Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық теңізші (1622–1675)
Norwegian seaman (1622–1675)
Корт Сиверцен Аделер (16 желтоқсан 1622 – 5 қараша 1675), Данияда Коорт Сифверцен Аделер, Нидерландыда Курт Сиверцен Аделер және Италияда Курцио Суффридо Адельборст деп белгілі болған, норвегиялық теңізші Курт Сиверценге Дания және Нидерланды теңіз күштеріне, сондай-ақ түріктерге қарсы Венеция Республикасына көрсеген ерен еңбегі үшін берілген құрметті атау.
Cort Sivertsen Adeler (16 December 16225 November 1675), known in Denmark as Coort Sifvertsen Adelaer, in the Netherlands as Koert Sievertsen Adelaer and in Italy as Curzio Suffrido Adelborst, was the name of honour given to Kurt Sivertsen, a Norwegian seaman, who rendered distinguished service to the Danish and Dutch navies, and also to the Republic of Venice against the Turks.
Теңіздегі алғашқы мансабы
Корт Сиверцен Норвегияның Бревик қаласында кеме тасушының ұлы болып дүниеге келген. Он бес жасында ол голланд теңіз күштерінде қызметке түсті; 1639 жылы Даунс шайқасында лейтенант-адмирал Мартен Тромптың қол астында шайқасты. 1642 жылы ол Венеция флотына «Сан-Джорджо Гранде» ретінде жалға алынған голланд кемесі «Гроте Сент-Йорис» кемесінің бірінші серігі болды. Сиверцен осы кезеңде өзін «Адельборст» деп атады, голланд тілінде бұл сөз «кадет» дегенді білдіреді. 1645 жылы ол «Сан-Джорджио» кемесінің капитаны болып, толыққанды венециялық қызметке кірді. 1650 жылы «Сан-Джорджио» флагмандық кемеге айналды, сондықтан Сиверцен флагман капитаны болды. 1654 жылдың 13 мамырында Дарданелл маңында түрік флотына қарсы шайқаста ол кемесімен түрік галереяларының қатарын бұзып, он бесін батырды; келесі күні Тенедостың түрік гарнизоны оған бас иді. Осының үшін ол Әулие Марк орденінің рыцары атанды; Венеция сенаты оны 1400 алтын дукат мөлшерінде жылдық табыспен марапаттады. 1660 жылы ол вице-адмирал болды.
Cort Sivertsen was born in Brevik, Norway, the son of a shipper. At the age of fifteen he took service with the Dutch navy; in 1639 he fought under Lieutenant Admiral Maarten Tromp at the Battle of the Downs. In 1642 he was first mate on the Grote St. Joris, a Dutch ship hired by the fleet of Venice as the San Giorgio Grande. Sivertsen called himself Adelborst in this period, a Dutch name meaning "cadet". In 1645 he became captain of the San Giorgio and entered full Venetian service. In 1650 the San Giorgio became a flagship and Sivertsen therefore flag captain. In an action against the Turkish fleet on 13 May 1654 near the Dardanelles he broke with his ship a line of Turkish galleys and sank fifteen of them; next day the Turkish garrison of Tenedos surrendered to him. For this he was knighted in the Order of Saint Mark; the Venetian senate rewarded him with an annuity of 1400 golden ducats. In 1660 he was made Vice Admiral.
Саудагер
Сиверцен осы кезеңде Голландия Республикасымен тығыз байланыс орнатты, оның ұлы Сиверт сол жерде тәрбиеленді. Осы кезеңде ол өзінің есімін Аделаер (аделаар) деп өзгертті, голланд тілінде бұл "Бүркіт" деген мағынаны білдіреді. Оның ұлы Сиверт Аделаер, әйгілі голланд вице-адмиралы Михель де Руйтердің кемесінде кадет болып қызмет етті. Венеция қызметінен зейнетке шыққаннан кейін, 1661 жылдан 1663 жылға дейін Амстердам сауда үйінде жұмыс істеді, Голландияның бес адмиралтейлігінің бірі – Амстердам адмиралтейлігімен жабдықтау шарты жасасты. 1665 жылы Екінші ағылшын-голландия соғысы қаупі туғанда, оған голланд флотында вице-адмирал лауазымы ұсынылды, бірақ ол бас тартты. Ол Данияда Уильям Дэвидсон және Джонас Треллондпен бірге тұз компаниясын құрды. Голландияның бас қолбасшысы, лейтенант-адмирал Якоб ван Вассенаер Обдамның Лоустофт шайқасында қаза болғаннан кейін, Аделаер осы лауазымға үміткер ретінде қарастырылды, бірақ ол оған қызығушылық танытпағанын қайтадан мәлімдеді.
