Корпоративтік жеке тұлғаны уақытша жою

Кіріспе

Уақытша корпоративтік тұлғалық мәртебеден бас тарту

Корпоративтік пәрдені тесу немесе корпоративтік пәрдені көтеру – корпорацияның құқықтарын немесе міндеттерін оның акционерлерінің құқықтары немесе міндеттемелері ретінде қарауға қатысты заңдық шешім. Әдетте корпорация жеке заңды тұлға ретінде қарастырылады, ол өзіне тиесілі кредиттердің жалғыз иегері және өзіне тиесілі қарыздар үшін толық жауапкершілікке ие. Ортақ құқық жүйесіндегі елдер мұндай жеке тұлға қағидасын қолдайды, бірақ ерекше жағдайларда корпоративтік пәрдені «тесіп» немесе «көтеруге» мүмкіндік береді. Мысалы, бизнесмен директор лауазымынан кетіп, бұрынғы компаниямен бәсекелеспеу туралы келісімге келсе. Егер ол бұрынғы компаниямен бәсекелесетін жаңа компания құрса, формальды түрде бәсекелесетін тарап компания болады, емес, жеке тұлға. Бірақ сот жаңа компанияны «жалған» немесе «жамылғы» деп танып, жаңа компания бір адамға толық тиесілі және басқарылатындықтан, бұрынғы қызметкердің бәсекелеспеу келісімін бұзуы мүмкін деп шеше алады. Қолданылатын терминология акционердің жауапкершілігінің шектелуі корпорацияның жеке заңды тұлға екендігіне байланысты деген ой тудырса да, шындығында корпорациялардың құқықтық мәртебесі акционерлердің жауапкершілігінің шектелуімен тікелей байланысты емес. Мысалы, ағылшын заңдары акционерлерге жауапкершілігі шектеулі болу құқығын бермес бұрын корпорацияларға жеке заңды тұлға мәртебесін берген. Сол сияқты, АҚШ-тың түзетілген бірыңғай серіктестік заңы серіктестіктерге құқықтық мәртебе береді, бірақ серіктестер серіктестіктің барлық міндеттемелері үшін жеке жауапкершілікке ие екенін де қарастырады. Сондықтан акционерлердің жауапкершілігінің шектелуі көбінесе заңмен реттеледі, бірақ «нормативтік қолданыс доктринасы» (Normanwendungslehre) тарапынан қабылданбады. Бастапқы бірнеше істерден кейін, неміс сот жүйесі акционерлердің жауапкершілігін корпоративтік пәрдені тесу арқылы анықтау жолына түспеді. Атап айтқанда, ол бірнеше рет жеткіліксіз капиталдану негізінде пәрдені тесуден бас тартты. Бүгінгі таңда корпоративтік пәрдені тесу арқылы акционерлердің жауапкершілігіне тартудың жалғыз қалған жағдайы – компания мен акционердің активтерінің араласуы («Vermögensvermischung»). Бірақ акционерлер корпорацияны жоятын әрекеттер жасаған жағдайда (BGB 826-бабы) жауапкершілікке тартылуы мүмкін («existenzvernichtender Eingriff»). Корпорация өтемақысыз, болашақтағы міндеттемелерін орындау үшін қажетті қаражаттан айырылмауы керек. Егер акционер оларды алып қойса, корпорация тіпті банкроттық жағдайында да өтемақы талап ете алады. Бұл тұжырымдама, GmbHG-нің 30, 31 және AktG-нің 57, 62 баптарына сәйкес, капиталды сақтау қағидаларына негізделген баланстық есептеудің төлем қабілеттілігін тексеру элементін қосады.

