Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1960 жылдардағы британдық саяси жанжал
1960s British political scandal
Профумо ісі – 20 ғасырдағы британ саясатындағы маңызды жанжал. 46 жастағы соғыс министрі Джон Профумо, Харольд Макмилланның консервативтік үкіметінде, 1961 жылдан бастап 19 жастағы модель Кристин Килермен заңсыз қарым-қатынаста болды. 1963 жылы Халқың үйіне (Парламентке) жасаған мәлімдемесінде Профумо бұл қарым-қатынасты жоққа шығарды; бірақ бірнеше аптадан кейін полиция тергеуі оның жалған айтқанын дәлелдеді. Бұл жанжал Макмиллан үкіметінің беделіне ауыр соққы берді, және Макмиллан 1963 жылғы қазан айында денсаулығының нашарлауын себеп етіп, премьер-министр қызметінен кетті. Бұл оқиға 1964 жылғы жалпы сайлауда консерваторлардың Еңбек партиясынан жеңілуіне әсер етті. Профумо ісі жарияланған кезде, Килердің бір уақытта кеңестік теңіз атташесі капитан Евгений Ивановпен байланыста болғаны туралы хабарлар жұртшылықтың қызығушылығын қоздырды, бұл ұлттық қауіпсіздікке қауіп тудыруы мүмкін еді. Килер Профумо мен Ивановты остеопат және қоғамдық өмірге белсенді қатысушы Стивен Уордтың достығы арқылы танысты. Іс жарияланғаннан кейін, басқа да жасырын сексуалдық жанжалдар туралы әңгімелер тарады және Уордтың әрекеттеріне ресми тұлғалардың назары ауды, ол бірқатар арсыздық қылмыстары бойынша айыпталды. Өзін басқалардың жасаған ісі үшін жазықсыз деп есептеген Уорд, сот процесінің соңғы кезеңінде өлімге әкелетін дозаны қабылдады, нәтижесінде ол Килер мен оның досы Мэнди Райс Дэвистің арам табысынан өмір сүргені үшін кінәлі деп танылды. Лорд Деннинг басқарған және жоғары дәрежелі мемлекеттік қызметкер Т.А. Критчлидің көмегімен жүргізілген Профумо ісі бойынша сараптама Ивановпен байланысқа байланысты қауіпсіздік бұзушылықтары болмағанын көрсетті. Деннингтің есебі кейіннен беткей және қанағаттандырмас деп сипатталды. Кейін Профумо Шығыс Лондондағы қайырымдылық қоры – Тойнби-Холлда ерікті болып жұмыс істеді. 1975 жылы ол толыққанды оңалтылды, бірақ қоғамдық өмірге оралмады. Ол 2006 жылы құрметпен және сыймен қайтыс болды. Ал Килерге бұл оқиғаның салдарынан баспасөз, заң және парламент тарапынан жасалған жағымсыз бейненің ықпалынан арылу қиын болды. Ол түрлі, кейде бір-біріне қайшы келетін мәлімдемелерде Деннингтің қауіпсіздік мәселелеріне қатысты қорытындыларына қарсы шықты. Сарапшылар Уордқа тағайындалған жазаны әділеттілікті қамтамасыз етуден гөрі, биліктің кек алу әрекеті деп бағалады. 2010 жылдары Қылмыстық істерді қайта қарау комиссиясы оның ісін қарады, бірақ оны Апелляциялық сотқа жіберуден бас тартты. Профумо ісі сахнада және экранда бейнеленді.
