Кіріспе

Сотта пациенттің медициналық ақпаратын қорғау

Дәрігер-пациент артықшылығы – медициналық құпиялылықпен байланысты заңдық ұғым. Ол пациент пен оның дәрігері арасындағы байланысты сотта пациентке қарсы пайдаланудан қорғайды. Бұл көптеген ортақ құқық жүйелеріндегі дәлелдеу ережелерінің бір бөлігі болып табылады. Дәрігер-пациент артықшылығын заңмен немесе сот шешімдері арқылы мойындайтын дерлік барлық жүйелерде бұл артықшылық медициналық көмек көрсету барысында алынған ақпаратпен шектеледі. Кейбір жүйелерде пациент пен дәрігер арасындағы әңгімелер қылмыстық және азаматтық соттарда да құпиялы болып саналуы мүмкін.

Қолданылу аясы

Бұл артықшылық пациенттің психиатрға белгілі бір қылмыс жасағанын мойындаған жағдайды қамтиды. Ол сондай-ақ азаматтық іс тудыруы мүмкін жарақаттар сияқты мәселелерге қатысты кәдімгі сауалдарды да қамти алады. Мысалы, пациент сол кезде сотқа жүгінген кез келген айыпталушы, дәрігерден пациенттің жағдайының жақсарғанына сенгенін сұрауға құқығы жоқ. Дегенмен, ереже дәрігерлер медициналық көмек көрсетуші ретінде жұмыс істемейтін кезде бөлісетін құпия ақпаратқа қолданылмайды. Мұндай ереженің негізі – дәрігер мен пациент арасындағы қарым-қатынаста сенімділік болуы керек, осылайша дәрігер пациентке тиісті ем бере алады. Егер пациент дәрігерге шындықты айтудан қорқып, дәрігердің осы әрекет туралы билік органдарына хабарлайтынына сенсе, емдеу процесі қиынға соғуы мүмкін немесе дәрігер дұрыс емес диагноз қоюы мүмкін. Мысалы, жасы жетпеген пациент жыныстық жолмен берілетін аурумен дәрігерге келді. Дәрігер, әдетте, пациентке ем қажеттігін хабарлау үшін оның жыныстық байланыста болған адамдардың тізімін алуға міндетті. Бұл маңызды денсаулық мәселесі. Алайда, пациент үлкен жастағы жыныстық серіктерінің есімдерін ашуға тартынған болуы мүмкін, өйткені олар заң бойынша зорлау жасады деп айыпталуы мүмкін. Кейбір юрисдикцияларда дәрігерлер пациенттен алған ақпаратты заңмен белгіленген ұйымдарға ғана беруге құқылы, және олар да бұл ақпаратты құпия сақтауға міндетті. Егер полиция мұндай ақпаратты білсе, олар оны сотта жыныстық қатынас жасау туралы дәлел ретінде қолдануға құқығы жоқ, егер заң шығарушы органның нақты ниетімен және заңмен бекітілмесе. Канаданың Онтарио штатындағы заң бойынша, дәрігерлер медициналық себептермен жүргізуге жарамсыз деп санайтын пациенттер туралы Жол қозғалысы заңының 203-бабына сәйкес хабарлауға міндетті. Нью-Гэмпширдегі заң дәрігер-пациент қарым-қатынасын адвокат-клиент қарым-қатынасымен бірдей деңгейде қарастырады, бірақ құқық қорғау органдары мас күйде көлік жүргізу фактісі бойынша тергеп жатқан пациенттен алынған қан немесе зәр сынамалары мен нәтижелерін сұраған жағдайларда бұл ереже қолданылмайды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та дәлелдеудің федералды ережелері дәрігер-науқас құпиясын мойындамайды. Штат деңгейінде бұл құпияның көлемі қолданылатын заңнамаға қарай әртүрлі болады. Мысалы, Техас штатында қылмыстық істерде дәрігер-науқас құпиясы шектеулі, сондай-ақ азаматтық істерде де оның қолданылуы шектеулі.

Австралия

Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында, "сенімділікпен бір адамнан екінші адамға, олардың арасындағы қарым-қатынас барысында, сенім білдірілген адамның кәсіби міндеттерді атқаруы" жағдайында жасалған хабарламаларға артықшылық беріледі. Бұл көбінесе денсаулық сақтау маманы мен оның науқасы арасындағы қарым-қатынас ретінде түсіндіріледі. Австралияның кейбір юрисдикцияларында артықшылық адвокаттарға, кейбір құрбандарға, журналистерге (қорғау заңдары), және дін қызметкерлеріне де таралуы мүмкін. Бұл сондай-ақ қоғамдық мүдде үшін немесе келісім шарттарын талқылау кезінде де қолданылуы мүмкін, мұндай жағдайлар да артықшылықты болып саналады.