Адам Люкс: Француз революциясының жақтасы және тағдырының сыры
Adam Lux
Адам Люкс (1765-1793) – неміс революционері, француз революциясының жақтасы. Майнц университетінде философия докторы атанды, бірақ кедейлікте өмір сүрді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адам Люкс (27 желтоқсан 1765 – 4 қараша 1793) – неміс революционері және француз революциясына көзқарасы ортақ адам.
Adam Lux (27 December 1765 – 4 November 1793) was a German revolutionary and sympathiser of the French Revolution.
Ерте өмір
Люкс Обернбург-ам-Майн ауылында, Майнц курфюрсттығына қарасты жерде, шаруа отбасында дүниеге келді. Бірақ, оның ата-анасы оның Майнц университетінде (қазіргі Рейнланд-Пфальц жерінде) оқуына қаржылай көмектесті. Ол латын тілінде "Қызулық туралы" диссертациясын қорғап, философия ғылымдарының докторы (Dr. phil.) атағын алды. Мұңайған ғалым болғандықтан, ол бастапқыда Майнцдегі саудагер отбасына тәрбиеші болып жұмыс істеді, кейін сол отбасының қызына үйленді. Әйелінің қоржыны оған Костхаймдағы шаруашылықты сатып алуға мүмкіндік берді, онда ол француз философы Жан Жак Руссоның шақыруымен табиғатқа оралып, фермерлікпен айналысты.
Lux was born in Obernburg am Main, a village belonging to the Electorate of Mainz, as a farmer's son. However, his parents managed to finance his studies at the University of Mainz (in the Archbishopric of Mainz of the Holy Roman Empire, nowadays in Rhineland Palatinate), where he became a Dr. phil. with his Latin dissertation on the notion of enthusiasm. As a destitute academic, he first worked as a tutor for a merchant family in Mainz, into which he married. His wife's dowry made it possible for him to buy an estate in Kostheim, where he followed the call of the French philosopher Jean Jacques Rousseau by getting back to nature, and became a farmer.
Майнц Республикасы
Француз төңкерінің жақтаушылығы ерекше саяси әрекет арқылы білдірілді: үш күндік ақпараттық жиыннан кейін Люкс 1792 жылғы 2 қарашада Костхаймда өз отанының Француз Бірінші Республикасына кіруі керек пе деген мәселе бойынша референдум өткізді. Дауыс беруге құқығы бар 223 ер адамның 213-і Францияға қосылуды қолдады; бар болғаны 2 адам бұл идеяға қарсы болды, ал қалған 8 адам референдумға қатыса алмады. Дауыс беру нәтижесі тоймен тойланды, оның мән-жайы бостандық туын орнату болды. Содан кейін Люкс отбасымен бірге Майнцке көшті, онда Рейн неміс ұлттық конвенциясы, француз үлгісінде құрылған және Андреас Жозеф Хофманн төрағалық еткен Майнц Республикасының парламенті, оны өкіл етіп сайлады.
His advocacy of the French Revolution was expressed through an odd political action: after a three day long informative meeting, Lux held a referendum, about whether his homeland should enter the French First Republic, on 2 November 1792 in Kostheim. Of the 223 men entitled to vote, 213 supported an accession to France; only 2 rejected the idea, the remaining 8 couldn't take part in the referendum. The result of poll was celebrated with a feast, whose climax was the planting of a liberty pole. Lux then moved to Mainz with his family, where the Rhenish German National Convention, the parliament of the Republic of Mainz, founded according to the French example and chaired by Andreas Joseph Hofmann elected him to be a representative.
Францияда
1793 жылғы 21 наурызда конвент табиғаттанушы және жазушы Георг Форстерді, саудагер Андре Потоцкиді және оны Францияға қосылуды аяқтау үшін Парижге жіберді. Парижде ол Конрад Энгельберт Оэльснер және Иоганн Георг Кернер сияқты бірнеше неміс азаттық достарымен кездесті, олар Революцияның барысына көңілдері толып, наразылық білдірді. Олар Террордың күшеюіне, Сан-Кюлоттар мен Якобин клубының радикалды бағытқа бұруына жиреншік көрді. 1793 жылғы 17 шілдеде Люкс радикалды агитатор Жан-Поль Маратты өлтірген жирондист Шарлотта Кордейдің атқарылуына куә болды. Ол өлтіруді азат ету актісі ретінде қорғайтын, қоздыратын памфлеттер жариялаған кезде өмірін қасақана тәуекелге салған секілді, бірақ оның осы кездегі әрекеттерінің барлық себептері қазір толыққанды түсініксіз, әсіресе Кордеймен және оның іс-әрекеттерімен байланысты мәселелерде. Ағасы Иоганн Георг Кернер Париждегі оқиғаларға куә болған ақын Юстинус Кернер, ағасының жазбаларына негізделген "Билдербух аус майер Кнабенцайт" атты кітабында осы оқиғалар туралы баяндады.
On 21 March 1793, the convention sent the naturalist and writer Georg Forster, the merchant André Potocki, and him to Paris, to complete the planned accession to France. In Paris he met several German friends of freedom, such as Konrad Engelbert Oelsner and Johann Georg Kerner, who shared his disappointment with the development of the Revolution. They were disgusted by the eruption of the Terror and the radicalization of the Sans culottes and the Jacobin Club. On 17 July 1793 Lux witnessed the execution of the Girondist Charlotte Corday, who had assassinated the radical agitator Jean Paul Marat. With the publication of provoking pamphlets, in which he justified the killing as an act of liberation, he was apparently risking his life deliberately, although not all motives of his behavior at this time are comprehensible nowadays, especially those concerning his relation to Corday and her actions. The poet Justinus Kerner, whose older brother Johann Georg Kerner witnessed the events in Paris, reported on these activities in his book Bilderbuch aus meiner Knabenzeit, which was based on his brother's records.
Өлім және мұра
Ұлттық конвент алдында өзін-өзі өлтіру ниетінен бас тартып, революциялық мақсаттардың зорлық-зомбылығына наразылық білдіру үшін, ол бұрынғы саяси достарының қолынан атқылануға баруға шешім қабылдады. Куәгерлердің сөзінше, Люкс гильотинаның эшафотына көтерілгенде, ол трибунада тұрғандай болды. Оның құпиялы тағдыры замандастарының назарын аударды. Жан Пол: «Ешбір неміс оны ұмытпасын!» - деп жазды. Америкалық германист Томас Сайннің мәлімдемесінше, Иоганн Вольфганг фон Гёте өзінің «Герман мен Доротея» (1798) эпосында Доротеяның бірінші күйеуінің образын Люкске негіздеген. Алайда, кейінгі кезеңдерде Люкске деген қызығушылық азайды.
After giving up the intention of publicly killing himself in front of the National Convention, in order to protest against the violence of revolutionary goals, he set out to be executed by his former political friends. According to eyewitnesses, Lux ascended the guillotine's scaffold, as if it were a rostrum. Because of his mysterious fate, Lux drew the attention of his contemporaries. Jean Paul wrote: "[Let] no German forget him!". According to the American Germanist Thomas Saine, Johann Wolfgang von Goethe even based the first husband of Dorothea in his epic Hermann and Dorothea (1798) on Lux. In contrast, the interest in Lux declined in later periods.