Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз тілінде жазылған поэзия – француз әдебиетінің бір саласы. Оған Франциядан тыс жерлерде жазылған франкофон поэзиясы және Францияның басқа тілдерінде жазылған өлеңдер де кіруі мүмкін.
Poetry written in French
French poetry is a category of French literature. It may include Francophone poetry composed outside France and poetry written in other languages of France.
Орта ғасырлар
Басқа әдеби дәстүрлердегідей, поэзия – француз әдебиетінің ең ерте түрі; прозаның әдеби форма ретінде дамуы кеш құбылыс болды (орта ғасырдың соңында, бастапқыда өлеңде жазылған романстар мен эпостардың көбі прозалық нұсқаларға айналдырылды). Орта ғасырларда өлең түрін таңдауды әдетте жанр белгілеген: көне француз эпостары («chanson de geste», Ролан әні сияқты, кейбіреулер оны Францияның ұлттық эпосы деп санайды) әдетте он буынды, жаңқалы «laisses» (жаңқалы жолдардың әр түрлі ұзындықтағы блогы) түрінде жазылған, ал рыцарлық романстар («roman», мысалы, К. де Тройес жазған король Артур туралы әңгімелер) көбінесе сегіз буынды, рифмалы жұптармен жазылған. Ортағасырлық француз лирикасы Оңтүстік Франция мен Прованс аймақтарындағы поэзиялық және мәдени дәстүрлерге қарызды болды, соның ішінде Тулуза, Пуатье және Аквитания аймақтарында «langue d'oc» (окситан тілі) қолданылды; өз кезегінде, провансаль ақындары испандық-араб әлемінің поэзиялық дәстүрлерінен күшті әсер көрді. Окситан немесе провансаль ақындары «тробадор» (табу, ойлап табу) сөзінен шыққан трубадурлар деп аталды. Ежелгі француз тіліндегі лирикалық ақындар «trouvères» деп аталады, бұл сөздің ескі француз нұсқасын қолданады (трубадурлар, олардың поэтикалық формалары, сақталған шығармалары және олардың әлеуметтік мәртебесі туралы толық ақпарат алу үшін осы атаудың мақаласын қараңыз). Окситан трубадурлары өлең формаларын және поэзиялық жанрларды дамытуда керемет шығармашылық көрсетті, бірақ олардың ортағасырлық әдебиетке ең үлкен әсері, болса, «fin amors» немесе жалпы алғанда, сарайлық махаббат деп аталатын махаббат пен қызмет көрсетудің күрделі кодексін жасау болды. Трубадур дәстүрі туралы толық ақпарат алу үшін Провансаль әдебиетін қараңыз. XIII ғасырдың соңына қарай Франциядағы поэзиялық дәстүр трубадур ақындарынан мазмұны және белгілі бір тұрақты формаларды қолдану жағынан айтарлықтай ерекшелене бастады. Жаңа поэтикалық (сондай-ақ музыкалық: ортағасырлық музыканың ең ерте үлгілерінің кейбіреулері ескі француз тілінде, есімдері белгілі композиторлармен жазылған) тенденциялар 1310 және 1314 жылдарғы «Роман де Фаувельде» көрінеді, бұл ортағасырлық шіркеудегі бұзушылықтарды сатиралайтын, ортағасырлық мотеттермен, лейлермен, рондолармен және басқа да жаңа тұрмыстық поэзия мен музыка түрлерімен (көбінесе анонимді, бірақ Филипп де Витридің бірнеше шығармаларымен) толтырылған туынды, ол жаңа музыкалық тәжірибені бірден алдыңғы дәуірдің музыкасынан ажырату үшін «Ars nova» [жаңа өнер немесе жаңа техника] деген сөзді ойлап тапты. Арс нованың ең танымал ақыны және композиторы – Гийом де Машо. (Музыка туралы толық ақпарат алу үшін ортағасырлық музыканы қараңыз; Машодан кейінгі кезеңдегі музыка туралы толық ақпарат алу үшін Ренессанс музыкасын қараңыз). Француз поэзиясы 15 ғасырда да дамыды. Шарль, Орлеан герцогы – жүз жылдық соғыс кезінде Францияның ең қуатты отбасыларының бірінің басшысы болды. Аженкур шайқасында тұтқынға алынып, 1415–1441 жылдар аралығында ағылшын тұтқынында болды, ал оның балладалары көбінесе жоғалту мен оқшаулану туралы айтады. Кристин де Пизан – өзінің заманының ең жақсы жазушыларының бірі; оның «Cité des Dames» туындысы «феминистік манифест» түрінде қарастырылады. Франсуа Вильон – студент және көшпелі, оның екі поэтикалық «заветі» немесе «уасияттары» Париж қаласының және университеттік ортасының суреті және олардың өткір әзіл-қалжыңдары, сатирасы және сөздік ойындары үшін атақты. Вильонның көшпелі ақын ретіндегі бейнесі 16 ғасырда мифтік мәртебеге ие болды деп есептеледі, ал бұл сурет 19 және 20 ғасырлардағы поэтикалық бүлікшілер тарапынан қолдау тапты (Poète maudit қараңыз).
