Кіріспе

Коахуилтекандар – Джон Уэсли Пауэллдің 1891 жылғы Түпкілікті американ тілдерінің жіктемесінде ұсынылған тілдер отбасы. Көптеген тіл білімі мамандары қазір Техастың оңтүстігінде және іргелес Мексикадағы коахуилтека халқының бір немесе байланысты тілдерде сөйлегені туралы пікірді жоққа шығарады. Коахуилтекан бұл аймақтың тілдері мен халқына жиі қолданылатын ұжымдық атау болып қала береді.

Тілдік қатынастар

Түпкілікті халықтар арасындағы мәдениеттердің ұқсастығы және Оңтүстік Техастың физикалық ортасы лингвистерді аймақтың тілдері де ұқсас деген сенімге итермеледі. Коахуилтека тілдер отбасына Каранкава және Тонкава тілдерін қоса алғанда, аймақтың барлық тілдері кіретін болды. Тілдік байланыстар Хоканмен ұсынылды, ол Калифорния, Аризона және Баха-Калифорнияда өмір сүрген бірнеше американдық халықтардың тілдер отбасы. Көптеген қазіргі лингвистер, керісінше, Коахуилтекан аймағын тілдік әртүрліліктің ошағы ретінде қарастырады. Жеті түрлі тілден бірнеше сөз белгілі: Comecrudo, Cotoname, Aranama, Solano, Mamulique, Garza және Coahuilteco немесе Pakawa. Coahuilteco немесе Пакава 18 ғасырда Сан-Антониода құрылған католик миссияларында немесе оның жанында тұратын Техас коахуилтекандары үшін лингва франка болған сияқты. Күдіксіз, көптеген тілдерде сөйленген, бірақ 16-шы мен 19-шы ғасырлар аралығында көптеген Коахуилтека тайпалары мен этникалық топтары жойылды және олардың тілдері жазылған жоқ. 1886 жылы этнолог Альберт Гатше, мүмкін, Коахуилтека тілдерінің соңғы тірі сөйлеушілерін тапты: 25 Comecrudo, 1 Cotoname және 2 Pakawa. Олар Мексикадағы Рейноса қаласының жанында тұрды. 1690 жылы Солтүстік-Шығыс Мексика мен Оңтүстік Техастағы индейлердің саны 100 000-ға жуық болған болуы мүмкін. Коахуилтекалықтар құлдыққа сатылып, еуропалық аурулардан қайтыс болды және испан тілдес халқына сіңірілді. Лингвистер Comecrudan тілдер отбасын Comecrudo, Mamulique және Garza тілдерінің туыс екенін, ал Coahuilteco және Cotoname тілдерінің болуы мүмкін екенін болжады. Comecrudo және Cotoname тілдері ең жақсы танымал. Олар Рио-Гранде өзенінің дельтасында сөйленген. Solano және Aranama тілдерін жіктеу үшін жеткілікті мәліметтер жоқ. Алайда, тілдік консерваторлар осы тілдердің барлығын жеке тілдер деп қарастыру керек дейді, тілдер арасындағы байланысты орнату үшін жеткілікті деректер жоқ. Коахуилтека тілдері мен мәдениеті қазір жойылған. Эрвипиам, Маее, Паджалат, Кемс, Квепано, Солано және Харамс сияқты көптеген тайпалардың аттары сақталған.