Кіріспе

Ян Шванкмайер режиссерлік еткен фильм. "Фауст" – 1994 жылы Ян Шванкмайер режиссерлік еткен және сценарийін жазған, жанды әрекет пен анимацияны біріктіретін фильм. Чехия, Франция, Ұлыбритания, АҚШ және Германияның халықаралық бірлескен туындысы болған бұл фильмде тікелей түсірілген кадрлармен қатар, тоқтаулы анимация, қуыршақтар мен пластилинден жасалған бейнелер қолданылған. Жаромир Каллиста продюсерлік еткен фильм, түпнұсқадағы Фауст аңызын дәл баяндамайды, керісінше, Гёте (1808–1832) және Марлоу (1592–1593) пьесаларынан элементтерді қарызға алып, халықтық нұсқалармен үйлестіреді. Фильмде модернизм мен абсурдизм элементтері бар, сонымен қатар Прагада түсірілгендіктен кафкалық атмосфера сезіледі. Фильмнің тоны қараңғы болғанымен, әзіл-қалжыңға толы. Бұл фильм 67-ші "Оскар" сыйлығының "Үздік шетелдік фильм" номинациясына Чехиядан ұсынылған, бірақ номинацияға ілікпеді.

Сюжет

Бұл оқиға Прага көшелерінде, көк түстегі, жолаушылар көп жүретін таңертеңнен басталады. Түссіз тұлға (Петр Чепек) метро стансасынан шығады. Үйіне бара жатқанда, ол екі еркек парақша таратып жүргенін көреді. Бұл - қаланың картасы, оның орналасқан жері белгіленген. Ол қолын созып, оны тастап, үйіне қайтады. Ол есікті ашқанда, сыртқа қара әтеш шығады. Ол тамақ ішіп, бір нанды кесіп алады. Ол нанның ішінде жасырылған жұмыртқаны табады. Ол қақпаны ашады, бірақ қақпа бос. Кенеттен жарық сөндіріліп, жел көтеріледі. Бөлмеде заттар лақтырылады. Ол терезеге барып, алдыңғы екі кісінің өзіне қарай тұрғанын көреді. Олардың бірі әтеш ұстап тұр. Ер адам жалюзиді жауып, үстелге қайта оралады, онда ол картаны тауып, қаланың өзінің картасы арқылы белгіленген жерді табады. Келесі күні ол белгіленген жерге барып, қорқып - қашап, үйден қашып шыққан бір кісінің сарайына кіреді. Ол ішкі бөлмеге кіреді де, киім-кешек бөлмесіне түседі. Онда ол күйген жазуды, мөрлермен кестеленген шапанды, майлы бояуды, сақалмен перукті және шапқышты табады. Ол отырып, өзін "Фауст" деп атайды және өзімен сөйлеседі (фильмде айтылған алғашқы сөздер) - Фаусттың қара сиқырға еру ниеті туралы алғашқы мәлімдемесі. Перде ашылатын белгісімен Фауст сахнаға шығады, спектакль басталады. Ол костюмін алып тастап, сахнаның фондынан өтіп, алхимиктің зертханасы ашылған қоршауға кіреді; сиқырлар кітабының көмегімен ол өз бейнесіне қарай қорқынышты түрде өсетін балшық баланы тірілтеді. Марионетка періштесі одан әрі эксперимент жасамауға ескерткен, бірақ жын-шайтан оны қалағандай істеуге шақырған, ол ағаш хабаршымен кафеге жіберіледі. Қамбаға оралғанда, ол Мефистоны шақыру үшін оларды қолданады, Луциферге 24 жыл бойы өзін-өзі қанағаттандыру үшін өз жанын ұсынады. Басқа кафеде Фаустты Корнелиус пен Вальдес көңілдестіреді, олар үстелдің үстінен шарап құяды. Ол адам аяғын көтеріп жүрген босқындарды қара иттермен ұрысып, аяғын өзенге лақтырып жібергенін көреді. Фауст тамақтарының ішінен кілтті тауып, оны дүкеннің алдыңғы жапқышында қолданады, оны сахнаға қайта шығарып, сахна қызметкерлері күтіп тұрады. Ол Гуноның операсындағы Мефистоның қайтып оралып, Люцифермен келісімге қанмен қол қойылған көріністі қайталайды. Аралықтан кейін Фауст өзінің табиғаттан тыс күшін корольге көрсету үшін Португалияға барады: Дәуіт пен Голиаттың айтысын қайта қоюды сұраған кезде ол бүкіл португалдық сарайды суға батырып жібереді. Фаустты өкінішінен Троялық Елена алаңдатып, ол оның киімін киген ағаш жын екенін түсінбейді. Люцифер оның жан дүниесін талап ету үшін күткеннен ертерек келеді, ал Фауст театрдан үрейленіп, есіктің алдында жаңа келген адамды кездестіреді, ол көшеге шығады. Оны қызыл көлік құлатып жібереді, ал Корнелиус пен Вальдес жол апаты болған жерден кемік аяғын алып кететін еркекпен бірге көреді. Полиция қызметкері машинаны тексеріп, бірақ оның жүргізушісі жоқ.

Өндіріс

Бұл фильм - Шванкмайердің екінші көркем фильмі. Ол Праганың Ескі қаласында түсірілді.

Қабылдау

Фауст сыншылардан жағымды пікірлер алды. Rotten Tomatoes шолулар жинағында 11 шолуға негізделген 73% рейтинг және 6,80/10 орташа бағасы көрсетілген.

Марапаттар

Фильм 1994 жылғы Канн кинофестивалінің «Un Certain Regard» бөлімінде және ересек көрермендер сыйлығын жеңіп алған 4-ші Кецскемет анимациялық кинофестивалінде көрсетілді. Сонымен қатар, ол үздік анимациялық фильм үшін Чехия сыншыларының сыйлығын және үш «Чехия арыстаны» сыйлығын жеңіп алды, ал тағы төртеуіне үміткер болды. 29-шы Карловы Вары халықаралық кинофестивалінде «Кристалл глобус» сыйлығына үміткер болып, қазылар алқасының арнайы сыйлығын жеңіп алды.