Piercing the corporate veil or lifting the corporate veil is a legal decision to treat the rights or duties of a corporation as the rights or liabilities of its shareholders. Usually a corporation is treated as a separate legal person, which is solely responsible for the debts it incurs and the sole beneficiary of the credit it is owed. Common law countries usually uphold this principle of separate personhood, but in exceptional situations may "pierce" or "lift" the corporate veil. A simple example would be where a businessperson has left their job as a director and has signed a contract to not compete with the company they have just left for a period of time. If they set up a company which competed with their former company, technically it would be the company and not the person competing. But it is likely a court would say that the new company was just a "sham" or a "cover" and that, as the new company is completely owned and controlled by one person, the former employee is deliberately choosing to compete, placing them in breach of that non competing contract. Despite the terminology used which makes it appear as though a shareholder's limited liability emanates from the view that a corporation is a separate legal entity, the reality is that the entity status of corporations has almost nothing to do with shareholder limited liability. For example, English law conferred entity status on corporations long before shareholders were afforded limited liability. Similarly, the United States' Revised Uniform Partnership Act confers entity status on partnerships, but also provides that partners are individually liable for all partnership obligations. Therefore, this shareholder limited liability emanates mainly from statute. but rejected by the prevailing "Normanwendungslehre". After a few early cases, the German judiciary did not go down the route of establishing shareholder liability via piercing the veil. In particular, it rejected piercing the veil on grounds of material undercapitalization several times. Today, the only remaining case of shareholder liability via piercing of the corporate veil is the inextricable commingling of the assets of the company and the shareholder ("Vermögensvermischung"). But shareholders can be held liable in tort (§ 826 BGB) in the case of an interference destroying the corporation ("existenzvernichtender Eingriff"). The corporation must not be stripped, without compensation, of funds that are required to meet its foreseeable future obligations. If these are taken away by the shareholder the corporation may claim compensation, even in an insolvency proceeding. The concept adds a solvency test element to the balance sheet based rules of capital maintenance under §§ 30, 31 GmbHG and §§ 57, 62 AktG.

Ұлыбритания

Ұлыбританияның компаниялар құқығында корпоративтік перде өте сирек бұзылады. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында апелляциялық сот экономикалық шындық теориясын және пердені көтеру үшін бақылау доктринасын орнатуға тырысқаннан кейін, Лордтар палатасы дәстүрлі көзқарасты қайта бекітті. 1990 жылғы Апелляциялық соттың «Адамс против Кейп Индустриз plc» ісіне сәйкес, нағыз «пердені бұзу» тек компания алаяқтық мақсатта құрылғанда немесе қолданыстағы міндеттемеден қашу үшін құрылғанда ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Алайда, мұндай жағдайлар сирек кездесетін, және олардың Соломон қағидаты тұрғысынан негізделуі күмәнді болып қала берді. «VTB Capital» ісінде Лорд Нойбергер осы доктринаны толығымен қабылдамауға дайын еді, бірақ мәселені шешілмеген күйде қалдырды, өйткені ол нәтижеге әсер етпеді. Одан кейін, «Прест против Петродел» ісінде, тұрмыстық үй күйеуіне емес, оның компаниясына тиесілі болған ажырасу ісінде Жоғарғы Сот ағылшын құқығында осы доктринаның бар екенін растады, бірақ оны практикалық тұрғыдан маңызсыз деңгейге дейін тарылтты. «Алаяқтық ерекшелігі» қабылданбады. Лорд Сампшеннің бас үкіміне сәйкес, пердені бұзу – бұл тек қана қолданыстағы міндеттемелерден қашуды қамтитын соңғы шараның қосалқы құралы («қашу принципі», «жасыру принципі» жағдайларынан өзгеше, ол талап тудырмайды). Жетекші талдау бойынша, бұл сотқа қатысты айтылды, өйткені сот траст құқығын қолдану арқылы қалаған нәтижеге (тұрмыстық үйді күйеудің активтеріне жатқызу) қол жеткізді. Дегенмен, «Прест против Петродел» ісі Ұлыбританиядағы қолданыстағы құқық ережесі ретінде қабылдалады, тіпті «әрекетсіздікті» тек қана қашумен шектеу туралы сұрақтар туындаса да, «Прест против Петродел» ісінде кең көзқарасты қолдайтын мәлімдемелер болды. Ағылшын құқығы бойынша пердені бұзу компанияның шарты бойынша қарызын төлеу үшін акционерлерді жауапкершілікке тарту үшін қолданылмайтынын атап өту қажет, өйткені олар осы шарттың тарапы болған жоқ. Бұрын перде кейде заңды түсіндіру процесінде назарға алынбаған, ал деликт құқығы тұрғысынан, бас компанияның басшылары еншілес компанияның апат құрбандарына тікелей қамқорлық міндеттемесін жүктеуі мүмкін екендігі туралы заңдық негіз бар.

