Кіріспе

Англия ақсұлы (1442–1492)

Джон де ла Поль, 2-ші Суффолк герцогы, KG (1442 жылдың 27 қыркүйегі – 14–21 мамыр 1492), 15 ғасырдағы Англияның ірі магнаты болды. Ол Суффолк герцогы Уильям де ла Польдің және Томас Чосердің қызы Элис Чосердің ұлы (осылайша Джон ақын Джеффри Чосердің шөбересі еді). Оның жастық шағы 1450 жылы король Генрих VI-ның сүйіктісі болған, бірақ қалған ақсұлықтардың сеніміне ие болмаған әкесінің саяси құлдырауынан және одан кейін болған өлтіруінен қиындықтарға толы болды. Суффолк герцогының біріншісі сауда және, әсіресе, корольдік үсыныстар арқылы байлыққа ие болғанмен, оның өлімінен кейін осы табыс көзі құрғап қалды, сондықтан Джон де ла Поль 1463 жылы герцогтық титулын алғанда ағылшын герцогтарының ең кедейлерінің бірі болды. Джон бұл жағдайды өте ауыр сезінді; бірнеше рет өзінің кедейлігі соншалықты болғандықтан, сүйіншілеушілерді ұстауға шығын жұмсауға шамасы келмегендіктен Лондонға барудан бас тартты. Жас кезінде Джон де ла Поль екі рет үйленді; оның бірінші некесі жойылды, бірақ екінші некесі Йорк әулетінен Елизаветамен болды, осы арқылы ол екі король – Эдуард IV және Ричард III-нің қайнағасы болды. Бұл оған он бір бала сыйлады, олардың үлкені Джон 1484 жылы Ричард III-нің мұрагері болып тағайындалды және Йоркшылдардың ісі үшін шайқаста қаза тапты. Дегенмен, Джон де ла Поль Розалар соғысының қырқынан қашып өтуге тырысты. Ол некесі арқылы Йорк әулетімен саяси байланысы бар болғанымен, 1450 жылдардағы шайқастарға қатыспады, Эдуард IV таққа отырғанға дейін қаруға көтерілмеді. Шындығында, де ла Поль осы кезеңнің көп бөлігін шығыс Англиядағы көршілері – Пастон отбасымен мұрагерлік үшін күресіп, тіпті парламенттік сайлауларға араласып, үстемдікке ие болуға тырысты. Суффолк Эдуард IV-тен ірі үсыныстар алмады, бірақ де ла Поль қажет болғанда оны қолдауын жалғастырды, ал Эдуард 1470 жылы тағын жоғалтқанда Суффолкқа жаңа Ланкастер режимі сенімсіздікпен қарады. Суффолк Эдуард үшін Барнет және Тьюксбери шайқастарында шайқасты, бірақ оның екінші билігі кезінде Эдуардтың жақын шеңберіне кірген жоқ. Ол 1483 жылы Ричард III-нің таққа отыруына келіскендей көрінеді, бірақ ұлынан айырмашылығы, екі жылдан кейін Босворт шайқасында Ричард III жеңілгенде қатыспады. Генрих VII Суффолк ұлының опасыздығын герцогқа ешқандай жаза ретінде таңбаламаған сияқты, тіпті оны бұрынғы патшаның айыпталуынан қорғағандай болды. Джон де ла Поль 1492 жылы қайтыс болды және Суффолк графтығындағы Уингфилд шіркеуіне жерленді.

