Кіріспе
АҚШ Әскери Әуе Корпусы әйелдерге қосымша ұшқыштары
WASP-ті құру
WASP екі бөлек ұйым ретінде құрылды. 1939 жылы ұшқыш Жаклин "Джеки" Кокран бірінші ханым Элеонора Рузвельтке әйелдерді жауынгерлік емес миссияларда пайдалану туралы идеясын ұсынды. Рузвельт Кокранды армия әуе күштерінің бастығы генерал Генри Х. Арнольдқа және Әуе көлігі басқармасының (ATC) басшысы генерал Роберт Олдсқа таныстырды. Арнольд одан әйелдердің әскери ұшақтарды ұшыру идеясын жариялау үшін бомбалаушы ұшақты Ұлыбританияға жеткізуді сұрады. Кокран Англияға барды, онда ол Әуе көлігі қосымшасына (ATA) ерікті болып тіркелді және Еуропада ұшақтарды ұшыруға көмектесетін американдық әйел ұшқыштарды тартты. Кокранмен бірге 25 әйел ATA-ға ерікті болып қосылды. ATA-да ұшқан американдық әйелдер әскери ұшақтарды ұшқан алғашқы американдықтар болды. Жоспардың мақсаты – білікті әйел ұшқыштарды пайдалану арқылы ұшақтарды зауыттардан әскери базаларға тасымалдау, сондай-ақ ұшқышсыз аппараттарды және әуе нысаналарын буксирлеу арқылы ерлер ұшқыштарын жауынгерлік рөлдерге босату еді. АҚШ өзінің әуе күшін және әскери қатысуын күшейтіп, қақтығысқа тікелей араласуға дайындалып жатты және әскерге шақырылатын адам санын күрт арттыра бастады. Бұл кезең АҚШ әскери-әуе күштері үшін белсенділіктің күрт өсуіне алып келді, себебі әйелдермен толтырыла алатын "адам күшінің" жетіспеушілігі байқалды. Пёрл-Харборға шабуылдан кейін әскерилердің адам күшіне деген қажеттілікті өтеу үшін үкімет әйелдерді соғысқа қолдау көрсету үшін өндірістік және қызмет көрсету салаларында жұмыс істеуге шақырды.
WAFS
Нэнси Харкнесс Лавтың күйеуі Роберт Лав Армия Әуе корпусының резервінде болды және полковник Уильям Х. Туннердің жұмысында жұмыс істеді. Роберт Лав әйелінің ұшқыш екенін айтқанда, Туннер оның басқа ұшқыш әйелдерді білуі мүмкін екеніне қызығушылық танытты. Туннер мен Нэнси Лав кездесіп, әйелдер ұшқыштарының қатысуымен авиациялық паромдық бағдарламаны жоспарлай бастады. 1942 жылдың 11 маусымында полковник Туннер әйелдер ұшқыштарын Әйелдер Армиясының Көмекші корпусына (WAAC) қосуды ұсынды. Бірақ бұл ұсыныста техникалық қиындықтар болды, сондықтан АТК үшін азаматтық ұшқыштарды жалдауды жалғастыруға шешім қабылданды. 18 маусымда Лав генерал Гарольд Л. Джорджқа жіберуге жоспар дайындады, ол бұл ұсынысты генерал Генри Х. Арнольдқа жіберді. Элеонора Рузвельт 1 қыркүйектегі "My Day" газетінде соғыс кезінде ұшқыш ретінде жұмыс істейтін әйелдер туралы жазып, осы идеяны қолдады. Генерал Джордж бұл идеяны генерал Арнольдқа қайта көтерді, ол ақыры 5 қыркүйекте "дер кезінде шаралар қабылдап, әйелдер ұшқыштарын тәулік ішінде қабылдауды бастауға" бұйрық берді. Нэнси Харкнесс Лав топтың директоры болып тағайындалды және сол күні болашақ әйел ұшқыштарға 83 телеграмма жіберді. Әйелдердің Көмекші Паромдық Эскадрильясы (WAFS) 1942 жылдың 10 қыркүйегінде ресми түрде жұмысын бастады. Көп ұзамай Әуе Көлігі Командасы ұшақтарды зауыттан әуежайларға жеткізу үшін әйелдерді пайдалана бастады. Лав 28 әйел ұшқышпен бастады, бірақ соғыс барысында олардың саны бірнеше эскадрильяға дейін өсті. Жаңадан қабылданатын ұшқыштардың