The corporate veil in UK company law is pierced very rarely. After a series of attempts by the Court of Appeal during the late 1960s and early 1970s to establish a theory of economic reality, and a doctrine of control for lifting the veil, the House of Lords reasserted an orthodox approach. According to a 1990 case at the Court of Appeal, Adams v Cape Industries plc, the only true "veil piercing" may take place when a company is set up for fraudulent purposes, or where it is established to avoid an existing obligation. However, cases were rare and their justification in light of the Salomon principle remained doubtful. In VTB Capital, Lord Neuberger sympathised with rejecting the doctrine altogether, but left the issue undecided because it did not matter for the outcome. Soon afterwards, in Prest v Petrodel, a divorce case where the matrimonial home was not held by the husband but by his company, the Supreme Court confirmed the existence of the doctrine in English law, but narrowed it down to practical irrelevance. The "fraud exception" was dismissed. According to the leading judgement by Lord Sumption, piercing the veil is a subsidiary remedy of last resort that only covers the avoidance of existing obligations ("evasion principle", as opposed to the cases of the "concealment principle" that does not give rise to a claim). On closer analysis, this was said obiter because the Court reached the desired outcome (attribution of the family home to the assets of the husband) by applying trust law. Nevertheless, Prest v Petrodel is generally assumed to state the current law in the UK, even though the restriction of "abuse" to evasion only can be questioned and there were statements in Prest v Petrodel that supported a broader approach. It is noteworthy that under English law, piercing the veil can never be used to make shareholders pay for contractual debts of the company because they have not been party to that contract. In the past, the veil was sometimes ignored in the process of interpreting a statute, and as a matter of tort law it is open as a matter of authority that a direct duty of care may be owed by the managers of a parent company to accident victims of a subsidiary.

Жәбірленушілер мен қызметкерлер

Қылмыс құрбандары және компаниямен келісімшарт жасалмаған немесе келіссөз жүргізу мүмкіндігі тең емес қызметкерлер Chandler v Cape plc ісінде шектеулі жауапкершілік ережелерінен босатылған деп танылды. Бұл жағдайда талапкер Cape plc-тің толық иелігіндегі, бірақ банкротқа ұшыраған еншілес компаниясының қызметкері болды. Ол Cape plc компаниясына қарсы оған асбестоз ауруын тудырғаны үшін азаматтық талапты сәтті қойды. Апелляциялық сотта Арден ЛЖ егер бас компания еншілес компанияның жұмысына кез келген жолмен, мысалы, сауда мәселелері бойынша араласқан болса, онда денсаулық пен қауіпсіздік мәселелері бойынша жауапкершілікке тартылатын болады деп шешті. Арден ЛЖ корпоративтік жамылғыны бұзудың қажеті жоқ екенін атап өтті. Егер бас компания еншілес компанияның ісіне араласқан болса, онда ол тікелей азаматтық жауапкершілікке тартылатын болады. Бұған дейін Жоғары сот егер бас компания бақылауды жүзеге асырса, жауапкершілік туындайды деп шешті, барлығы зиян келтірушінің әрекеттері үшін үшінші тараптың жауапкершілігі туралы азаматтық құқық принциптерін қолданады. Шарттық қатынастардағы жамылғыны бұзу шектеулері ешқандай өзгеріс енгізбеді. Бұл сот практикасы адам құқықтары жөніндегі істерде маңызды рөл атқарады.

