан" газеті 1971 жылы Бейкер-стриттегі қарақшылықтан кейін төрт күн өткен соң, ұлттық қауіпсіздік мақсатында хабарлауды тоқтатуды сұрап D хабарламасы жарияланғанын хабарлады. Кейбір сақтау жадында ұятты немесе ұлттық маңызы бар материалдар бар деген болжам бар. Бірақ бірнеше жылдан кейін жүргізілген тергеу D хабарлама комитетіне ешқашан тиісті өтініш түспегенін көрсетті. "Таймс" газеті оқиға туралы екі айдан астам уақыт бойы хабарлап отырды. 2004 және 2005 жылдары газеттерге үш жалпы хат жіберілді, онда Ирак соғысында британдық күштерге қарсы жол жиегіндегі шабуылдарға қарсы қолданылатын шараларды жарияламау туралы кеңес берілді. 2010 жылдың 25 қарашасында, WikiLeaks АҚШ-тың дипломатиялық ақпараттарын жариялауға дейін, комитет D хабарламасын шығарды, Index on Censorship оны "жаңалықтар жарияланбастан бұрын газет редакторларынан ақпарат алуды талап етеді" деп сипаттады. WikiLeaks Twitter-де "Ұлыбритания үкіметі барлық британдық жаңалықтар редакторларына D хабарламасы жіберіп, жақын арада жарияланбақ WikiLeaks жаңалықтары туралы хабардар болуды сұрады" деп жазды. DPBAC вице-президенті Саймон Бакс бұл хабарламаның "нақты емес және DA Notice жүйесін дұрыс түсінбеуді көрсетеді" деп мәлімдеді. 2013 жылдың қазан айында премьер-министр Дэвид Кэмерон Эдвард Сноуденнің NSA және GCHQ ақпараттарының жариялануына байланысты газеттерге жасырын ескерту жасап, парламентте үкіметтің "тыйым салуға немесе D хабарламаларын немесе басқа да қатаң шараларды қолдануға" дайын екенін айтты, егер газеттер оларды өз еркімен жариялауды тоқтатпаса. 2017 жылы британдық журналистерге 2016 жылғы президенттік сайлау кезінде Дональд Трамп пен Ресей үкіметі арасындағы ықпалдастық туралы даулы Стил досьесінің авторының атын ашу туралы хабарлама жіберілді. BBC News, The Daily Telegraph және The Guardian сияқты көптеген британдық ақпарат құралдары бұл ескертуді елемеді және оның есімін жариялады.
In 1967, a political scandal known as the D notice affair occurred, when Prime Minister Harold Wilson made an attack on the Daily Express newspaper, accusing it of breaching two D notices which advised the press not to publish material which might damage national security. When the newspaper asserted it had not been advised of any breach, an inquiry was set up under a committee of privy counsellors. The committee found against the government, whereupon the government refused to accept its findings on the disputed article, prompting press outrage and the resignation of the secretary of the D notice committee. The Guardian has reported that in 1971, four days following the Baker Street robbery, a D notice was issued, requesting that reporting be discontinued for reasons of national security. It is claimed that some security boxes contained embarrassing or nationally sensitive material. However, an investigation some years later showed that a request had never been made to the D notice committee. The Times newspaper was still reporting about the case over two months later. In 2004 and 2005, three blanket letters were sent to newspapers advising against publication of countermeasures used against roadside ambushes of British forces in the Iraq War. On 25 November 2010, just prior to the publication of the United States diplomatic cables by WikiLeaks, the committee issued a D notice, which Index on Censorship said "effectively [asks that it] be briefed by newspaper editors before any new revelations are published". WikiLeaks tweeted that the "UK Government has issued a 'D notice' warning to all UK news editors, asking to be briefed on upcoming WikiLeaks stories". Simon Bucks, the Vice Chair of DPBAC, wrote that the tweet was "inaccurate and reflect[s] a serious misunderstanding of the DA Notice system". In October 2013, Prime Minister David Cameron made a veiled threat to newspapers over the reporting of Edward Snowden's NSA and GCHQ leaks, stating in Parliament that the government might use "injunctions or D notices or the other tougher measures" to restrain publication of leaked classified information if newspapers did not voluntarily stop publishing them. In 2017, a notice was issued to British journalists regarding revealing the author of the controversial Steele dossier alleging collusion between Donald Trump and the Russian government during the 2016 presidential election. Multiple British outlets ignored this advisory and revealed his name anyway, including BBC News, The Daily Telegraph and The Guardian.
Швеция
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мемлекеттік орган Statens Informationsstyrelse бұқаралық ақпарат құралдарына сұр хабарламалар ("grå lappar") таратты. Хабарламаларда саяси немесе әскери себептермен жария етілмейтін белгілі бір оқиғалар туралы хабарламау талап етілді. Соғыс барысында бұқаралық ақпарат құралдарына барлығы 260 сұр хабарлама таратылды.