талаптары: 21 мен 35 жас аралығында болу, орта мектепті бітіру, коммерциялық ұшу лицензиясы, 200 ат күші бар қозғалтқыш, 500 сағат ұшу тәжірибесі және елдік жерлерде ұшу тәжірибесі болуы керек еді. WAFS формасын Лав жасады, ол мыс түймелері бар күлгін жакеттен және тік иықтан тұрды. Форманы юбка немесе габардиннен жасалған шалбармен киюге болады. Олар форманы өздері төлегендіктен, бар болғаны 40 әйел ғана WAFS формасын киді. WAFS-тің алғашқы топ мүшелері "Түпнұсқалар" деп аталды. Бетти Гиллис оқуға келген алғашқы әйел болды. 6 қазанда Гиллис атқарушы офицер және WAFS-тің екінші басшысы болып тағайындалды. Гиллис жаттығулар мен командалық техникаларды мектепті бітіргеннен кейін үйренген. WAFS-тің алғашқы міндеттемесін 1942 жылдың 22 қазанында Гиллис жүзеге асырды. Алты WAFS алты L 4B Cubs ұшағын зауыттан Митчелл Филдке жеткізді. Бастапқы 28 эскадрилья, Пат Рони полковник Бейкермен келіспегендіктен 31 желтоқсанда қатардан шығып, 27 эскадрильяға дейін азайды. WAFS-тің орташа ұшу уақыты 1400 сағатқа жуық және коммерциялық ұшқыш куәлігі болды. Оларға 30 күндік әскери дайындықтан өту, әскери құжаттаманы үйрену және әскери ережелерге сәйкес ұшуды үйрену тапсырылды. Содан кейін олар түрлі паромдық командаларға жіберілді. 1943 жылдың басында үш жаңа эскадрилья құрылды. 4-ші паромдық топ Ромулда орналасқан және оған Дель Шарр басшылық етті. 5-ші паромдық топ Лав-Филдте орналасқан және Флорен Миллер басқарды. 6-шы паромдық топ Лонг-Бичте орналасқан және Барбара Джейн Эриксон басқарды.
WFTD
Кокран Англиядан оралып, WAFS жарияланған күні алдында АҚШ-қа келді. Кокран Лавтың ұсынысы қабылданғанына ашуланды, ал өзінің ұсынысы назарсыз қалғандай болды. Келесі күні Кокран Вашингтонға ұшып, генерал Арнольдқа бұрынғы ұсынысы туралы сұрақ қойды. WAFS генерал Арнольд ұзаққа созылған медициналық демалыста болған кезде құрылған болатын. 13 қыркүйекте Арнольд генерал Джордж Э. Стратмейерге Кокранды "Әйелдер ұшуын даярлау" директоры етіп тағайындаған хат жіберді. 1942 жылдың 15 қыркүйегінде Кокранның дайындық ұсынысы да қабылданды, осылайша 319-шы әйелдер ұшу дайындық бөлімі (WFTD) құрылды. WFTD Ұшу дайындық басқармасымен (FTC) жұмыс істейтін болды. WFTD бағдарламасының мақсаты – көбірек әйелдерді ұшақтарды жеткізуге даярлау еді. 7 қазанда генерал Арнольд 500 әйел ұшқышты даярлауды жоспарлады. 3 қарашада генерал Арнольд "әйел ұшқыштарды даярлауға барынша күш салуды" ұсынды. Хауард Р. Хьюз алаңындағы Әуе кәсіпорындары WFTD базасына айналды. WFTD-ге алғашқы курсанттар 43-сыныптан 1942 жылдың 16 қарашасында қабылданды. Кокран Деди Дитонды өзінің штабының атқарушы хатшысы етіп тағайындады және оған 43-сыныпқа, сондай-ақ "Гвинея шошқалары" деп аталған курсанттарға тұрғын үй табуды тапсырды. Көптеген ұшақтарда "көрінетін және көрінбейтін іздер" болды. WFTD ұшқыштарына үлкен хаки түсті комбинезон (курсанттар оны "зут костюмі" деп атады) берілді, оларға қандай болса сондай аяқ киім киюге және ұшу алаңында шаш түрін жабатын тор киюге бұйрық берілді. WFTD әйелдері әртүрлі жерлерде орналастырылды және оқуға өз көліктерін табуға мәжбүр болды. Алғашқы қайғыс оқиға 1943 жылдың 7 наурызында Маргарет Олденбург пен оның нұсқаушысы айналу жаттығуларын жасаған кезде болды. Олденбург өзінің PT 19 ашық кабинасы бар ұшағын басқара алмады, нәтижесінде ұшақ құлап, ол мен оның нұсқаушысы қаза тапты. WFTD азаматтық ұйым болғандықтан, жерлеу шығындарын жабуға қаражат болмады. Кокран шығындарды өз қаражатынан төледі, ал Дитон Олденбургтің денесін үйіне қайтарды. 