"Бір экономикалық бірлік" теориясы

Бәсекелестік құқығы аясында «кәсіпорындар» (бір немесе бірнеше заңды тұлғаны қамтуы мүмкін) тиісті бұзушылықтар үшін жауапты болуы мүмкін. Керісінше, ағылшын компаниялар құқығының аксиомалық қағидасы бойынша компания өз мүшелерінен бөлек және ерекше құқықтық тұлға болып табылады, олар компания капиталына салған үлесінің мөлшерінде ғана жауапты: Salomon v Salomon [1897]. Бұл ереженің нәтижесінде конгломераттағы жекелеген еншілес компаниялар жеке құқықтық тұлғалар ретінде қарастырылады және ана компания еншілес компаниялардың төлемсіздігі кезінде олардың қарыздары үшін жауапкершілікке тартылмайды. Бұдан әрі, бұл ереже жеткілікті капиталмен қамтамасыз етілмеген еншілес компанияларды құруға және еншілес компанияларға олардың активтеріне кепілдік берумен несие беруге мүмкіндік береді, тіпті бұл «кәдімгі ең адал сауда тәсілі емес» болса да. Бұл ереже Шотландияда да қолданылады. Әдебиетте «көтергіштің» немесе «жарылудың» әртүрлі тәсілдері туралы айтылса да (Ottolenghi (1959) қараңыз), Соломон ережесінің ерекшеліктерге жататындығын қолдайтын сот шешімдері өте аз. Лорд Деннинг МР «бір экономикалық бірлік» теориясын ұсынды, онда сот DHN Food Distributors v Tower Hamlets ісінде қатаң құқықтық формадан гөрі жалпы бизнес операциясын экономикалық бірлік ретінде қарастырды. Алайда, бұл теория көбінесе жоққа шығарылды және кейінгі сот шешімдерінде сақтықпен қарастырылды. Woolfson v Strathclyde BC ісінде Лорд Гофф, DHN ісіндегі нәтижеге келіскен, корпоративтік құрылымның құқықтық түсінігі экономикалық шындықтан мүлдем бөлек екенін мәлімдеді. «Бір экономикалық бірлік» теориясы Adams v Cape Industries ісіндегі апелляциялық сот тарапынан да қабылданбады, онда Slade LJ Соломон ережесінен айналып өтуге болатын жағдайлар, жай ғана не істеу керектігін білмейтін жағдайлар екенін айтты. Creasey v Breachwood ісінде алғашқы инстанциядағы судья HHJ Southwell QC ағылшын құқығы корпоративтік жамылғыны көтеру қағидасын «әлбетте» мойындайтынын айтқан пікірі Hobhouse LJ Ord v Bellhaven ісінде ересілік деп сипатталды, ал Moritt V C Trustor v Smallbone (No 2) ісінде осы күмәнділік бөлісілді: корпоративтік жамылғы тек әділдік талап ететін жағдайда ғана алынып тастала алмайды. «Сот әділдігі» тестісі қабылданбаса да, жамылғыны жару істеріндегі соттың қаулыларынан соттар корпоративтік құрылымды жай ғана құрал ретінде пайдаланғандығын тексеру үшін жалпы қағидаларға сүйенген «өкілдік дискрециясын» қолданатыны байқалады.

Within the context of competition law, "undertakings" (which may encompass one or more legal persons) might be held liable for relevant infringements. By contrast, it is an axiomatic principle of English company law that a company is an entity separate and distinct from its members, who are liable only to the extent that they have contributed to the company's capital: Salomon v Salomon [1897]. The effect of this rule is that the individual subsidiaries within a conglomerate will be treated as separate entities and the parent cannot be made liable for the subsidiaries' debts on insolvency. Furthermore, it can create subsidiaries with inadequate capitalisation and secure loans to the subsidiaries with fixed charges over their assets, despite the fact that this is "not necessarily the most honest way of trading". The rule also applies in Scotland. While the secondary literature refers to different means of "lifting" or "piercing" the veil (see Ottolenghi (1959)), judicial dicta supporting the view that the rule in Salomon is subject to exceptions are thin on the ground. Lord Denning MR outlined the theory of the "single economic unit" wherein the court examined the overall business operation as an economic unit, rather than strict legal form in DHN Food Distributors v Tower Hamlets. However this has largely been repudiated and has been treated with caution in subsequent judgments. In Woolfson v Strathclyde BC, Lord Goff, who had concurred in the result in DHN, held that the legal conception of the corporate structure was entirely distinct from the economic realities. The "single economic unit" theory was likewise rejected by the CA in Adams v Cape Industries, where Slade LJ held that cases where the rule in Salomon had been circumvented were merely instances where they did not know what to do. The view expressed at first instance by HHJ Southwell QC in Creasey v Breachwood, that English law "definitely" recognised the principle that the corporate veil could be lifted, was described as a heresy by Hobhouse LJ in Ord v Bellhaven, and these doubts were shared by Moritt V C in Trustor v Smallbone (No 2): the corporate veil cannot be lifted merely because justice requires it. Despite the rejection of the "justice of the case" test, it is observed from judicial reasoning in veil piercing cases that the courts employ "equitable discretion" guided by general principles such as mala fides to test whether the corporate structure has been used as a mere device.