As is the case in other literary traditions, poetry is the earliest French literature; the development of prose as a literary form was a late phenomenon (in the late Middle Ages, many of the romances and epics initially written in verse were converted into prose versions). In the medieval period, the choice of verse form was generally dictated by the genre: the Old French epics ("chanson de geste", like the anonymous Song of Roland, regarded by some as the national epic of France) were usually written in ten syllable assonanced "laisses" (blocks of varying length of assonanced lines), while the chivalric romances ("roman", such as the tales of King Arthur written by Chrétien de Troyes) were usually written in octosyllabic rhymed couplets. Medieval French lyric poetry was indebted to the poetic and cultural traditions in Southern France and Provence—including Toulouse, Poitiers, and the Aquitaine region—where "langue d'oc" was spoken (Occitan language); in their turn, the Provençal poets were greatly influenced by poetic traditions from the Hispano Arab world. The Occitan or Provençal poets were called troubadours, from the word "trobar" (to find, to invent). Lyric poets in Old French are called "trouvères", using the Old French version of the word (for more information on the "trouvères", their poetic forms, extant works and their social status, see the article of that name). The occitan troubadours were amazingly creative in the development of verse forms and poetic genres, but their greatest impact on medieval literature was perhaps in their elaboration of complex code of love and service called "fin amors" or, more generally, courtly love. For more information on the troubadour tradition, see Provençal literature. By the late 13th century, the poetic tradition in France had begun to develop in ways that differed significantly from the troubadour poets, both in content and in the use of certain fixed forms. The new poetic (as well as musical: some of the earliest medieval music has lyrics composed in Old French by the earliest composers known by name) tendencies are apparent in the Roman de Fauvel in 1310 and 1314, a satire on abuses in the medieval church filled with medieval motets, lais, rondeaux and other new secular forms of poetry and music (mostly anonymous, but with several pieces by Philippe de Vitry who would coin the expression Ars nova [new art, or new technique] to distinguish the new musical practice from the music of the immediately preceding age). The best known poet and composer of ars nova secular music and chansons was Guillaume de Machaut. (For more on music, see medieval music ; for more on music in the period after Machaux, see Renaissance music). French poetry continued to evolve in the 15th century. Charles, duc d'Orléans was a noble and head of one of the most powerful families in France during the Hundred Years' War. Captured in the Battle of Agincourt, he was a prisoner of the English from 1415–1441 and his ballades often speak of loss and isolation. Christine de Pisan was one of the most prolific writers of her age; her "Cité des Dames" is considered a kind of "feminist manifesto". François Villon was a student and vagabond whose two poetic "testaments" or "wills" are celebrated for their portrayal of the urban and university environment of Paris and their scabrous wit, satire and verbal puns. The image of Villon as vagabond poet seems to have gained almost mythic status in the 16th century, and this figure would be championed by poetic rebels of the 19th century and 20th centuries (see Poète maudit).
Қайта өрлеу дәуірі
16 ғасырдың алғашқы жылдарындағы поэзияға көптеген солтүстік ақындардың (мысалы, Жан Лемар де Бельж және Жан Молине) күрделі дыбыстық және графикалық тәжірибелері мен шебер сөз ойындары тән. Олар әдетте "Grands Rhétoriqueurs" деп аталады. Бірақ көп ұзамай Петрарканың (идеалданған ғашыққа арналған сонет циклі, ғашықтық парадокстарды қолдану), француз сарайындағы итальяндық ақындардың (Луиджи Аламанни сияқты), итальяндық неоплатонизм мен гуманизмнің, сондай-ақ Пиндар мен Анакреон сияқты грек ақындарының қайта жаңғыруы француз поэзиялық дәстүрін түбірінен өзгертті. Осы тұрғыдан алғанда, Клемент Маро мен Мелин де Сент-Желя француз поэзиясындағы ауысу кезеңіндегі ақындар болып саналады: олар француз тіліндегі алғашқы сонеттердің авторлары деп есептеледі, бірақ олардың өлеңдерінде дәстүрлі формалардың көптеген элементтері сақталған. Поэзияның жаңа бағыты гуманист Жак Пелетье дю Манның шығармаларында толыққанды көрінеді. 