1943 жылдың 21 наурызында тағы бір апат болды, ол Пёрл-Харборда жапондық ұшақтарды алғаш көрген бұрынғы ұшу нұсқаушысы Корнелия Форт, ерлер ұшқыштары тобымен BT 13 ұшағын жеткізіп бара жатқанда болды. Ұшқыштардың бірі, өзінің шеберлігін көрсету үшін Форттың ұшағына тым жақын ұшып, оның қону шассисі оның ұшағының қанатына соқтығысып, бір бөлігін сындырып алды. Ұшақ тік құлауға түсіп, ол қаза тапты. Кокран барлық әйел ұшқыштардың қызметін бақылайтын біртұтас ұйым құруға белсенді түрде ұмтылды. Туннер, әсіресе, біліктілік стандарттарының өзгешелігіне және АТК-ның өз ұшқыштарын бақылай алуының қажеттілігіне қарсылық көрсетті. Бірақ Кокранның Арнольдпен жақын қарым-қатынасы басым болды, және 1943 жылдың шілдесінде ол бағдарламаларды біріктіруді бұйырды, Кокранды директор етіп тағайындады. Лав бағдарламаны WASP паромдық операцияларын басқарушы ретінде жалғастырды. WAFS және WFTD біріктіру туралы ресми хабарлама 1943 жылдың 20 тамызында жарияланды. 1943 жылы WASP әскери белгісін қабылдады, онда әйел гремлин Фифинелла бейнеленген. Фифинелла Роальд Даль ойлап тапқан және Уолт Дисней салған, ол WASP-тың ресми талисманы болды. Сонымен қатар, әйелдердің бойы кемінде 1 метр 52 сантиметр болуы керек еді. WASP-қа қосылуға 25 000-нан астам әйел өтініш берді, 1830-ы қабылданды, бірақ тек 1074-і ғана дайындықтан өтті. Көптеген әйелдердің отбасылары бай болғандықтан, олар бұрын ұшқыш ретінде оқыған немесе олардың қымбат дайындығын төлеген күйеулері болған. WASP-қа қабылданған барлық әйелдер елдеріне қызмет етуге ниеттенген. WASP ұшқыштарының көпшілігі ақ нәсілді болғанымен, олар тек ақ нәсілді ғана емес еді. Екі қытай-американдық, Хейзел Инг Ли және Мэгги Джи, екі испандық әйел, Вернеда Родригес және Фрэнсис Диас, және бір белгілі американдық әйел, Ола Милдред Рексрот дайындықтан өтті. Рексрот Оңтүстік Дакотадағы Пайн Ридж үнді резервациясындағы Оглала Сиукс тайпасының мүшесі болды. WASP дайындығына үміткер қара нәсілді әйелдердің жалпы саны белгісіз болса да, бірнеше афроамерикандық ұшқыштар соңғы сұхбат кезеңіне жетті, бірақ олардың барлығы да қабылданбады. Милдред Хемманс Картер, тағы бір афроамерикандық өтініш беруші, өзінің нәсіліне байланысты өтінішін қайтарып алуын сұрады. 1940 жылы 19 жасында Картер Тускеги институтында бакалавр дәрежесін алды. Келесі жылы ол авиация сертификатын алды. Алайда, оның жынысына байланысты Картер Тюскеги авиаторларымен ұшуға қабылданбады. Жетпіс жылдан кейін ол WASP ретінде мойындалды, ал Картер 90 жасында соңғы ұшуын жасады. Кокран сұхбатында тағы бір афроамерикандық үміткер Джанет Хармон Брэггке "әйелдерге қатысты кемсітушілікпен күресу жеткілікті қиын, оған қоса нәсілдік кемсітушілікпен күресуге болмайды" деді.