Жастық шақ

Джон де ла Поль 1442 жылдың 27 қыркүйегінде дүниеге келді, ол Уильям де ла Польдің, 1-ші Саффолк герцогының жалғыз ұлы және мұрагері, сондай-ақ ақын Джеффри Чосердің немересі Элис Чосердің ұлы еді. Осылайша, Джон 1450 жылдың 7 ақпанында алты жасар Леди Маргарет Бофортқа үйленген кезде жеті жастағы бала болды, бірақ Папаның үйленуге рұқсаты 1450 жылдың 18 тамызына дейін қол қойылған жоқ. Тарихшы Майкл Хикстің айтуынша, Саффолк графының иелігі "ешқандай айрықша байлыққа ие болған жоқ", мүмкін, тек осы мәртебеге қажетті 666 фунт стерлингтік кіріске ғана жеткен. Дегенмен, оның анасы әкесі, сэр Томас Чосерден, өз құқығымен елеулі мүліктерге ие болды. Сонымен қатар, бұл Алисаның үшінші некесі болғандықтан, ол бұрынғы күйеулерінен, олардың екіншісі Томас Монтегю, 4-ші Солсбери графы болған, үлкен қорлық алды. Замандастары Джон Бофорттың қызына үйлену арқылы Джон де ла Польдің сол кездегі баласыз патшаның туысы болуына байланысты, болашақта тәждің мұрагері болуы көздегенін айтты. Қазіргі тарихшылар бұл мүмкін емес деп санайды, себебі король Уильямды осы жоспарларды қолдағандығын көрсететін деректер бар. Бұл некеге Вильгельмнің 1450-1451 жылдардағы парламенттегі саяси қиындықтары себеп болған деген пікір де бар.

Әкемнің құлдырауы

Оның әкесі Джонға қатысты жоспарлары 1450 жылы Саффолкқа парламент тарапынан Нормандияны Жүз жылдық соғыста жоғалтқаны үшін импичмент жариялағанда күрт өзгерді. Саффолк елден қуылды, бірақ ол континентке жетпеді, себебі ол кеткеннен кейін көп ұзамай Ла-Манш каналында теңізшілердің қолынан қаза тапты. 1450 жылдың 30 сәуірінде Ипсвичтен кетер алдында, абыройын жоғалтқан герцог Джонға хат жазып, ұлын "мақтаншыл, ашкөз және жағымпаз адамдардың серігінен және кеңесінен қашуға" шақырды. Саффолк ресми түрде айыпталмағандықтан, ол сотталған жоқ, бірақ Джон де ла Польға жақсы мүмкіндіктер берген патшалық үсыныстар енді тәжге қайтарылды. 1458 жылдың ақпан айына дейін, анасының ұйымдастыруымен Джон Ричард Йорк пен Сесилияның (Невилл) екінші тірі қалған қызы Елизаветаға үйленді. Неке саяси тұрақсыз кезеңде болды. Сент-Олбанс шайқасының біріншісі үш жыл бұрын өткен еді, ал король Йорк пен оның одақтастары (шайқаста жеңгендер) және онда қаза тапқан лордтардың отбасылары арасында бейбітшілік орнатуға тырысты. Йорк, шындығында, Джонның әкесінің жақын жауы болған, тіпті 1450 жылы Саффолкқа қарсы импичмент процесінің басталуына Йорк себепкер болды. Елизавета өзімен бірге шамамен 1533 фунт стерлингтік күйеулік қорлық әкелді. Бұл Саффолкты байыту үшін жасалмаған. Бұл сол кездегі басқа күйеулік қорлықтармен салыстырғанда көп емес еді, сонымен қатар Йорк, оның түрлі лауазымдарынан алатын жалақысы үнемі кешіктіріліп тұратындықтан, көбінесе төлемдерді уақтылы төлей алмады. Олар екеуі де Fastolf мұрасын бөлісудегі мүдделер қақтығысының салдарынан Пастон отбасымен қатысты дауға тартысты. Әйтсе де, ол әлі толыққанды ересек емес еді және оның лауазымдары ресми түрде қабылданбағандықтан, бұл рас емес болуы мүмкін. Немесе, егер осылай болған болса, онда бұл герцог мәртебесін сақтауға қаржылық мүмкіндігінің жетпеуіне байланысты болуы мүмкін. Бұл тек оның әйелі, корольдің қарындасының өмірлік кезеңінде ғана болды. Саффолк әкесінің Уоллингфорд және Чилтерн Хандредс лауазымдарын қайта алды, оған жылына 40 фунт стерлинг жалақы төленді. 1467 жылы ол өзінің қарындасының (корольдің қарындасы) күйеуі, Эксетер герцогинясы Аннаның сенімді адамы болды. Сонымен қатар, ол 1478 жылдың наурыз және шілде айлары аралығында Ирландияның корольдік лейтенанты болды (кейінгі ғасырларда бұл лауазым Ирландияның лорд-лейтенанты деп аталды), бұл "таңғажайып мәрмәр ескерткіште" көрсетілген.