1541 жылы ол Хорацийдің "Поэзия өнері" еңбегінің алғашқы француз тіліне аудармасын жариялады, ал 1547 жылы "Поэтикалық туындылар" жинағын шығарды. Бұл жинаққа Гомердің "Одиссеясының" алғашқы екі әнінен, Вергилийдің "Георгикасының" бірінші кітабынан аудармалар, он екі Петрарка сонеті, үш Хораций одасы және Марциал сияқты эпиграммалар енді. Сонымен қатар, бұл жинақта Жоахим Дю Беллей мен Пьер де Ронсардың алғашқы жарияланған өлеңдері де болды. Ронсар, Дю Беллей және Жан Антуан де Байф айналасында сарайдың радикалды жас ақындығы тобы қалыптасты (қазіргі кезде La Pléiade деп белгілі, бірақ бұл терминнің қолданылуы талқыланады). Олардың әдеби бағдарламасының мәні Ду Беллейдің "Француз тілін қорғау және дамыту" (1549) манифестінде жатты. Бұл манифест француз тілінің (Петрарка мен Дантенің тоскан тілі сияқты) әдеби өркендеуге лайық екенін, сондай-ақ лингвистикалық және әдеби өндіріс бағдарламасын (латын және грек жанрларын еліктеуді қоса алғанда) және тілді тазарту қажеттігін жариялады. Pléiade мүшелерінің кейбіреулері үшін поэзияның өзі құдайдан шабыттанған нәрсе ретінде қарастырылды (мысалы, Понт де Тиард), музалардың иелігі, романтикалық құмарлыққа, пророқтық ынтаға немесе мастыққа ұқсас. Бұл кезеңдегі поэзияда Петрарка сонеттері (көбінесе махаббат кездесуі немесе идеалданған әйел туралы) және Хораций/Анакреон одалары ("carpe diem" – өмір қысқа, сәтті пайдалан) ең көп таралған формалар болды. Ронсар да Пиндар одасын француз тіліне бейімдеуге тырысты. Осы кезеңде мифология жиі қолданылды, бірақ табиғат суреттері де (орман, өзендер) көп кездеседі. Басқа жанрларға парадоксальды мақтау (мысалы, Реми Беллоның устрицаны мақтаған өлеңі), әйел денесінің "блассоны" (дене мүшесінің поэтикалық сипаттамасы) және үгіт өлеңдері жатады. Осы кезеңнің бірнеше ақындары – Жан Антуан де Байф (1570 жылы "Поэзия және музыка академиясын" құрған), Блез де Вигенер және басқалар – латын, грек немесе еврей поэтикалық өлшемдерін француз тіліне бейімдеуге тырысты. Бұл тәжірибелер "өлшенген өлең" және "өлшенген проза" деп аталды (толығырақ "өлшенген музыка" мақаласын қараңыз). Патшалық сарай ғасыр поэзиясының орталығы болғанымен, Ренессанс дәуіріндегі Францияның екінші ірі қаласы Лионда да өз ақындары мен гуманистері болды, олардың ішінде Морис Скев, Луиза Лабе, Пернетт дю Гюйе, Оливье де Магни және Понт де Тиар ең танымалдары. Скевтің "Дели, ең жоғары мінезді нысан" атты туындысы 449 он буынды он жолды өлеңнен (дизайннан) тұрады және көптеген гравировкаланған эмблемалармен басылып шықты. Ол ғашықтың азаптарын сипаттау үшін ғашықтық парадокстарды және (көбінесе түсініксіз) аллегорияны қолдануда үлгілі. Ғасырдың соңындағы поэзия азаматтық соғыстардың күшті әсеріне тап болды: пессимизм, қаталдық және әлемнен уақытша шығуға шақыру басым болды (Жан де Сponde сияқты). Алайда, соғыстың қорқыныштары протестант ақыны Агриппа д'Обиньені осы қақтығыс туралы керемет поэма – "Трагикалық оқиғалар" жазуға шабыттандырды.
Poetry in the first years of the 16th century is characterised by the elaborate sonorous and graphic experimentation and skillful word games of a number of Northern poets (such as Jean Lemaire de Belges and Jean Molinet), generally called "les Grands Rhétoriqueurs" who continued to develop poetic techniques from the previous century. Soon however, the impact of Petrarch (the sonnet cycle addressed to an idealised lover, the use of amorous paradoxes), Italian poets in the French court (like Luigi Alamanni), Italian Neo platonism and humanism, and the rediscovery of certain Greek poets (such as Pindar and Anacreon) would profoundly modify the French tradition. In this respect, the French poets Clément Marot and Mellin de Saint Gelais are transitional figures: they are credited with some of the first sonnets in French, but their poems continue to employ many of the traditional forms. The new direction of poetry is fully apparent in the work of the humanist Jacques Peletier du Mans. In 1541, he published the first French translation of Horace's "Ars poetica" and in 1547 he published a collection of poems "Œuvres poétiques", which included translations from the first two cantos of Homer's Odyssey and the first book of Virgil's Georgics, twelve Petrarchian sonnets, three Horacian odes and a Martial like epigram; this poetry collection also included the first published poems of Joachim Du Bellay and Pierre de Ronsard. Around Ronsard, Du Bellay and Jean Antoine de Baïf there formed a group of radical young noble poets of the court (generally known today as La Pléiade, although use of this term is debated). The character of their literary program was given in Du Bellay's manifesto, the "Defense and Illustration of the French Language" (1549) which maintained that French (like the Tuscan of Petrarch and Dante) was a worthy language for literary expression and which promulgated a program of linguistic and literary production (including the imitation of Latin and Greek genres) and purification. For some of the members of the Pléiade, the act of the poetry itself was seen as a form of divine inspiration (see Pontus de Tyard for example), a possession by the muses akin to romantic passion, prophetic fervor or alcoholic delirium. The forms that dominate the poetic production of the period are the Petrarchian sonnet cycle (developed around an amorous encounter or an idealized woman) and the Horace/Anacreon ode (especially of the "carpe diem" life is