WASP оқыту
WASP-те 18 әйел тобы оқытылды. Бірінші топ – Нэнси Лав басқарған Әйелдердің көмекші паромдық эскадрильясының (WAFS) алғашқы тобы болған «Түпнұсқалар». Екінші топ – Жаклин Кокранның Әйелдердің ұшу оқу бөлімшесінің (WFTD) бірінші сыныптық әйел ұшқыштары болған «Гвинеялық шошқалар». «Гвинеялық шошқалар» 1942 жылдың 16 қарашасында Хьюстон қалалық әуежайында (қазіргі Уильям П. Хобби әуежайы) 319-шы армиялық әуе күштерінің әйелдер ұшу оқу бөлімшесінің (AAFWFTD) құрамында оқуды бастады. Бұл оқиға WAFS Вилмингтон, Делавэр штатында бағдарлануын бастағаннан кейін болды. WAFS-тен өзгеше, Хьюстонға келген әйелдерде форма болған жоқ және олар өздеріне жатақхана табуға мәжбүр болды. «Woofteddies» (WFTD) минималды медициналық көмекке ие болды, өмірді сақтандыру, апат көлігі немесе өрт сөндіру көлігі болған жоқ, жедел жәрдем Эллингтон армиялық әуеайлағынан қарызға алынды, сонымен қатар жеткіліксіз әкімшілік қызметкерлер және оқу үшін 23 түрлі ұшақтың әртүрлілігі болды. WASP бағдарламасына 25 000-нан астам әйел үміткер болды, бірақ тек 1 830-ы ғана қабылданды. Оқу барысында 552 әйел ұшу шеберлігінің жетіспеуіне байланысты босатылды, 152 әйел қызметтен кетті, 27 әйел медициналық себептермен босатылды, ал 14 әйел тәртіптік бұзушылықтар үшін жұмыстан шығарылды. Төрт айлық әскери ұшу дайындығын аяқтағаннан кейін олардың 1 074-і қанаттарын алып, американдық әскери ұшақты ұшатын алғашқы әйелдер атанды. WASP жауынгерлік дайындықтан өтпегенімен, олардың оқу бағдарламасы ерлер авиация курсанттарының бағдарламасына ұқсас болды. Олар оқ-дәрімен оқудан өткен жоқ және аздаған ғана құралыммен және акробатикалық ұшумен айналысты, бірақ кез келген жағдайдан шығу үшін қажетті маневрлерді орындады. Оқудан шығарылғандардың көрсеткіші Орталық ұшу оқу командасындағы ерлер курсанттарының көрсеткішінен жақсы болды. WASP рекруттары ерлер армиялық әуе корпусының ұшқыштары сияқты негізгі, бастапқы және жоғары деңгейдегі оқу курстарын аяқтауға міндетті болды және олардың көптегені арнайы ұшу оқуына қатысты. Олар көптеген ұшу тапсырмаларын орындады. WAFS-тің алғашқы тобы ұшақтарды тасымалдау және барлығы 900-ге жуық ұшқыштарды жауынгерлік міндеттерге босату үшін ұйымдастырылды. WASP зауытқа барып, ұшақты сынақтан өткізіп, содан кейін оны жеткізіп беретін. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әйелдер ұшқыштар барлық паромдық миссиялардың 80 пайызын орындады. 1942 жылдың қыркүйегінен 1944 жылдың желтоқсанына дейін WASP 78 түрлі типтегі 12 652 ұшақты жеткізді. Үлгі көрсету үшін, оқудан жауапты Нэнси Лав мүмкіндігінше көп түрлі ұшақта оқытылып, біліктілік алғанын қамтамасыз етті. Сонымен қатар, олар әуеге қарсы артиллерия жаттығулары үшін нысаналарды сүйрейтін, имитациялық шабуыл миссияларын орындап, жүк тасымалдады. Жақсы нысананы қолдану тәжірибесін Жаклин Кокран 1943 жылдың 19 шілдесінде Авангер Майданшасында 25 WASP түлектеріне жариялады. Кокран топқа «өте құпия тапсырма» бар екенін және кез келген WASP қаласа, одан бас тарта алатынын айтты: ешкім бас тартқан жоқ. Бұл топ Дэвис лагеріне жіберілді, онда олар жердегілерге әуедегі нысаналарды атуды үйрету үшін ұшатын нысаналарды сүйрейтін. Осы жаттығу кезінде көптеген ұшақтар атып түсірілді және бірнеше WASP аяқтарына оқ тиді. Кейде ұшақтар қасақана атып түсірілді, өйткені әскерилер WASP сүйрейтін нысанаға емес, ұшаққа ату керек деп жаңылысты. Нысананы сүйреу кезінде пайдаланылған ұшақтардың бірі, A-24, көптеген басқалары сияқты, Армиялық әуе корпусы (AAC) жеткілікті күтім көрсетпеген, нәтижесінде