The Profumo affair was a major scandal in twentieth century British politics. John Profumo, the 46 year old Secretary of State for War in Harold Macmillan's Conservative government, had an extramarital affair with the 19 year old model Christine Keeler beginning in 1961. Profumo denied the affair in a statement to the House of Commons in 1963; weeks later, a police investigation proved that he had lied. The scandal severely damaged the credibility of Macmillan's government, and Macmillan resigned as Prime Minister in October 1963, citing ill health. The fallout contributed to the Conservative government's defeat by the Labour Party in the 1964 general election. When the Profumo affair was revealed, public interest was heightened by reports that Keeler may have been simultaneously involved with Captain Yevgeny Ivanov, a Soviet naval attaché, thereby creating a possible national security risk. Keeler knew both Profumo and Ivanov through her friendship with Stephen Ward, an osteopath and socialite who had taken her under his wing. The exposure of the affair generated rumours of other sex scandals and drew official attention to the activities of Ward, who was charged with a series of immorality offences. Perceiving himself as a scapegoat for the misdeeds of others, Ward took a fatal overdose during the final stages of his trial, which found him guilty of living off the immoral earnings of Keeler and her friend Mandy Rice Davies. An inquiry into the Profumo affair by a senior judge, Lord Denning, assisted by a senior civil servant, T. A. Critchley, concluded that there had been no breaches of security arising from the Ivanov connection. Denning's report was later described as superficial and unsatisfactory. Profumo subsequently worked as a volunteer at Toynbee Hall, an East London charitable trust. By 1975 he had been officially rehabilitated, although he did not return to public life. He died, honoured and respected, in 2006. By contrast, Keeler found it difficult to escape the negative image attached to her by press, law, and parliament throughout the scandal. In various, sometimes contradictory, accounts, she challenged Denning's conclusions relating to security issues. Ward's conviction has been described by analysts as an act of establishment revenge, rather than serving justice. In the 2010s the Criminal Cases Review Commission reviewed his case but decided against referring it to the Court of Appeal. Dramatisations of the Profumo affair have been shown on stage and screen.
Үкімет және баспасөз
1960 жылдардың басында британдық ақпарат құралдарында бірнеше әйгілі тыңшылық оқиғалары басым болды: 1961 жылы Портленд тыңшылар тобының құлатылуы, сол жылы Джордж Блейктің тұтқындалуы және сотталуы, ал 1962 жылы Кеңес Одағының шантажымен тыңшылыққа мәжбүр болған гомосексуал Адмиралтейство кызметкері Джон Вассалдың ісі. Вассал одан кейін он сегіз жылға бас бостандығынан айырылды. Баспасөзde Вассалды саяси жетекшілері қорғады деген ұсыныстардан кейін, жауапты министр Томас Галбрейт тергеу аяқталғанша үкіметтен кетіп қалды. Галбрейт кейін Вассал трибуналымен ақталды, содан кейін судья Лорд Рэдклифф Вассалдың жеке өмірі туралы сенсациялық және расталмаған хабарлардың көздерін ашудан бас тартқан екі газет журналисін түрмеге жіберді. Бұл жаза баспасөз бен премьер-министр Харольд Макмилланның консервативтік үкіметі арасындағы қарым-қатынасты күрт нашарлатты; New Statesman журналының тілшісі Пол Джонсон: "Келесі жыл немесе одан да кейін қандай да бір дауға қатысқан консервативті министр немесе депутат – өте қиын жағдайға түсуі мүмкін екенін айтқым келеді" деп ескертті.
In the early 1960s, the British news media were dominated by several high profile spying stories: the breaking of the Portland Spy Ring in 1961, the capture and sentencing of George Blake in the same year and, in 1962, the case of John Vassall, a homosexual Admiralty clerk who had been blackmailed into spying by the Soviet Union. Vassall was subsequently sentenced to eighteen years in prison. After suggestions in the press that Vassall had been shielded by his political masters, the responsible minister, Thomas Galbraith, resigned from the government pending inquiries. Galbraith was later exonerated by the Vassall Tribunal, after which judge Lord Radcliffe sent two newspaper journalists to prison for refusing to reveal their sources for sensational and uncorroborated stories about Vassall's private life. The imprisonment severely damaged relations between the press and the Conservative government of Prime Minister Harold Macmillan; columnist Paul Johnson of the New Statesman warned, "any Tory minister or MP who gets involved in a scandal during the next year or so must expect—I regret to say—the full treatment".