Sivertsen had during this period maintained close connections with the Dutch Republic, his son Sivert was raised there. In this period he changed his name to Adelaer (adelaar), Dutch for "Eagle". His son Sivert Adelaer served as a cadet on the ship of the famous Dutch Vice Admiral Michiel de Ruyter. Retiring from Venetian service he worked from 1661 till 1663 for an Amsterdam merchant house, having a supply contract with the Admiralty of Amsterdam, one of the five Dutch admiralties. In 1665, when the Second Anglo Dutch War threatened, he was offered a position in the Dutch navy as a Vice Admiral, but the refused. He started a salt company together with William Davidson of Curriehill and Jonas Trellond in Denmark. After the death of the Dutch supreme commander Lieutenant Admiral Jacob van Wassenaer Obdam in the Battle of Lowestoft Adelaer was considered for this function but again indicated that he had no interest in it.
Нидерланд теңіз операциялары
1663 жылы Аделаер сол кезде голландиялық теңіз флотымен тығыз байланыста болған Дания-Норвегия теңіз флотының агенты ретінде жұмыс істей бастады. Дания мен Норвегиядағы жетекші голландиялық әскери кеңесшілер, оның ішінде Фредерик Сташувер мен Волкерт Шрам, амфибиялық десанттардағы тәжірибелері үшін Голландия Республикасына қайтарылды, олар 1667 жылы Медуэй шабуылы ретінде жүзеге асырылған Англия жағалауына жоспарланған десантта қолданылуы тиіс болды. Содан кейін Аделаерден Дания-Норвегия теңіз флотына операциялық жоғарғы қолбасшы болып қосылып, флотты жаңғыртуды қадағалау сұралды. 1666 жылы король Фредерик III Аделаерге айтарлықтай комиссия ұсынды. Голландия теңіз флотында кез келген қарапайым адам жоғары лауазымдарға тағайындала алса, Дания мен Норвегияда қолбасшы болу үшін дворян болу міндетті болды, сондықтан Аделаер генерал-адмирал болу үшін Дания-Норвегия рыцарі Коорт Сифвертсен Аделаер атанды. Аделаердің басқару кезінде флотқа отыз жаңа желілік кеме қосылды. 1669 және 1670 жылдары ол Оңтүстік Үндістанға сауда қатынастарын орнату үшін дипломатиялық миссия басқарды. Адельер айтарлықтай жеке капитал жинады және Даниядағы Драгсхольм, ал Норвегиядағы Скиен қаласына жақын Гемсё Клостер мен Братсберг сияқты мүліктерге ие болды.
In 1663 Adelaer had begun working as an agent for the Danish Norwegian navy, that in this period had close ties with the Dutch navy. The leading Dutch military advisors in Denmark Norway, including Frederick Stachouwer and Volckert Schram, were recalled to the Dutch Republic because of their expertise in amphibious landings, to be employed in a planned landing on the English coast which in 1667 materialised as the Raid on the Medway. Subsequently, Adelaer was asked to join the Danish Norwegian navy as operational supreme commander, to supervise the modernisation of their fleet. In 1666 King Frederick III personally convinced Adelaer by offering him a considerable commission. While in the Dutch Navy any commoner could be appointed in the highest positions, in Denmark Norway it was still mandatory to be of nobility to command, so Adelaer became a Danish Norwegian Knight Coort Sifvertsen Adelaer in order to become Admiral General. During Adelaer's command the navy was expanded with thirty new ships of the line. In the years 1669 and 1670 he headed a diplomatic mission to South India to establish trade relations with Coromandel. Adeler acquired a substantial private capital and owned among others estates Dragsholm in Denmark and Gjemsø Kloster and Bratsberg near the city of Skien in Norway.
Кейінгі өмірі
Аделаер жаңа голланд жоғарғы қолбасшысы, лейтенант-адмирал Михель де Руйтердің жеке досы болды. Ол 1659 жылы Швецияны жеңгені үшін Данияда да рыцарь атағын алған еді. Олардың голланд тіліндегі хаттарының көп бөлігі сақталған. 1675 жылы Дания франко-голландиялық соғыста голландтармен бірікті; Швеция содан кейін соғыс жариялады. Аделаер швед флотына қарсы бір ғана шағын шайқасқа басшылық етті – ол Дания қызметінде соғысқа қатысқан жалғыз жағдай болды. Бірақ сол күзде Скандинавияны қампқан эпидемия кезінде Аделаер ауырып, көп апта бойы азап шеккеннен кейін 5 қараша 1675 жылы Копенгагенде қайтыс болды. 1676 жылғы 8 мамырда оны голланд адмиралы Корнелис Тромп алмастырды.