WASP Мейбел Вирджиния Роулинсон қаза тапты. Роулинсон жаттықтырушымен түнгі ұшуды жаттықтырып жатқанда, оның A-24 ұшағында техникалық проблемалар пайда болды. Инструктор оған әуежайға қайта оралуын өтінді, бірақ соңғы жақындағанда Роулинсонның ұшағы қарағайдың басына тиіп, ұшақ төмен қарай құлап кетті. Инструктор шығып кетті, бірақ Роулинсон ұшақ өртеніп кеткен кезде алдыңғы орындықта тұрып қалды, ұшақтың сынған қақпағын аша алмады. Апат пен оның өліміне қатысты тергеулер сүйрейтін ұшақтар дұрыс күтілмегенін және AAC ұшақтар үшін дұрыс емес октандағы отын қолданғанын анықтады. Әйелдер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-әуе күштері ұшқан барлық типтегі ұшақтарды ұшырды. Сонымен қатар, ерекше білікті әйелдерге ракеталық ұшақтарды сынауға, реактивті ұшақтарды ұшыруға және радармен басқарылатын нысаналармен жұмыс істеуге рұқсат етілді. Кейбір қиын ұшақтарды, мысалы YP-59 және B-29 Super Fortress ұшақтарын ұшыруға ер адамдар аздап ықылас білдірген кезде, генерал Арнольд бұл ұшақтарды ұшыру үшін екі WASP-ті тартты. Арнольд егер ерлер әйелдердің осы ұшақтарды сәтті ұшырғанын көрсе, олар осы миссияларды ерікті түрде орындауға «ұялуы» мүмкін деп сенді. Экипаж құрамына Dorthea Johnson және Dora Dougherty Strother кірді. Олар B-29 ұшақтарымен Аламогордоға ұшып келді, онда оларды қонақ күтіп алды. Генерал Арнольдтың жоспары жұмыс істеді, «Сол күнден бастап B-29 Super Fortress ұшағында оқуға және ұшуға тағайындалған ер ұшқыштар наразылық білдірген жоқ». Әйелдер жөнделген ұшақтарды да сынақтан өткізді. Ұшпаған кезде ұшқыштар навигацияны, радиобайланысты және жаңа ұшу дағдыларын оқыды. Отыз сегіз мүше апаттарда қаза тапты: он біреуі оқу кезінде, ал жиырма жетісі миссияларда. Бірақ Соғыс министрлігі тұрақты түрде бұл қадамға қарсы болды, өйткені ерлер ұшқыштарынан өзге, бағаланбаған AAF офицерлері үшін жеке корпус болған жоқ. Алайда, кейбір БАҚ генерал Арнольдқа қарсы шығып, сол күнгі маңызды БАҚ-та пікір мақалаларын жазды. TIME, The New York Daily News және Washington Post барлығы әйелдерге қызметтен кетуге және жұмысты ерлерге қайтаруға шақырды. Журналист Дрю Пирсон WASP бағдарламасын қаржыландырудың заңдылығын сұраққа салып, тіпті Вашингтон Таймс Геральд газетіндегі бағанында Жаклин Кокранның «әйелдік хитролықтарымен» генерал Арнольдты манипуляциялағанын айыптады. Бұл баған еркек азаматтық ұшқыштарының бағдарламаға қарсы хат жазуын күшейтті.
WASP бағдарламасының аяқталуы
1944 жылдың 21 маусымында АҚШ Палатасының WASP-ке әскери мәртебе беру туралы заң жобасы HR 4219 тар дауыспен жеңілді, оған 188 қарсы, 169 жақтады. Азаматтық ұшқыш ерлер заң жобасына қарсы лобби жасады: кейбір азаматтық ұшқыш оқу орындарын жабуға және екі ерлер ұшқыштарды даярлау бағдарламасын тоқтатуға наразылық білдірді. Комиссия бағдарламаның мемлекеттік қаражаттың 50 миллион долларын жұмсағанын анықтады. Құны жоғары болғандықтан, бағдарлама қаржыландыру үшін заң қабылдауды қажет етті. Кокран мәселені шешуді талап етіп отырды, тиісінше, әйелдерге офицерлік шен беруді немесе бағдарламаны таратуды талап етті. Әуе күштерінде ұшқыштар мен ұшқышқа үміткерлердің саны артық болды. Осының салдарынан Арнольд (әскерилендіруді қолдаушы) WASP-ті 1944 жылдың 20 желтоқсанына дейін таратуға бұйрық берді. WASP өз міндетін орындады. Олардың жұмысы сәтті аяқталды. Бірақ соғыстағыдай, шығын ауыр болды. 38 WASP елдің соңғы жеңіске қадам басқанда көмектесіп, қаза тапты. Әуе күштері олардың қызметін және соңғы құрбандықтарын ұзақ уақыт еске алады. 