Джон Профюмо
Джон Профумо 1915 жылы туған, итальян тегінен шыққан. Ол алғаш рет 1940 жылы Нортгемптоншир атты жауынгерлері құрамында қызмет етіп жүргенде Кеттерингтен консерватор партиясының депутаты ретінде парламентке сайланды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде саяси және әскери міндеттерін бірге атқарды. Профумо 1945 жылғы жалпы сайлауда мандатын жоғалтты, бірақ 1950 жылы Авондағы Стратфордтан қайта сайланды. 1951 жылдан бастап консерватор үкіметтерінде кіші министрлік лауазымдарды иеленді. 1960 жылы Макмиллан Профумоны Соғыс министрі етіп тағайындады, бұл үкімет құрамына кірмейтін жоғары лауазым болды. 1954 жылы Ұлыбританияның жетекші киноактрисаларының бірі – Валерия Хобсонға үйленгеннен кейін, Профумо түндегі парламент отырыстарын сылтау ретінде пайдаланып, жақын қарым-қатынас жасаған болуы мүмкін. Оның әскери министр ретіндегі қызметі қарулы күштердегі өзгерістермен бірге жүрді, оның ішінде әскерге шақыру тоқтатылып, толыққанды кәсіби армия құрылды. Профумоның жұмысын оның оппозициядағы әріптесі, бұрынғы әскерші Джордж Вигг сынды көзбен бақылады.
John Profumo was born in 1915 and was of Italian descent. He first entered Parliament in 1940 as the Conservative member for Kettering while serving with the Northamptonshire Yeomanry, and combined his political and military duties through the Second World War. Profumo lost his seat in the 1945 general election but was elected again in 1950 for Stratford on Avon. From 1951 he held junior ministerial office in successive Conservative administrations. In 1960, Macmillan promoted Profumo to Secretary of State for War, a senior post outside the Cabinet. After his marriage in 1954 to Valerie Hobson, one of Britain's leading film actresses, Profumo may have conducted casual affairs, using late night parliamentary sittings as his cover. His tenure as war minister coincided with a period of transition in the armed forces, involving the end of conscription and the development of a wholly professional army. Profumo's performance was watched with a critical eye by his opposition counterpart George Wigg, a former regular soldier.
Кристин Килер, Мэнди Райс-Дэвис және Лорд Астор
Кристин Килер 1942 жылы Уксбридж қаласында дүниеге келді, 15 жасында мектепті бітірді, ешқандай білімі болмады және дүкендерде, кеңселерде және кафелерде қысқа мерзімді жұмыстар істеді. Ол модель болуды армандады, 16 жасында оның суреті Tit Bits журналында жарияланды. 1959 жылдың тамызында Килер Соходағы Бик-стриттегі Мюррей кабаре клубында ашық кеуделі биші ретінде жұмысқа орналасты. Бұл клуб ұзақ жылдар бойы беделді клиенттерді тартты, олар, Килердің айтуынша, "қараса болады, бірақ қол тигізе алмайды" еді. Мюррейде жұмыс істегеннен кейін Килер бір клиентпен, қоғамдық остеопат Стивен Уордпен танысты. Уордтың тартымдылығына бауралып, ол оның пәтеріне көшуге келісті, бұл қарым-қатынасты "қарындас-бауыр сияқты" деп сипаттады – жақын, бірақ жыныстық емес. Бірнеше айдан кейін Килер Уордтан бөлініп, жылжымайтын мүлік сатушы Питер Рахманның сүйіктісі болды, содан кейін Мюррейдегі екі жарым жас кіші биші Мэнди Райс Дэвиспен бірге тұрды. Екі қыз Мюррейден кетіп, тәуелсіз модельдер болып мансап жасауға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Килер сонымен қатар әртүрлі жігіттермен қысқа мерзімді қарым-қатынаста болды, бірақ Мэрилебонда Уимпол Мьюс көшесінде үй сатып алған Уордқа жиі оралып тұрды. Ол жерде ол Уордтың көптеген достарымен танысты, олардың ішінде Лорд Астор болды, ол көп жылдар бойы емделген науқас және Профумоның саяси одақтасы еді. Ол жиі демалыс күндерін Уордтың Астордың Бэкингемширдегі Кливден поместьесінде жалға алған өзен жағасындағы коттеджінде өткізетін.