Adelaer was a personal friend of the new Dutch supreme commander Lieutenant Admiral Michiel de Ruyter who also had been knighted in Denmark, for his victory over Sweden in 1659. A large part of their correspondence in Dutch has survived. In 1675 Denmark joined the Dutch in the Franco Dutch War; Sweden then declared war. Adelaer commanded a single minor action against the Swedish fleet – the only time he would actually fight in Danish service – but during an epidemic that swept Scandinavia that Fall, Adelaer was afflicted and died after many weeks of suffering on 5 November 1675 at Copenhagen. He was replaced as supreme commander on 8 May 1676 by a Dutch Admiral, Cornelis Tromp.
Жеке өмір
Аделаер 1656 жылы Хорн қаласында (Нидерланды) Анжелика Софрониямен (1661 жылдан бұрын қайтыс болған) және 1662 жылы Амстердамда Анна Пелтпен (1640–1692) үйленді. Ол Сиверт Аделердің (16?? – 1683) және Фредерик Кристиан Аделердің (1668–1726) әкесі болды. Корт Аделердің ұрпақтары 1666 жылдың 7 ақпанында Корт Аделер дворяндық дәрежесіне көтерілген кезде Данияның ақсүйек отбасының мүшелеріне айналды. Корт Аделердің үлкен ұлы Сиверт Кортсен Аделер Дания теңіз күштерінің офицері болды. Оның кіші ұлы Фредерик Кристиан фон Аделер Дания кеңесшісі және Зеландия епархиясының префекті болды, ал немересі Фредерик Аделер (1700–1766) Дания-Норвегия үкіметінің шенеунігі және жер иесі, Норвегия мен Данияның бірнеше округтерінің әкімі қызметін атқарды. Отбасы мүшелері Ulstrup Slot сияқты бірнеше даниялық иеліктермен байланысты болды. Корт Аделер үйі, Корт Аделердің Копенгагендегі бұрынғы үйі, Кристиансхавндағы Strandgade 22 мекенжайында орналасқан және қорғалатын архитектуралық ескерткіш болып табылады.
Adelaer was first married in 1656 in Hoorn (Netherlands) with Angelica Sophronia (died before 1661) and secondly in 1662 in Amsterdam with Anna Pelt (1640–1692). He was the father of Sivert Adeler (16? ?–1683) and Frederik Christian Adeler (1668–1726). Descendants of Cort Adeler became members of a Danish noble family when Admiral Cort Adeler was converted into position of nobility on 7 February 1666. Cort Adeler's older son, Sivert Cortsen Adeler was a Danish naval officer. His younger son, Frederik Christian von Adeler was a Danish Councilor and Prefect in Zealand Diocese and his grandson, Frederik Adeler (1700–1766) was a Dano Norwegian government official and landowner, who served as a County Governor of several counties in Norway and Denmark. Members of the family have been associated with a number of Danish estates including Ulstrup Slot. The Cort Adeler House, Cort Adeler's former home in Copenhagen, located at Strandgade 22 in Christianshavn, and is a listed building.
Мұра
19 ғасырдағы романтикалық ұлтшылдық дәуірінде Аделаер, негізінен романтикалық даниялық жазушы Бернхард Северин Ингеманның романында суреттелгендіктен, норвегиялық теңіз батыры мәртебесіне ие болды. Норвегияның, Осло қаласының ішіндегі бірнеше қалаларында Корт Адельерс қақпасы деп аталатын көше бар. Копенгагеннің Гаммельхолм ауданындағы Корт Адельерс Гаде көшесі 1860 жылдары Корт Адельердің құрметіне аталған. Аархустағы Корт Адельерс Гаде 1901 жылы оның есімімен аталыпты.
During the period of romantic nationalism in the 19th century, Adelaer gained the status of Norwegian naval hero, largely due his appearance in a novel by the romantic Danish writer Bernhard Severin Ingemann. Several Norwegian towns, among which the city of Oslo, have a street called Cort Adelers gate. The street Cort Adelers Gade in Copenhagen's Gammelholm neighbourhood was named after Cort Adeler in the 1860s. Cort Adelers Gade in Aarhus was named after him in 1901.