1944 жылдың 7 желтоқсанында WASP ұшқыштарының соңғы тобы, барлығы 71 әйел, келесі екі аптада бағдарлама таратылатын болса да, оқуын аяқтады. Бұл хабардан кейін шамамен 20 WASP мүшесі бір жылдық сыйақымен әуе кемелерін тасымалдауды жалғастыруды ұсынды, бірақ бұл ұсыныс қабылданбады. WASP таратылғанға дейін генерал Арнольд WASP қызмет еткен базалардағы барлық командирлерге "әйел ұшқыштарға құрметті босату куәлігін беруді" бұйырды. Топ таратылғаннан кейін кейбір WASP мүшелеріне бұрынғы базаларынан үйлеріне жақын жерге үкіметтік ұшақтармен ұшуға рұқсат берілді, егер орын болса және қосымша шығындар тумаса. Басқалары өздерінің жолын табуға және үйлеріне бару үшін төлем жасауға мәжбүр болды. WASP бағдарламасы аяқталғанда 915 әйел ұшқыш Әуе күштерінде қызмет етті: 620-сы Оқу командасына, 141-і Әуе көлігі командасына, 133-і құрама Штаттардың материктік бөлігіндегі нөмірленген әуе күштеріне, 11-і Ауа райы қызметіне, 9-ы техникалық командаларға және біреуі әскер тасымалдау командасына тағайындалды. WASP мүшелері соғыс кезінде 126 АҚШ базасына соғысқа қатысатын ұшақтардың 50 пайызын жеткізді. 1944 жылдың қараша айында Максвелл әуе базасындағы WASP мүшелері Фифинелла орденін құрды. Көптеген WASP бағдарлама таратылғаннан кейін де ұшуды жалғастырғысы келді. Авиакомпаниялар әйел ұшқыштарды қабылдаудан бас тартып, "қоғамдық пікір бұған дайын емес" деді. 1949 жылы АҚШ Әуе күштері бұрынғы WASP мүшелеріне офицерлік шен ұсынды, бірақ шен алған 121 адамға қолдау және әкімшілік қызметтер берілді, олар ұшпады.
text=The WASP has completed its mission. Their job has been successful. But as is usual in war, the cost has been heavy. Thirty eight WASP have died while helping their country move toward the moment of final victory. The Air Forces will long remember their service and their final sacrifice. On December 7, 1944, the final class of WASP pilots, 71 women in total, graduated from their training regardless of the plan to disband the WASP program within the following two weeks. Following the announcement approximately 20 WASP members offered to continue ferrying aircraft for the compensation of a year apiece but this offer was rejected. Before the WASP were disbanded, General Arnold ordered all commanding officers at bases where WASPs served, that the "women pilots be issued a certificate similar to an honorable discharge." Following the group's disbandment some WASP members were allowed to fly on board government aircraft from their former bases to the vicinity of their homes as long as room was available and no additional expenses were incurred. Others had to arrange and pay for their own transportation home. At the conclusion of the WASP program, 915 women pilots were on duty with the AAF: 620 assigned to the Training Command, 141 to the Air Transport Command, 133 to the numbered air forces in the continental United States, 11 to the Weather Wing, 9 to the technical commands and one to the Troop Carrier Command. The WASP members ferried fifty percent of the combat aircraft during the war to 126 bases across the United States. During November 1944 WASP members at Maxwell Air Field founded the Order of Fifinella organization. Many WASPs wanted to continue flying after they were disbanded. Commercial airlines turned women pilots away, "saying public opinion wouldn't stand for it." The United States Air Force offered commissions to former WASP in 1949, though all 121 who accepted the commissions were given support and administrative duties and did not fly.
