Кіріспе

Гренджер заңдары – 1860 жылдардың соңы мен 1870 жылдардың басында АҚШ-тың орталық-батыс штаттарында, атап айтқанда Миннесота, Айова, Висконсин және Иллинойс штаттарында қабылданған заңдар жиынтығы. Гранжер заңдарын негізінен «Ұлттық Грандж» деп танылатын фермерлер тобы қолдады. Гранджтың басты мақсаты – Американдық Азамат соғысынан кейін теміржол және астық сақтау компанияларының тасымалдау бағасының өсуін реттеу болды. Ірі теміржол компанияларын наразы қылған бұл заңдар сол кезде көп пікірталас тудырып, Мунн против Иллинойс және Уабаш против Иллинойс сияқты бірнеше маңызды сот ісіне әкелді. Рок-Айленд, Чикаго және Солтүстік-Батыс, сондай-ақ Милуоки жолы сияқты бұл заңдарға қатысты теміржолдар кейде «гранджер теміржолдары» деп аталады.

Гренджер заңдарының әсері

Гренджер заңдарының кейбір ерекшеліктері штаттан штатқа өзгеше болды, бірақ барлық қатысқан штаттардың мақсаты бір болды: теміржол тарифінің бағасын фермерлерге, әсіресе шағын ауылдық фермерлерге тиімді ету. Бұл ортақ ниет заңдардың Ұлттық үй шаруашылығының басшылары (Гранж) ұйымы тарапынан штаттық саясатта белсенді түрде насихатталуының нәтижесі болды. Гранж – АҚШ-тың орталық-батыс аймағында таралып, Оңтүстік штаттарына дейін жеткен фермерлер ұйымы. Мүшелерінің көп бөлігі Канзас және Небраска штаттарында болғанымен, Гранжтың ең тиімді жұмыс істегені Иллинойс, Висконсин, Айова және Миннесота штаттарында болды, осы штаттарда Гранджер заңдары қабылданды. Иллинойс Гранжының фермерлері мұны қалаған себебі, шағын ауылдық фермерлер көбінесе жергілікті жерлерге тауар тасығандықтан, олардың бизнесін жүргізуі мен пайда табуы қиын болып келген, себебі тасымалдау бағасы тым жоғары болды. 1886 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Иллинойс штатының Гранджер заңдарының конституцияға қайшы екенін шешті, өйткені олар мемлекетаралық сауданы бақылауға тырысқан, ал бұл Гиббонс және Огден (1824) ісі бойынша федералдық үкіметтің құзырына жататын мәселе еді. «Уабаш ісінен» кейін Конгресс 1887 жылғы Мемлекетаралық сауда туралы заңды қабылдады, бұл АҚШ-тағы бизнес саласын реттеудің алғашқы қадамы болды. Бұл заң теміржол компанияларын өз тарифтерін үкіметке жариялауға міндеттеді және теміржолдардың қысқа және ұзақ қашықтыққа әртүрлі тарифтер белгілеуіне тыйым салды. Сондай-ақ, бұл заң 1887 жылы Мемлекетаралық сауда комиссиясын құрды, ол теміржол тарифтерін реттеді және тарифтердің «әділ және дұрыс» деңгейде қалуын қамтамасыз етті. Бағаны бекіту жүйесін Поттер заңы енгізді. Висконсин штаты белгілеген бағалар теміржол компанияларына тиімді пайда әкелмеді. Бағаны бекіту штаттың экономикасына көптеген жағымсыз әсерлер тигізді. Поттер заңының қолданылуының екінші жылында Висконсин штатының ешбір теміржолы дивиденд төлемеді, тек төрт теміржолы облигацияларына пайыз төледі. Бұл штатта теміржол құрылысын толығымен тоқтатуға әкелді, өйткені компаниялар жаңа желілер салса, пайда таба алмайды деп ойлады. 1876 жылы Висконсин штаты, конституциялық шекте болғанына қарамастан, теміржол құрылысының нәтижесінде экономикалық өсімді ынталандыру мақсатында заңды жойды. Бүгінде Висконсин штатының теміржолдары Теміржол комиссарының кеңсесі басқаруында.