Christine Keeler, born in Uxbridge in 1942, left school at age 15 with no qualifications and took a series of short lived jobs in shops, offices and cafés. She aspired to be a model, and at age 16 had a photograph published in Tit Bits magazine. In August 1959, Keeler found work as a topless showgirl at Murray's Cabaret Club in Beak Street, Soho. This long established club attracted a distinguished clientèle of whom, Keeler wrote, they "could look but could not touch". Shortly after starting at Murray's, Keeler was introduced to a client, the society osteopath Stephen Ward. Captivated by Ward's charm, she agreed to move into his flat, in a relationship she has described as "like brother and sister"—affectionate but not sexual. Keeler left Ward after a few months to become the mistress of the property dealer Peter Rachman, and later shared lodgings with Mandy Rice Davies, a fellow Murray's dancer two and a half years her junior. The two girls left Murray's and attempted without success to pursue careers as freelance models. Keeler also lived for short periods with various boyfriends, but regularly returned to Ward, who had acquired a house in Wimpole Mews, Marylebone. There she met many of Ward's friends, among them Lord Astor, a long time patient who was also a political ally of Profumo. She often spent weekends at a riverside cottage that Ward rented on Astor's country estate, Cliveden, in Buckinghamshire.
Тергеу және отставкаға кету
Профумоның Commons мәлімдемесінен кейін көп ұзамай Уорд Independent Television News телеарнасында пайда болды, онда ол Профумоның нұсқасын қолдады және барлық қауесеттер мен күдіктерді "негізсіз" деп жоққа шығарды. Уордтың жеке қызметі ресми түрде алаңдатуға айналды және 1963 жылдың 1 сәуірінде Метрополитен полициясы оның ісін тергей бастады. Олар Уордтың 140 досы, танысы және науқасынан жауап алды, оның үйін тәулік бойы бақылады және телефонын тыңдады – бұл соңғы әрекет Бруктан тікелей рұқсат алуды қажет етті. Айғақ бергендердің арасында Килер де болды, ол бұрынғы мәлімдемелеріне қайшы келіп, Профумомен сексуалдық қатынаста болғанын растады және Честер Террас үйінің ішкі жайын сипаттайтын мәліметтер берді. Полиция кедергі келтірген куәгерлерге қысым жасады; Райс Дэвис жүргізуші куәлігін бұзғандықтан Холлоуэй түрмесіне қамалды және ол Уордқа қарсы куәлік беруге келіскенше сегіз күн ұсталды. Осы уақытта Профумоға оның кінәлі екенін айтатын итальяндық журналдың британдық дистрибьюторларына қарсы сот шығындары мен 50 фунт стерлинг өтемақы тағайындалды. Ол түскен ақшаны әскери қайырымдылық қорына берді. Бұл "Жеке көздің" Гиббонның Рим империясының құлдырауы мен жоғалуы туралы пародиасына "Секст Профаноны" қосуына кедергі келтірмеді. 1963 жылдың 18 сәуірінде Килер досының үйінде шабуылға ұшырады. Ол Гордонды айыптады, ол тұтқындалды. Найтли мен Кеннедидің мәлімдемесіне сәйкес, полиция Гордон Уордқа қарсы куәлік берсе, айыптауды түсіріп тастауға уәде берген, бірақ ол бас тартты. Полиция тергеуі Уорд үшін қиындыққа толы болды, оның практикасы тез құлдырады. 7 мамырда ол Макмилланның жеке хатшысы Тимоти Блаймен кездесіп, оның ісін полиция тергеуін тоқтатуды сұрады. Ол Профумо үшін жасырынғанын және Профумоның Commons мәлімдемесінің негізінен жалған екенін айтты. Блай жазбалар жасады, бірақ ешқандай шара қолданбады. 