short, seize the day variety). Ronsard also tried early on to adapt the Pindaric ode into French. Throughout the period, the use of mythology is frequent, but so too is a depiction of the natural world (woods, rivers). Other genres include the paradoxical encomium (such as Remy Belleau's poem praising the oyster), the "blason" of the female body (a poetic description of a body part), and propagandistic verse. Several poets of the period—Jean Antoine de Baïf (who founded an "Académie de Poésie et Musique" in 1570), Blaise de Vigenère and others—attempted to adapt into French the Latin, Greek or Hebrew poetic meters; these experiments were called "vers mesurés" and "prose mesuré" (for more, see the article "musique mesurée"). Although the royal court was the center of much of the century's poetry, Lyon – the second largest city in France in the Renaissance – also had its poets and humanists, most notably Maurice Scève, Louise Labé, Pernette du Guillet, Olivier de Magny and Pontus de Tyard. Scève's Délie, objet de plus haulte vertu composed of 449 ten syllable ten line poems (dizains) and published with numerous engraved emblems is exemplary in its use of amorous paradoxes and (often obscure) allegory to describe the suffering of a lover. Poetry at the end of the century was profoundly marked by the civil wars: pessimism, dourness and a call for retreat from the world predominate (as in Jean de Sponde). However, the horrors of the war were also to inspire one Protestant poet, Agrippa d'Aubigné, to write a brilliant poem on the conflict:Les Tragiques.
Классикалық француз поэзиясы
"Адал адам" немесе "адал және тура адам" деген жаңа ұғымның арқасында 17 ғасырда поэзия ақсүйектер мен ақсүйек емес кәсіби жазушылардың әдеби шығармашылығының басты құралына айналды. Өлеңнің барлық мақсатта қолданылуы мүмкін болды. 17 және 18 ғасырлардағы поэзияның көп бөлігі "жай ғана" жазылған, яғни, нақты бір оқиғаны (неке, туу, әскери жеңіс) тойлау немесе қайғылы жағдайды (өлім, әскери жеңіліс) еске алу үшін жазылған. Мұндай поэзия ақсүйектердің қызметіндегі адамдардың арасында жиі кездесетін. 17 ғасырдың театрының негізгі түрі – поэзия: пьесалардың басым көпшілігі өлеңмен жазылған (төмендегі "Театр" бөлімін қараңыз). Поэзия сатираларда (Николас Бойло Депрео өзінің "Сатираларымен" (1666) танымал) және эпостарда (Ренессанс эпостық дәстүрінен және Тассодан шабыттанған), мысалы, Жан Шапеленнің "Ла Пюсель" поэмасында қолданылған. Француз поэзиясы Генри IV және Людовик XIII тұсында Валуа сарайының ақындарынан шабыт алғанмен, олардың кейбір артық әрекеттері мен поэтикалық еркіндіктері, әсіресе Франсуа де Мальербтің еңбектерінде сынға ұшырады. Ол Ла Плейад пен Филипп Депорттың метр және формадағы бұрысқандықтарын сынады (кезеңнің үзілуі, сөйлемдердің келесі жолға көшуі – "enjambement", грек сөздерінен жасалған жаңа сөздер және т.б.). 17 ғасырдың соңында Мальерб поэтикалық классицизмнің атасы ретінде танылды. Поэзия ақсүйектердің салондық ойындарының бір бөлігіне айналды (жоғарыдағы "салондар" бөлімін қараңыз), онда эпиграммалар, сатирикалық өлеңдер мен поэтикалық сипаттамалар кең таралды (ең танымал мысалы – Рамбуйе үйінің қонақтарының үй иесінің қызының туған күніне арналған гүлдер туралы өлеңдер жинағы "La Guirlande de Julie" (1641)). "Пресиоздықтар" құбылысының тілдік ерекшеліктері (Англиядағы Эуфуизм, Испаниядағы Гонгоризм және Италиядағы Маринизм сияқты) – аса метафоралық (кейде түсініксіз) тілдің қолданылуы, әлеуметтік жағынан қабылдамайтын сөздердің тазартылуы осы поэтикалық салондық рухта болды және француз поэзиясы мен сарай тіліне зор әсер етті. "Пресиоздық" көбінесе сықаққа түсірілсе де (әсіресе 1660 жылдардың соңында, құбылыс провинцияларға тараған кезде), оның тілдік және романтикалық артық әрекеттері (көбінесе зиялы әйелдерге деген жек көрушілікпен байланысты) француз тілі мен 17 ғасырдың әлеуметтік әдет-ғұрыптарын өзгертіп, тұрақты өзгерістерге ұшыратты. 1660 жылдардан бастап үш ақын ерекше көзге шықты. Жан де Ла Фонтен өзінің Эзоптан шабыттанған "Мысалдарымен" (1668–1693) үлкен даңққа ие болды, олар ретсіз өлең түрінде жазылған (бір өлеңде әртүрлі метрлер қолданылған). Жан Расин өз заманының ең ұлы трагедия жазушысы деп есептелді. Соңында, Николас Бойло Депрео поэтикалық классицизмнің теориясын жасады: оның "Art poétique" (1674) ақыл мен логиканы (Бойло Мальербті рационалды ақындардың біріншісі деп атады), сенімділік, моральдық пайдалылық және дұрыстықты мақтады; трагедия мен поэтикалық эпосты ұлы жанрлар ретінде жоғары қойды және ежелгі ақындарды үлгі алуға кеңес берді. "Классицизм" поэзияда романтизм мен Француз революциясына дейін үстемдік құрды. Техникалық тұрғыдан алғанда, 17 ғасырдың соңынан бастап поэтикалық шығармашылық көбінесе рифмаланған жұптарды қамтитын строфалық формаларға сүйенді, ал 18 ғасырда тұрақты формадағы өлеңдер – әсіресе сонет – көбінесе болдырмады. Нәтижесінде пайда болған өлеңдеу – Ренессанс поэзиясына қарағанда метр мен рифма үлгілерімен шектелмеген, прозаға жақын болды.