Кемелсіз міндеттемелер

Tan v Lim ісінде компания жауапкердің кредиторларын алдау мақсатымен "фасад" ретінде қолданылды (Рассел судьяның пікірінше) және Gilford Motor Co Ltd v Horne ісінде, саудагердің саудаға шектеу туралы шартты айналып өтуге мүмкіндік беретін кәсіпорынды құруына қарсы бұйрық шығарылды. Бұл жағдайлар көбінесе жеке корпоративтік тұлғаға "алдау" ерекшелігін қалыптастырады деп есептеледі. Сонымен қатар, Gencor v Dalby ісінде компания жауапкердің "өз бейнесі" болған жағдайда корпоративтік жамылғыны көтеру мүмкіндігі туралы алғашқы ұсыныс жасалды. Шындығында, Лорд Кук (1997) соттан тыс атап өткендей, бұл жағдайлардың барлығында акционерлік қоғамның жеке ерекшелігіне байланысты, оған қарамастан емес, теңдік араласты. Бұл корпоративтік жамылғыны тесіп өтудің мысалдары емес, керісінше, басқа заң ережелерін қолданумен байланысты. Соңында, "алдау ерекшелігі" Prest v Petrodel Resources Ltd ісінде қабылданбады.

Кері тесу

Акционерге корпоративтік құрылымды елемеудің пайдалы болған жағдайлар кездескен. Соттар мұндай жағдайларға келісуге құлшынбады. Көптеп сілтеме жасалатын «Макаура – Нортн Ассиуренс Ко Ltd» ісі соның бір мысалы. Макаура ағаш өсіру үшін құрған компанияның жалғыз иесі болған. Ағаштар өрт сөндіруге келмей жанып кетті, бірақ сақтандыру компаниясы төлеуден бас тартты, себебі полис Макаураға (компанияға емес) жасалған еді және ол ағаштардың иесі болған жоқ. Лордтар палатасы компанияның жеке заңды тұлға екендігіне негізделіп, сақтандыру компаниясының бас тартуын қолдады.

Қылмыстық құқық

Ағылшын қылмыстық құқығында соттар корпорацияның жасырындығын бұзуға дайын болған жағдайлар болды. Мысалы, 2002 жылғы «Қылмыстық жолмен алынған кірістер» заңына сәйкес тәркілеу ісінде, сот анықтаған нақты жағдайларға байланысты, компания алған қаражат жеке тұлға (әдетте, бірақ әрқашан емес, компания директоры) «алынған» деп есептелуі мүмкін. Салдарынан, бұл қаражат жеке тұлғаның қылмыстық әрекеттен алған «пайдасының» бір бөлігі болуы мүмкін (демек, одан тәркілеу жүргізіледі). Ағылшын қылмыстық құқығындағы «жасырындықты бұзу» позициясы Апелляциялық соттың R v Seager ісіндегі шешімінде айқындалды, онда сот (76-тармақта) былай деді:

Корпоративтік «жасырындықты бұзу» немесе «алып тастау» құқығына қатысты заңдық қағидалар бойынша адвокаттар арасында елеулі келіспеушілік болған жоқ. Заң бойынша, тиісінше құрылған және тіркелген компания – акционерлерінен бөлек заңды тұлға болып табылады және оның акционерлерінен бөлек құқықтары мен міндеттемелері бар. Сот корпоративтік тұлғаның шектеулі жауапкершілігін бұзып, оның артында не тұрғанын тек белгілі бір жағдайларда ғана қарастыра алады. Ол мұны тек әділ деп санайтындықтан ғана жасай алмайды. Осы жағдайлардың әрқайсысы заңсыздық пен адалсыздыққа байланысты. Осылайша, сот тек формаға емес, құқықтық мазмұнға назар аударуға құқылы. Қылмыстық істерде соттар корпоративтік жасырындықты бұзуға болатын кем дегенде үш жағдайды анықтады. Біріншіден, егер қылмыскер корпоративтік фасадының артына тығылуға тырысса немесе қылмысын және одан түскен пайдасын жасыру үшін жасырындықты пайдаланса. Екіншіден, егер қылмыскер компания атынан әрекет етсе, және бұл әрекет (қажетті mens rea болған жағдайда) қылмыстық құқық бұзушылық құраса және қылмыскердің айыпталуына әкелсе, онда «корпорацияның жасырындығы бұзылмайды, ол тікелей жыртылып тасталады»: Лорд Бингемнің Jennings v CPS ісі бойынша 16-тармағында айтылғандай. Үшіншіден, егер мәміле немесе бизнес құрылымдары «құрал», «жасырын» немесе «алдау» құраса, яғни үшінші тараптарды немесе соттарды алдау үшін мәміленің немесе құрылымның нақты мәнін жасыруға тырысу.