During World War II, the government agency Statens Informationsstyrelse distributed gray notices ("grå lappar") to the media. The notes requested the media not to report on certain events that were not to become public knowledge for political or military reasons. During the war, a total of 260 gray notices were distributed to the media.
Танымал мәдениетте
D хабарламасының қолданылуы бірнеше рет көрсетіліп, Black Mirror телесериалының бірінші эпизодында, алғаш рет 2011 жылы көрсетілді. Эпизод "Ұлттық әнұран" деп аталады және онда Ұлыбритания үкіметі, патша отбасының бір мүшесін босату үшін (құрылтай) премьер-министрдің шошқамен жыныстық қатынасқа түсуі туралы даулы талаптарды тоқтатуға тырысу үшін D хабарламасын қолданады. Трансметрополитан (1997) комикс сериясында АҚШ президенті, басты кейіпкер, гонзо журналист Пауыл Иерусалимнің полицияның жемқорлығы мен үкіметтің демеушілігімен жасалған қырғынды әшкерелеуіне жол бермеу үшін заңды күші бар D хабарламасын шығарады. "Диаспораны қорғау" (1986) фильмі D хабарламасының ережелерінің салдарымен суреттейді. "Банк жұмысы" (2008) фильмінде MI5 банктік тонау кезінде сейфтен ұрланған құпия фотосуреттер туралы D хабарламасын шығаруды талқылайды. "Ресми құпиялар" (2019) фильмінде The Observer газетінің журналисі GCHQ қызметкерінің ақпаратын жариялаған оқиғаға D хабарламасы қолданыла ма деп сұрақ қояды. Sky One телеарнасының COBRA драмалық сериалының 2-ші маусымында (2021) Сыртқы істер министрі, қажетсіз журналистік хабарламаны болдырмау үшін D хабарламасы шығарылуы мүмкін екенін айтады, ал MI5 басшысы оларға қазір DSMA хабарламалары дейтінін түсіндіреді. Шерлоктың 4-ші маусымының 1-ші эпизодында (2017) Майкрофт Холмс, жабық есік артында өткен кездесудің мазмұнын рұқсатсыз жариялауға жол бермеу үшін D хабарламасын шығару туралы айтады. BBC телехикаясының The Capture (2019) 2-ші маусымының 2-ші эпизодында 32-ші минутта DSU Джемма Гарланд (Лия Уильямс сомдаған) "сіз оны жариялай алмайсыз, біз оған D хабарламасын жабамыз" дейді. ITV телеарнасының "Триггер Пойнт" сериалының 2-ші маусымының 3-ші эпизодында командир Джон Фрэнсис (Джулиан Овенден сомдаған) журналисті және оның редакторын үнсіздендіру үшін D хабарламасын шығару туралы ишара жасайды, себебі журналистің жұмыс орнына жарылғыш құрылғы жіберілген. Редактор олардың заңды түрде міндетті емес екенін мойындайды.
The use of the D Notice is demonstrated and referenced several times in the first episode of the Black Mirror television series, first aired in 2011. The episode is titled "The National Anthem" and within it the UK government imposes a D Notice to try to stifle a controversial ransom demand that the (fictional) prime minister have sex with a pig to secure the release of a member of the royal family. In the comic book series Transmetropolitan (1997), a legally binding type of D Notice is issued by the US President in an attempt to prevent the main character, gonzo journalist Spider Jerusalem, from exposing police corruption and a government sponsored massacre. The film Defence of the Realm (1986) illustrates the implications of the D Notice protocols. In the film The Bank Job (2008), MI5 discusses issuing a D Notice about sensitive photos stolen from a safe deposit box during a bank heist. In the film Official Secrets (2019), a journalist from The Observer questions whether a D Notice would be applied to a story which exposes intelligence leaked by a GCHQ employee. In Season 2 (2021) of the Sky One television drama series COBRA, the Foreign Secretary points out that a D Notice could be issued to prevent unwanted journalistic reporting, and has it pointed out to him by the Head of MI5 that they are now called DSMA Notices. In Season 4 Episode 1 (2017) of Sherlock, Mycroft Holmes mentions putting out a D Notice to prevent any unauthorised disclosure of the contents of the meeting held behind closed doors. In Season 2 Episode 2 of the BBC television series The Capture (2019), at 32 minutes in, DSU Gemma Garland (played by Lia Williams) mentions 'you can't broadcast it; we'll slap a D Notice on it.' In Season 2, Episode 3 of the ITV television drama Trigger Point, Commander John Francis (portrayed by Julian Ovenden) makes a veiled threat to issue a D Notice, to silence a journalist and their editor following an explosive device being sent to the journalist's place of work. The editor acknowledges that they are not legally binding.