Because of the new conception of "l'honnête homme" or "the honest or upright man", poetry became one of the principal modes of literary production of noble gentlemen and of non noble professional writers in their patronage in the 17th century. Poetry was used for all purposes. A great deal of 17th and 18th century poetry was "occasional", written to celebrate a particular event (a marriage, birth, military victory) or to solemnize a tragic occurrence (a death, military defeat), and this kind of poetry was frequent with gentlemen in the service of a noble or the king. Poetry was the chief form of 17th century theater: the vast majority of scripted plays were written in verse (see "Theater" below). Poetry was used in satires (Nicolas Boileau Despréaux is famous for his "Satires" (1666)) and in epics (inspired by the Renaissance epic tradition and by Tasso) like Jean Chapelain's La Pucelle. Although French poetry during the reign of Henri IV and Louis XIII was still largely inspired by the poets of the late Valois court, some of their excesses and poetic liberties found censure, especially in the work of François de Malherbe who criticized La Pléiade's and Philippe Desportes's irregularities of meter or form (the suppression of the cesura by a hiatus, sentences clauses spilling over into the next line "enjambement", neologisms constructed from Greek words, etc.). The later 17th century would see Malherbe as the grandfather of poetic classicism. Poetry came to be a part of the social games in noble salons (see "salons" above), where epigrams, satirical verse, and poetic descriptions were all common (the most famous example is "La Guirlande de Julie" (1641) at the Hôtel de Rambouillet, a collection of floral poems written by the salon members for the birthday of the host's daughter). The linguistic aspects of the phenomenon associated with the "précieuses" (similar to Euphuism in England, Gongorism in Spain and Marinism in Italy) the use of highly metaphorical (sometimes obscure) language, the purification of socially unacceptable vocabulary—was tied to this poetic salon spirit and would have an enormous impact on French poetic and courtly language. Although "préciosité" was often mocked (especially in the later 1660s when the phenomenon had spread to the provinces) for its linguistic and romantic excesses (often linked to a misogynistic disdain for intellectual women), the French language and social manners of the 17th century were permanently changed by it. From the 1660s, three poets stand out. Jean de La Fontaine gained enormous celebrity through his Aesop inspired "Fables" (1668–1693) which were written in an irregular verse form (different meter lengths are used in a poem). Jean Racine was seen as the greatest tragedy writer of his age. Finally, Nicolas Boileau Despréaux became the theorizer of poetic classicism: his "Art poétique" (1674) praised reason and logic (Boileau elevated Malherbe as the first of the rational poets), believability, moral usefulness and moral correctness; it elevated tragedy and the poetic epic as the great genres and recommended imitation of the poets of antiquity. "Classicism" in poetry would dominate until the pre romantics and the French Revolution. From a technical point of view, the poetic production from the late 17th century on increasingly relied on stanza forms incorporating rhymed couplets, and by the 18th century fixed form poems – and, in particular, the sonnet – were largely avoided. The resulting versification – less constrained by meter and rhyme patterns than Renaissance poetry – more closely mirrored prose.