19 мамырда Уорд Брукке Блайға жазған сияқты ұсыныспен хат жазды, бірақ Ішкі істер министрінің полиция тергеуіне араласуға құқығы жоқ екенін естіді. Содан кейін Уорд баспасөзге мәлімет берді, бірақ ешбір газет оқиғаны жарияламады. Ол сондай-ақ Вильсонға хат жазды, ол хатты Макмилланға көрсетті. Вильсонның ниетіне жеке баға бермесе де, Холлиспен кеңескеннен кейін премьер-министр Уордтың жалпы қызметіне алаңдап, Лорд-канцлер лорд Дилхорннан қауіпсіздік бұзушылықтарын тексеруді сұрады. Макмилланның Аргилширдегі демалыс орнынан жіберген Профумоның кеткеніне жауабы: "Маған 4 маусымдағы хатыңыздың мазмұны жеткізілді" деп басталады, бұл Профумоның хаты оған телефон арқылы оқылғанын көрсетеді. Ал Daily Mirror газеті барлық шындықтың айтылмағанын және "көп шкафтардағы қаңқалар" туралы мәлімдеді.
Shortly after Profumo's Commons statement, Ward appeared on Independent Television News, where he endorsed Profumo's version and dismissed all rumours and insinuations as "baseless". Ward's own activities had become a matter of official concern, and on 1 April 1963 the Metropolitan Police began to investigate his affairs. They interviewed 140 of Ward's friends, associates and patients, maintained a 24 hour watch on his home, and tapped his telephone—this last action requiring direct authorisation from Brooke. Among those who gave statements was Keeler, who contradicted her earlier assurances and confirmed her sexual relationship with Profumo, providing corroborative details of the interior of the Chester Terrace house. The police put pressure on reluctant witnesses; Rice Davies was remanded to Holloway Prison for a driving licence offence and held there for eight days until she agreed to testify against Ward. Meanwhile, Profumo was awarded costs and £50 damages against the British distributors of an Italian magazine that had printed a story hinting at his guilt. He donated the proceeds to an army charity. This did not deter Private Eye from including "Sextus Profano" in their parody of Gibbon's Decline and Fall of the Roman Empire. On 18 April 1963 Keeler was attacked at the home of a friend. She accused Gordon, who was arrested and held. According to Knightley and Kennedy's account, the police offered to drop the charges if Gordon would testify against Ward, but he refused. The effects of the police inquiry were proving ruinous to Ward, whose practice was collapsing rapidly. On 7 May he met Macmillan's private secretary, Timothy Bligh, to ask that the police inquiry into his affairs be halted. He added that he had been covering for Profumo, whose Commons statement was substantially false. Bligh took notes but failed to take action. On 19 May Ward wrote to Brooke, with essentially the same request as that to Bligh, only to be told that the Home Secretary had no power to interfere with the police inquiry. Ward then gave details to the press, but no paper would print the story. He also wrote to Wilson, who showed the letter to Macmillan. Although privately disdainful of Wilson's motives, after discussions with Hollis, the prime minister was sufficiently concerned about Ward's general activities to ask the Lord Chancellor, Lord Dilhorne, to inquire into possible security breaches.#tag:ref|Macmillan's reply to Profumo's departure, sent from his holiday address in Argyllshire, begins: "The contents of your letter of June 4 have been communicated to me ", indicated that Profumo's letter was read to him over the phone. while the Daily Mirror hinted that not all the truth had been told and referred to "skeletons in many cupboards".