Мысалдар

Берки Үшінші даңғыл темір жолы, 244 N. Y. 602, 155 N. E. 914 (1927 ж.). Бенджамин Кардозо жеке жарақат алған адам үшін корпоративтік жамылғыны тесуге құқық жоқ екенін шешті. Perpetual Real Estate Services, Inc. v. Michaelson Properties, Inc. 974 F.2d 545 (4th Cir. 1992 ж.). Төртінші апелляциялық округ, корпорация жылжымайтын мүлік құрылысы серіктестігіндегі сот шығындарының үлесін төлей алмаған жағдайда, тек "әділетсіздікті" немесе "теңсіздікті" болдырмау үшін корпоративтік жамылғыны тесуге болмайтынын қабылдады. Fletcher v. Atex, Inc., 68 F.3d 1451 (2d Cir. 1995 ж.), ана компания еншілес компанияның қызметіне осылайша басымдық бергені корпоративтік жамылғыны ескермеу үшін жеткіліксіз деп тапты. Minton v. Cavaney, 56 Cal.2d 576 (1961 ж.). Мистер Минтонның қызы Мистер Каваниге тиесілі жалпы бассейнде суға батып қайтыс болды. Калифорния Жоғарғы Сотының судьясы Роджер Дж. Трейнор (кейіннен Бас судья) былай деп шешті: "Корпорацияның нақты иелері, мысалы, капиталды жеткіліксіз ұсынып, корпоративтік істерге белсенді қатысса, жеке жауапкершілікке тартылады." Kinney Shoe Corp. v. Polan, 939 F.2d 209 (4th Cir. 1991 ж.). Корпоративтік жамылғы тесілді, өйткені оның күші шектеулі жауапкершілік мақсатына сәйкес келмейтін еді. Бұл жағдайда корпорацияның капиталы жеткіліксіз болды және ол акционердің басқа компаниясын қарыздан қорғау үшін ғана пайдаланылды.

Ішкі кіріс қызметі

Соңғы жылдары АҚШ-тың Ішкі кірістер қызметі (IRS) табыс, мүлік немесе сыйлық салығы түсімдерін қайта алу үшін, әсіресе мүлікті жоспарлау мақсатында құрылған бизнес ұйымдарынан, корпоративтік жамылғыны бұзу аргументтері мен логикасын пайдаланды. АҚШ Салық сотындағы Отбасылық шектеулі серіктестіктерге (FLPs) қатысты бірнеше іс IRS-тің жамылғыны бұзу дәлелдерін қолдануын көрсетеді. Мүлікті қорғау және мүліктік жоспарлау үшін құрылған АҚШ бизнес ұйымдарының иелері жиі корпоративтік талаптарды орындамайтындықтан, IRS бірнеше маңызды сот ісінде жеңіске жетті.

Кері тесу

Кері тұмсықты тесу – акционердің қарызы корпорацияға жүктелген кезде туындайды. АҚШ-тың көп бөлігінде кері тұмсықты тесуге рұқсат берілмейді. Дегенмен, Калифорния апелляциялық соты, кредиторлардың борышкердің ЖШС-нің активтерін тікелей қолдану мүмкіндігі мен корпорацияның активтерін қолдану мүмкіндігі арасындағы айырмашылықтарға негізделген, шектеулі жауапкершілігі бар компанияға (ЖШС) қарсы кері тұмсықты тесуге рұқсат берген.