XIX ғасыр
Ғасырдың бірінші жартысындағы француз поэзиясында Виктор Гюго, Альфонс де Ламартин және Жерар де Нерваль сияқты авторлармен байланысты романтизм басым болды. Романтикалық қозғалыстың әсері ғасырдың соңғы жартысында «реализм», «символизм» және «декаданс» (төменде қараңыз) сияқты әртүрлі әдеби дамуларда сезілетін болды. Виктор Гюго – романтикалық мектептің көрнекті генийі және танымал жетекшісі. Ол поэзия, драма және көркем әдебиет саласында жемісті еңбек етті. Бұл қозғалысқа қатысы бар басқа жазушылар: қатал және пессимистік көзқарастағы Альфред де Виньи, сұлулыққа құштар және «Өнер үшін өнер» қозғалысын қалыптастырған Теофил Готье, сондай-ақ романтикалық мұңды жақсы бейнелеген Альфред де Муссе. Ғасырдың ортасында, поэзияда объективтілікке ұмтылған Парнасшылар тобы – Леконт де Лиль, Теодор де Банвиль, Катулль Мендес, Салли Пруддом, Франсуа Коппе, Хосе Мария де Хередия және (карьерасының басында) Пол Верлен – пайда болды. Олар (Теофил Готьедің өнер туралы түсінігі мен сұлулықты іздеуді пайдалана отырып) нақты және мінсіз жұмыс жасауға, экзотикалық және классикалық тақырыптарды таңдап, оларды қатаң формада және эмоционалдық бейтараптықпен бейнелеуге тырысты (бұл философиялық тұрғыдан Артур Шопенгауэрдің эстетикалық теорияларымен үйлеседі, ол символисттерге де әсер етті). Шарль Бодлердің өте ықпалды поэзиясында өмірді иллюзиясыз қарау және оның күйзелісті және қарапайым жақтарын көрсетуге бейімді натуралистік тенденция күшейе түсті, бірақ бұл романтикалық элементтермен байытылды, олар анти-батыр және романтикалық ақынның Байрондық мифінен алынған. Бодлердің поэзиясы және ғасырдың соңғы жартысындағы көптеген әдебиеттер (немесе «fin de siècle») мазмұнының немесе моральдық көрінісінің жағымсыздығы үшін жиі «декаданс» деп сипатталды. Сол сияқты, Пол Верлен 1884 жылы «poète maudit» («қарғысқа ұшыраған ақын») терминін поэтикалық конвенцияларға қарсы күрескен және қоғамдық айыптауға ұшыраған немесе сыншылар тарапынан елемеген Тристан Корбьер, Стефан Малларме және Артур Рембо сияқты бірнеше ақындарға қатысты қолданды. Бірақ 1886 жылы Жан Мореас «Символизм манифестін» жариялағаннан кейін, осы термин жаңа әдеби ортаға жиі қолданыла бастады. Стефан Малларме, Пол Верлен, Пол Валери, Жорис Карл Гюйсманс, Артур Рембо, Жюль Лафорг, Жан Мореас, Густав Кан, Альберт Самен, Жан Лоррен, Реми де Гурмон, Пьер Луис, Тристан Корбьер, Анри де Регнье, Вильер дель-Иль Адам, Стюарт Меррилл, Рене Гил, Сент-Поль Ру, Оскар Владислас де Милош, бельгиялықтар Альберт Жиро, Эмиль Верхерен, Жорж Роденбах және Морис Метерлинк сияқты жазушылар символисттер деп аталды, әр автордың жеке әдеби жобасы бірегей болғанмен. Техникалық тұрғыдан алғанда, романтиктер 15 және 16 ғасырларда қолданылған көптеген тұрақты формадағы өлеңдерге қайта оралып (кейде оларды өзгертіп), жаңа формаларды жасауға жауапты болды. Дегенмен, сонет Парнассиандар оны қайта пайдаланғанға дейін сирек қолданылды, ал Шарль Бодлер сонеттің ең маңызды шебері болды. Бодлер дәстүрлі француз сонетінің формасын едәуір өзгертті, «Лес Флеурс ду Мал» шығармасында салтқа қайшы келетін рифм үлгілері бар сонеттің 32 түрлі формасын тиімді пайдаланды.
French poetry from the first half of the century was dominated by Romanticism, associated with such authors as Victor Hugo, Alphonse de Lamartine, and Gérard de Nerval. The effect of the romantic movement would continue to be felt in the latter half of the century in wildly diverse literary developments, such as "realism", "symbolism", and the so called fin de siècle "decadent" movement (see below). Victor Hugo was the outstanding genius of the Romantic School and its recognized leader. He was prolific alike in poetry, drama, and fiction. Other writers associated with the movement were the austere and pessimistic Alfred de Vigny, Théophile Gautier a devotee of beauty and creator of the "Art for art's sake" movement, and Alfred de Musset, who best exemplifies romantic melancholy. By the middle of the century, an attempt to be objective was made in poetry by the group of writers known as the Parnassians—which included Leconte de Lisle, Théodore de Banville, Catulle Mendès, Sully Prudhomme, François Coppée, José María de Heredia and (early in his career) Paul Verlaine—who (using Théophile Gautier's notion of art for art's sake and the pursuit of the beautiful) strove for exact and faultless workmanship, and selected exotic and classical subjects which they treated with a rigidity of form and an emotional detachment (elements of which echo the philosophical work of Arthur Schopenhauer whose aesthetic theories would also have an influence on the symbolists). The naturalist tendency to see life without illusions and to dwell on its more depressing and sordid aspects appears