Асқазан-ішек гормондары және қандағы қант деңгейін реттеу
Incretin
Инкретиндер: қандағы қант деңгейін төмендетуге көмектесетін гормондар тобы. GLP-1 және GIP инсулин секрециясын күшейтеді, глюкагонды тежейді, тамақтануды баяулатады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Асқазан-ішек гормондарының тобы
Group of gastrointestinal hormones
Инкретиндер – қандағы глюкоза деңгейін төмендетуге стимуляция жасайтын метаболизмдік гормондар тобы. Инкретиндер тамақтанғаннан кейін бөлінеді және қандағы глюкозаға тәуелді механизм арқылы Лангерханс аралдарының панкреатикалық бета-жасушаларынан бөлінетін инсулин секрециясын күшейтеді. Кейбір инкретиндер (GLP 1) Лангерханс аралдарының альфа-жасушаларынан глюкагон бөлінуін тежейді. Сонымен қатар, олар асқазанның эвакуациясын баяулату арқылы қан ағынына қоректік заттардың сіңуін ұзартады және тікелей тамақ қабылдауды азайтуы мүмкін. Инкретин критерийлерін қанағаттандыратын екі негізгі пептид – ішек пептидтері глюкагонға ұқсас пептид 1 (GLP 1) және асқазанның тежегіш пептиді (GIP, сондай-ақ: глюкозаға тәуелді инсулинотроптық полипептид деп те аталады). GIP К жасушаларымен – жоғарғы асқазан-ішек жолының он екі елі және жоғарғы жіңішке ішегінің шырышты қабығында орналасқан жеке жасушалармен, ал GLP1 – төменгі асқазан-ішек жолының кіші және ірі ішегінің шырышты қабығында орналасқан L жасушаларымен өндіріліп, қанға бөлінеді. Ішекте микроорганизмдер түзетін қысқа тізбекті май қышқылдары (негізінен сірке, пропион және май қышқылдары) К және L жасушаларындағы FFAR2 және FFAR3 рецепторларымен байланысып, тиісті GIP және GLP 1 өндірісі мен секрециясын стимуляциялайды. GLP 1 және GIP екеуі де дипептидилпептидаза 4 (DPP 4) ферментімен жылдам деактивацияланады және глюкагон пептидтер суперотбасының мүшелері болып табылады.
Incretins are a group of metabolic hormones that stimulate a decrease in blood glucose levels. Incretins are released after eating and augment the secretion of insulin released from pancreatic beta cells of the islets of Langerhans by a blood glucose–dependent mechanism. Some incretins (GLP 1) also inhibit glucagon release from the alpha cells of the islets of Langerhans. In addition, they slow the rate of absorption of nutrients into the blood stream by reducing gastric emptying and may directly reduce food intake. The two main candidate peptides that fulfill criteria for an incretin are the intestinal peptides glucagon like peptide 1 (GLP 1) and gastric inhibitory peptide (GIP, also known as: glucose dependent insulinotropic polypeptide). GIP is produced and secreted into the blood circulation by K cells, i. e., single cells located in the mucosa of the upper gastrointestinal tract's duodenum and upper jejunum while GLP1 is produced and secreted into the blood by L cells located in the mucosa of the lower gastrointestinal tracts small and large intestines. Short chain fatty acids (primarily acetic, propionic, and butyric acids), which microganisms form in the intestines, bind to the FFAR2 and FFAR3 receptors on K cells and L cells to stimulate their respective production and secretion of GIP and GLP 1. Both GLP 1 and GIP are rapidly inactivated by the enzyme dipeptidyl peptidase 4 (DPP 4) and are members of the glucagon peptide superfamily.
Медициналық қолданыстар
Инкретиндер негізіндегі дәрілер 2-ші типті қант диабетін емдеу үшін қолданылады. Инсулинотроптық активтілігі бар бірнеше ұзақ әсер ететін GLP 1 аналогтары жасалды, және олардың бірнешеуі, соның ішінде дулаглутид (Trulicity), экзенатид (Byetta), лираглутид (Victoza), семаглутид (Ozempic, Wegovy және Rybelsus) және экзенатидтің ұзартылған босатылу түрі (Bydureon) АҚШ-та қолдануға бекітілді.
Medications based on incretins are used in the treatment of diabetes mellitus type 2. Several long lasting GLP 1 analogs having insulinotropic activity have been developed, and several, including dulaglutide (Trulicity), exenatide (Byetta), liraglutide (Victoza), semaglutide (Ozempic, Wegovy and Rybelsus) and exenatide extended release (Bydureon), have been approved for use in the U. S.
Тағы бір тәсіл – GLP 1 және GIP-ті белсенділігін жоятын DPP 4 ферментін тежеу болып табылады. Ауызға қабылдауға арналған таблетка түріндегі бірнеше DPP 4 ингибиторлары жасалды.
Another approach is to inhibit DPP 4, the enzyme that inactivates GLP 1 and GIP. Several DPP 4 inhibitors that can be taken orally as tablets have been developed.
Инкретин әсері
Инкретин әсері – ауыз арқылы қабылданатын глюкоза, дәл сондай қан сарысуындағы глюкоза деңгейін тудырған интравендік глюкозаға қарағанда, жоғары инсулин жауабын қоздыратын құбылысты сипаттайды.
The incretin effect describes the phenomenon whereby oral glucose intake elicits a higher insulin response compared to intravenously introduced glucose that produces the same levels of serum glucose levels.
Тарих
1932 жылы бельгиялық физиолог Жан Ла Барр ішек гормонына "инкретин" деген сөзді қолданды, ол эндокриндік панкреасты, соның ішінде инсулин бөлінуін ынталандырады. Ол сондай-ақ мұндай инкретиндерді қант диабетін емдеу үшін пайдалануға болатынын айтты.
In 1932, Belgian physiologist Jean La Barre used the word "incretin" for a gut hormone, which stimulates the endocrine pancreas including insulin release. He also proposed that such incretins could be used as a treatment for diabetes mellitus.