Мұра
WASP бағдарламасының құжаттары, соғыс жылдарындағы барлық құжаттар сияқты, 35 жыл бойы құпия сақталып, олардың соғысқа қосқан үлесі тарихшыларға жақсы белгісіз және қолжетімсіз болды. Дегенмен, Марти Уайалл сияқты ресми емес тарихшылар болды, олар WASP мүшелерінің не істегендері және кейін немен айналысқандары туралы альбомдар мен газет кесінділерін жинады. Уайл 1964 жылы «Тоқсан Тоғызыншылар» конгресінде қалған WASP мүшелері екі жылда бір рет кездесуді ұсынды. Палатадағы тағы бір өкіл, Линди Боггс, 1977 жыл шамасында WASP-ке әскери мәртебе беру туралы заң жобасын енгізді. 1975 жылы генерал Хап Арнольдтың ұлы, полковник Брюс Арнольд басшылығымен, аман қалған WASP мүшелері қайтадан топтасып, «Конгресс шайқасы» деп атаған күресті бастады. Олардың мақсаты – халықтың қолдауын алып, WASP-ті Екінші дүниежүзілік соғыстың ардагерлері ретінде ресми мойындату еді. WASP мүшелері қызмет еткен кезеңде әскери тәртіпке бағынып, жоғары құпия тапсырмалар орындағандығын көрсететін құжаттар жинақталды, сондай-ақ көптеген мүшелер бөлімшелері таратылғаннан кейін қызмет медальдарымен марапатталды. Заңнама бойынша өткен тыңдауларда, Ардагерлерді әкімшілігі (VA), Америкалық легион және Шетелдегі ардагерлер қауымдастығы (VFW) WASP мүшелеріне әскери мойындау беруге қарсылық білдірді. Дороти Л. Старбак басқаратын VA, әйелдер ешқашан әскери сотқа тартылмағандықтан WASP-ке әскери мойындау беруге болмайды деп мәлімдеді. 1979 жылы WASP-тің бұрынғы мүшелеріне құрметті босату куәліктері берілді. 1984 жылы әр WASP-ке Екінші дүниежүзілік соғыстағы Жеңіс медалі табысталды. 1977 жылғы заңнама, тіліне қарамастан, WASP-ті Арлингтон ұлттық зиратында жерлеуге рұқсат бермеді. Себебі Арлингтон ұлттық зираты, көптеген басқа ұлттық зираттардан айырмашылығы, Армия департаментімен емес, Ардагерлер істері департаментімен басқарылады, сондықтан Армия хатшысы Арлингтонда жерлеуге жарамдылықты анықтайды. Армия 1977 жылғы заң бойынша Арлингтонда қайтыс болған WASP-ті жерлеуді міндеттемейді деп шешті. 2015 жылдың 21 сәуірінде Элейн Хармон қайтыс болғанда, оның күлін Арлингтонда жерлеу туралы өтініші қабылданбады. Тағы бір WASP, Флоренс Шутси Рейнольдс, Хармон және Арлингтонда жерленуді қалаған басқа WASP мүшелері үшін жақтаулық жасау мақсатымен әлеуметтік желілерде кампания ұйымдастырды. 2016 жылғы заң зираттағы орынның шектеулі екендігі туралы ұзақ уақыттан бері айтылып келе жатқан алаңдаушылықты қайта жаңғыртты. Осылайша, 114-ші Конгресс заңдары (Сенатор Барбара Микульскидің (Д Мэриленд) S.2437 және Конгресс депутаты Марта МакСаллидің (Аризона) H.R. 4336, зейнеткер ұшқыш) тек күлді жерлеуге, жерлеуге емес, рұқсат береді. [[Файл:Madge Moore WASP. JPG|thumb|left|Мадж Мур WASP Конгресс Алтын медалін көрсетуде]]. Музейге пайдаланылған ангар, Бірінші ангар, 1929 жылы салынған және кейіннен Avenger Field болған Sweetwater Municipal Airport нысандарының бір бөлігі болды. 2005 жылы Ұлттық WASP WWII мұражайының салтанатты ашылуы 28 мамырға жоспарланды, бұл WASP-тің алғашқы түлектерінің 62 жылдығына орай болды. Киім-кешектер, көліктер және басқа да артефактілермен бірге бірнеше ұшақтар да көрсетілді. Олардың ішінде Boeing Stearman Model 75 бипланы, Fairchild PT 19 оқу ұшағы, UC 78 Bamboo Bomber және 2017 жылдың қыркүйегінде сыйға тартылған Vultee BT 13 Valiant оқу ұшағы бар. 2009 жылы WASP Сан-Диего әуе және ғарыш мұражайының Халықаралық әуе және ғарыш даңқы залына енгізілді. 2009 жылдың 1 шілдесінде президент Барак Обама және АҚШ Конгресі WASP-ке Конгресс Алтын медалін табыстады. Оқиғаның куәсі болған 300-ге жуық аман қалған WASP-тің арасында үш адам болды. Салтанатты рәсімде президент Обама: «Әуе күштерінің әйелдері елдің қажеттілік кезінде батыл түрде шақыруына жауап берді, содан бері осы елге қызмет етуде көп еңбек еткен және әлі де еңбек ететін батыл әйелдерге жол ашты. Әрбір американдық олардың қызметі үшін алғыс айтуы керек, мен осы заңға қол қоюға қуаныштымын, олар лайықты еңбекпен алған құрметтің бір бөлігін беру үшін» деді. 2010 жылдың 10 наурызында 300 аман қалған WASP Конгресс спикері Нэнси Пелоси және басқа да Конгресс басшыларынан Конгресс Алтын медалін қабылдау үшін АҚШ Капитолиіне келді. 2014 жылдың Жаңа жыл күні Роза парадында WASP-тің сегіз мүшесі отырған көлік шеруге қатысты. Оны мүсінші Дон Эверхарт II жасаған. Медаль Вирджиния штатының Шантилли қаласындағы Стивен Ф. Удвар Хази орталығында орналасқан Боинг авиация ангарында қойылған. WASP мұрасының басқа аспектілеріне WASP ұйымының дизайны мен символдары кіреді. Шатси Рейнольдс 1988 жылы WASP тауарын өндіруді өз қолына алды және көптеген WASP мүшелері киетін шарфты жасады. Терри Лондон Райнхарт 1976 жылы коммерциялық әуе компанияларында жұмысқа орналасқан алғашқы 10 әйелдің бірі болды. Полковник Кимберли Олсен «өз еліне қызмет ету мүмкіндігі үшін WASP-ке алғыс айтады».