in an intensified degree in the immensely influential poetry of Charles Baudelaire, but with profoundly romantic elements derived from the Byronic myth of the anti hero and the romantic poet. The poetry of Baudelaire and much of the literature in the latter half of the century (or "fin de siècle") were often characterized as "decadent" for their lurid content or moral vision. In a similar vein, Paul Verlaine used the expression "poète maudit" ("accursed poet") in 1884 to refer to a number of poets like Tristan Corbière, Stéphane Mallarmé and Arthur Rimbaud who had fought against poetic conventions and suffered social rebuke or had been ignored by the critics. But with the publication of Jean Moréas "Symbolist Manifesto" in 1886, it was the term symbolism which was most often applied to the new literary environment. The writers Stéphane Mallarmé, Paul Verlaine, Paul Valéry, Joris Karl Huysmans, Arthur Rimbaud, Jules Laforgue, Jean Moréas, Gustave Kahn, Albert Samain, Jean Lorrain, Remy de Gourmont, Pierre Louÿs, Tristan Corbière, Henri de Régnier, Villiers de l'Isle Adam, Stuart Merrill, René Ghil, Saint Pol Roux, Oscar Vladislas de Milosz, the Belgians Albert Giraud, Emile Verhaeren, Georges Rodenbach and Maurice Maeterlinck and others have been called symbolists, although each author's personal literary project was unique. From a technical point of view, the Romantics were responsible for a return to (and sometimes a modification of) many of the fixed form poems used during the 15th and 16th centuries, as well as for the creation of new forms. The sonnet however was little used until the Parnassians brought it back into favor, and the sonnet would subsequently find its most significant practitioner in Charles Baudelaire. The traditional French sonnet form was however significantly modified by Baudelaire, who used 32 different forms of sonnet with non traditional rhyme patterns to great effect in his Les Fleurs du mal.
ХХ ғасыр
Гийом Аполлинер Бодлердің қазіргі заманғы өмірді поэтикалық зерттеуін радикалды түрде өзгертті, оны ұшақтар, Эйфель мұнарасы және қалалық қираған жерлер арқылы көрнекті етіп, поэзияны «Калиграммалар» арқылы кубизммен байланыстырды – бұл визуалды поэзияның бір түрі. Римбодан шабыт алған Пол Клодель католицизмге мистикалық бетбұрысын зерттеу үшін еркін өлеңді пайдаланды. Осы кезеңдегі басқа ақындар: Пол Валери, Макс Якоб (Аполлинердің айналасындағы топтың маңызды мүшесі), Пьер Жан Жув (Ромен Ролланның «Унанизмі»нің ізбасары), Валери Ларбо (Уитманның аудармашысы және Джойстың досы), Виктор Сегален (Хюйсманс пен Клодельдің досы), Леон Поль Фарг (Стефан Маллармемен бірге оқыған және Валери мен Ларбоға жақын болған). Бірінші дүниежүзілік соғыс одан да радикалды бағыттарды тудырды. 1916 жылы Швейцариядағы кафеде бастау алған дадаизм 1920 жылы Парижге келді, бірақ 1924 жылға қарай Пол Элуард, Андре Бретон, Луи Арагон және Роберт Деснос айналасындағы жазушылар, Зигмунд Фрейдтің санастың жұмысы туралы идеяларына күшті ықпал еткен, даданың науқандық әрекеттерін сюрреализмге айналдырды. Жазу және бейнелеу өнерінде, сондай-ақ автоматты жазу, шығармашылық ойындар (мысалы, «өлген эксквизит») және алкоголь мен есірткі арқылы итермеленген өзгертілген саналық күйлерді қолдану арқылы сюрреалистер санасыздың жұмысын ашуға тырысты. Топ бұрынғы жазушыларды радикалды деп санады (Артур Рембо, граф де Лотремон, Бодлер) және буржуазияға қарсы философияны (особырақта жыныстық қатынастар мен саясатқа қатысты) жақтады, бұл кейінірек көптерін коммунистік партияға қосылуға итерді. Сюрреализммен байланысты басқа жазушылар: Жан Кокто, Рене Кревель, Жак Превер, Жюль Супервиелл, Бенжамин Перет, Филипп Супо, Пьер Реверди, Антонен Арто (театр революциясына себепкер болған), Анри Мишо және Рене Шар. Сюрреализмнің әсері Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін тәжірибелік жазу мен халықаралық өнер әлемінде маңызды күш болып қала берді. Сюрреализмнің ықпалы қозғалыстың тікелей бөлігі болмаған авторлардың арасында да сезілді, мысалы, ақын Алексис Сент-Лежер Лежер (Сент-Жон Персе есімімен жазған), ақын Эдмонд Ябес (1956 жылы еврей халқы туған Египеттен қуылғанда Францияға келген) және Жорж Батай. Швейцариялық жазушы Блез Сендрас Аполлинерге, Пьер Ревердиге, Макс Якобқа және суретшілер Шагал мен Лежеге жақын болды, ал оның туындылары сюрреализм мен кубизмге ұқсас. Соғыстан кейінгі поэзия бір-бірімен байланысты бірнеше бағыттарды ұстанды, ең бастысы сюрреализмнен (мысалы, Рене Шардың ерте туындылары) немесе Хайдеггер, Фридрих Хёльдерлин, экзистенциализм, поэзия мен бейнелеу өнері арасындағы қарым-қатынас және Стефан Малларме тілдің шектері туралы идеяларынан туындаған философиялық және феноменологиялық мәселелерден. Тағы бір маңызды ықпал еткен тұлға – неміс ақыны Пол Селан. Осы философиялық/тілдік мәселелермен айналысқан ақындар, әсіресе «L'Ephémère» журналы айналасындағы Ив Боннефой, Андре дю Буше, Жак Дюпен, Роджер Жиру және Филипп Жакотте. Осы идеялардың көпшілігі Морис Бланшоның туындыларында да көрінеді. Франсис Понждың ерекше поэзиясы әртүрлі жазушыларға (феноменологтарға да, «Tel Quel» тобының мүшелеріне де) күшті әсер етті. Кейінгі ақындар Клод Ройет Журнуд, Энн Мари Альбиах, Эммануэль Хоккард және белгілі бір дәрежеде Жан Дайв Хайдеггерден Людвиг Витгенштейнге ауысуды және Малларме көркем әдебиет пен театрлық өнер туралы түсінігін қайта қарастыруды сипаттайды; бұл ақындарға сондай-ақ белгілі бір ағылшын тіліндегі заманауи ақындар (мысалы, Эзра Паунд, Луи Зукофский, Уильям Карлос Уильямс және Джордж Оппен) және «тіл поэзиясы» қозғалысы айналасындағы американдық постмодернистер мен авангардистер әсер етті.
Guillaume Apollinaire radicalized the Baudelairian poetic exploration of modern life in evoking planes, the Eiffel Tower and urban wastelands, and he brought poetry into contact with cubism through his "Calligrammes", a form of visual poetry. Inspired by Rimbaud, Paul Claudel used a form of free verse to explore his mystical conversion to Catholicism. Other poets from this period include: Paul Valéry, Max Jacob (a key member of the group around Apollinaire), Pierre Jean Jouve (a follower of Romain Rolland's "Unanism"), Valery Larbaud (a translator of Whitman and friend to Joyce), Victor Segalen (friend to Huysmans and Claudel), Léon Paul Fargue (who studied with Stéphane Mallarmé and was close to Valéry and Larbaud). The First World War generated even more radical tendencies. The Dada movement—which began in a café in Switzerland in 1916—came to Paris in 1920, but by 1924 the writers around Paul Éluard, André Breton, Louis Aragon and Robert Desnos—heavily influenced by Sigmund Freud's notion of the unconscious—had modified dada provocation into Surrealism. In writing and in the visual arts, and by using automatic writing, creative games (like the cadavre exquis) and altered states (through alcohol and narcotics), the surrealists tried to reveal the workings of the unconscious mind. The group championed previous writers they saw as radical (Arthur Rimbaud, the Comte de Lautréamont, Baudelaire) and promoted an anti bourgeois philosophy (particularly with regards to sex and politics) which would later lead most of them to join the communist party. Other writers associated with surrealism include: Jean Cocteau, René Crevel, Jacques Prévert, Jules Supervielle, Benjamin Péret, Philippe Soupault, Pierre Reverdy, Antonin Artaud (who revolutionized theater), Henri Michaux and René Char. The surrealist movement would continue to be a major force in experimental writing and the international art world until the Second World War. The effects of surrealism would later also be felt among authors who were not strictly speaking part of the movement, such as the poet Alexis Saint Léger Léger (who wrote under the name Saint John Perse), the poet Edmond Jabès (who came to France in 1956 when the Jewish population was expelled from his native Egypt) and Georges Bataille. The Swiss writer Blaise Cendrars was close to Apollinaire, Pierre Reverdy, Max Jacob and the artists Chagall and Léger, and his work has similarities with both surrealism and cubism. Poetry in the post war period followed a number of interlinked paths, most notably deriving from surrealism (such as with the early work of René Char), or from philosophical and phenomenological concerns stemming from Heidegger, Friedrich Hölderlin, existentialism, the relationship between poetry and the visual arts, and Stéphane Mallarmé's notions of the limits of language. Another important influence was the German poet Paul Celan. Poets concerned with these philosophical/language concerns—especially concentrated around the review "L'Ephémère"—include Yves Bonnefoy, André du Bouchet, Jacques Dupin, Roger Giroux and Philippe Jaccottet. Many of these ideas were also key to the works of Maurice Blanchot. The unique poetry of Francis Ponge exerted a strong influence on a variety of writers (both phenomenologists and those from the group "Tel Quel"). The later poets Claude Royet Journoud, Anne Marie Albiach, Emmanuel Hocquard, and to a degree Jean Daive, describe a shift from Heidegger to Ludwig Wittgenstein and a reevaluation of Mallarmé's notion of fiction and theatricality; these poets were also influenced by certain English language modern poets (such as Ezra Pound, Louis Zukofsky, William Carlos Williams, and George Oppen) along with certain American postmodern and avant garde poets loosely grouped around the language poetry movement.