Құжаттамалық фильмдер мен көркем суреттер
1943 жылы түсірілген "Джо есімді жігіт" фильмінде Пит Сандидж (Спенсер Трейси) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Англиядан ұшып шыққан Солтүстік Американың B-25 Митчелл бомбалаушы ұшағының тәуекелге баратын ұшқышы. Ол Атлантиканы кесіп өтетін ұшақтарды жеткізіп жүретін әскери ұшқыш Доринда Дёрстонға (Ирэн Данн) ғашық. "Ladies Courageous" – 1944 жылы түсірілген, басты рөлде Лорэтта Янг ойнаған фильм. "Baa Baa Black Sheep" сериалының 1-ші маусымының 22-ші эпизоды "W*A*S*P*S" деп аталды. Алғаш рет 1977 жылдың 1 наурызында көрсетілді. Эпизодта бірнеше фактілік қателіктер бар. Олардың екеуі – атаудың соңында "s" әрпінің жоқтығы, себебі атау өзі көпше түрде берілген, және WASP шетелге ұшпаған. Қазіргі "Wonder Woman" оқиғаларында Стив Тревордың анасы Диана Тревор 1940 жылдары Темискираға апатқа ұшырап қонған, содан кейін Амазонкаларға шабуылдаушы күштермен күресуге көмектесіп, қаза тапқан WASP ұшқышы болды. Кен Магид жасаған "Құрметті әйелдер" атты деректі фильмі 1993 жылы PBS телеарнасында көрсетілді. Шерри Л. Смиттың 2009 жылғы "Flygirl" атты жасөсперімдерге арналған романы, WASP қатарына қосылу үшін ақ түсті болып көрінуге тырысқан жас қара нәсілді әйел туралы. 2012 жылғы Marvel комиксіндегі "Captain Marvel" оқиғасында Кэрол Денверс 1943 жылға уақыт саяхаты жасап, Перу жағалауындағы аралда әйелдер әуе күштерінің ұшқыштарымен бірге шайқасады. "Army Wives" сериалының 3-ші маусымының 15-ші эпизоды Екінші дүниежүзілік соғыстағы WASP ұшқыштары туралы естеліктерді қамтиды. Мередит Дейна Леви "Decision Height" атты пьеса жазды, ол WASP оқушыларының алты қызының тарихын баяндайды. 2018 жылы Hugo және Nebula сыйлықтарын жеңіп алған Мэри Робинет Ковальдың "The Calculating Stars" атты ғылыми-фантастикалық романы 1950-ші жылдардағы ғарыш жарысының баламалы тарихын көрсетеді, онда бұрынғы WASP ұшқыштары алғашқы әйел ғарышкерлерге айналады. Фанни Флаггтың 2013 жылғы "The All Girl Filling Station's Last Reunion" кітабында WASP ұшқыштарымен бірге ұшқан үш әпке бейнеленген. 2020 жылғы "Shadow in the Cloud" фильмінің басты кейіпкері, ұшқыш офицері Мод Гаррет – WASP. Фильмнің соңында әйелдер әуе күштерінің ұшқыштарының суреттері көрсетіледі. "Angel Wings" – француздық комикстер сериясы, ол Анжела МакКлауд туралы, (құрылған) WASP, ол нақты өмірдегі WASP ұшқыштарынан айырмашылығы Бирмада және одан кейін Тынық мұхитында көліктік миссияларды орындайды, сонымен қатар соғыс кезіндегі барлау қызметі OSS үшін жасырын тапсырмаларды орындайды.