Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Милан Кундераның 1984 жылғы чех романы
1984 Czech novel by Milan Kundera
the novel
«Көтерілмейтін ауырлық» – Милан Кундераның 1984 жылғы романы. Роман екі әйел, екі ер адам, бір ит және олардың 1968 жылғы Чехословакия тарихының Прага көктемі кезеңіндегі өмірі туралы. Роман 1982 жылы жазылғанмен, екі жылдан кейін ғана француз тілінде (L'insoutenable légèreté de l'être) жарық көрді. Сол жылы Майкл Генри Хейм оны чех тілінен ағылшын тіліне аударды және оның үзінділері «The New Yorker» журналында жарияланды. Түпнұсқа чех тіліндегі мәтін келесі жылы жарық көрді.
The Unbearable Lightness of Being is a 1984 novel by Milan Kundera, about two women, two men, a dog, and their lives in the 1968 Prague Spring period of Czechoslovak history. Although written in 1982, the novel was not published until two years later, in a French translation (as L'insoutenable légèreté de l'être). The same year, it was translated to English from Czech by Michael Henry Heim and excerpts of it were published in The New Yorker. The original Czech text was published the following year.
Негізгі идея
"Білудің төзімсіз жеңілдігі" оқиғасы негізінен 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында Прагада өтеді. Ол 1968 жылғы Прага көктемінен бастап Кеңес Одағы және Варшава шартының үш басқа елінің Чехословакияға басып кіруі мен одан кейінгі кезеңдегі чех қоғамының өнер және интеллектуалдық өмірін екі бөлек жұптың және олардың төңірегіндегі адамдардың өмірі арқылы зерттейді.
The Unbearable Lightness of Being takes place mainly in Prague in the late 1960s and early 1970s. It explores the artistic and intellectual life of Czech society from the Prague Spring of 1968 to the invasion of Czechoslovakia by the Soviet Union and three other Warsaw Pact countries and its aftermath through the lives of two separate pairs of people and those around them.
Кейіпкерлер
Томаш: Чех хирург және интеллектуал. Томаш – әйелдерге құмар адам, ол өзінің жұмысына адал. Ол сексті және махаббатты екі бөлек ұғым деп санайды: ол көптеген әйелдермен сексуалдық қатынас жасайды, бірақ тек әйелі Терезаны ғана жақсы көреді. Ол осы екі көзқарас арасында қайшылықты көрмейді. Томаш әйелдерге құмарлықты әйелдердің сексуалдық қатынас кезінде ғана білінетін ерекшеліктерін зерттеу қажеттілігі деп түсіндіреді. Бастапқыда ол әйелін күтім жасауға міндетті жүк деп санайды. Варшава шартының басып кіруінен кейін олар Цюрихке қашып кетеді, онда ол қайтадан әйелдерге құмарлық таныта бастайды. Отанына сағынышпен Тереза итімен Прагаға оралады. Ол онымен бірге болуді қалайтынын біліп, үйіне одан соң барады. Ол редакторға жазған хатының салдарымен күресуге мәжбүр болады, онда ол чех коммунистерін Эдипке теңеген. Соңында Прагадағы коммунистік режимдегі өмірден шаршаған Томаш пен Тереза ауылға көшіп кетеді. Ол жұмыстан және әйелдерге құмарлықтан бас тартып, Терезамен нағыз бақытты табады. Оның қабір тасына, католик ұлы жазған, "Ол Жерде Құдай Патшалығын қалады" деген сөздер жазылған. Тереза: Томастың жас әйелі. Шағын провинциалды қаладағы қонақ үйдің мейрамханасында официант болып жұмыс істеген, Томастың сүйіктісінің көмегімен фотограф болды. Совет әскерінің Праганы басып алуы кезінде ол қауіпті және оппозициялық фотожурналистикамен айналысады. Тереза Томастың адалсыздықтары үшін оны кінәламайды, керісінше, өзін одан әлсіз деп сипаттайды. Терезаның дүниетанымы анасының денеге деген құштарлығынан туындайды. Кітап бойында ол Томастың әйелдерінің бірі болуден қорқады. Томаш пен Тереза ауылға көшіп келгеннен кейін, ол мал өсірумен және кітап оқумен шұғылданады. Осы уақытта ол үй жануарларын сүйіп, өзінің анімасын таниды, олар Адам мен Хауа тастап кеткен жұмақтың соңғы байланысы екеніне көз жеткізеді және басқа адамдардан шеттеніп қалады. Сабина: Томастың сүйіктісі және жақын досы. Сабина өмірін жеңілдікке толы өмір ретінде өткізеді, ал сатқындық оған үлкен ләззат сыйлайды. Ол китчке қарсы соғыс жариялайды және пуритандық ата-тегі мен коммунистік партияның оған салған шектеулеріне қарсы күреседі. Бұл күрес оның суреттері арқылы көрінеді. Кейде ол қорлаудан қуаныш табады, мысалы, оның атасының цилиндрі арқылы, бұл символ Томашпен сексуалдық қатынас кезінде пайда болады, бірақ кейін мағынасын өзгертті және өткеннің естелігіне айналады. Кейінірек роман барысында ол Шимонмен хат алмасады, оның өнер шеберлігіне таң қалған егде жастағы американдықтардың үйінде тұрып жатқанда. Франц: Сабинаның сүйіктісі, Женева профессоры және идеалист. Франц Сабинаға ғашық болады, оны либералды және трагикалық чех диссиденті деп санайды. Ол мейірімді және қайырымды адам. Романның арманшылдарының бірі ретінде Франц өзінің әрекеттерін анасы мен Сабинаның естеліктеріне адалдыққа негіздейді. Оның өмірі кітаптар мен академиялық қызметке толы, сондықтан ол жеңілдік пен экстазды іздеу үшін шерулерге және наразылықтарға қатысады, соңғысы – Тайландта Камбоджа шекарасына қарай шеру. Бангкокта шеруден кейін ол қарақшылық кезінде қаза табады. Каренин: Томаш пен Терезаның иті. Ол әйел ит болғамен, аты еркек және Анна Каренинадағы Алексей Каренинге сілтеме жасайды. Каренин өзгеріске қарсы. Ауылға көшіп келгеннен кейін, Каренин өз серіктерінің оған көбірек көңіл бөлгенін сезінеді және көңілі көтеріледі. Ол сондай-ақ Мефисто есімді шошқамен дос болады. Осы уақытта Томаш Каренинде ісік бар екенін біледі және оны алып тастағаннан кейін де Карениннің өліміне бара жатқаны анық. Өлім төсегінде ол Тереза мен Томашты оның денсаулығын жақсартуға тырысқандары үшін "күлімсіреуімен" біріктіреді. Шимон: Томастың бұрынғы некеден туған ұлы.
Tomáš: A Czech surgeon and intellectual. Tomáš is a womanizer who lives for his work. He considers sex and love to be distinct entities: he has sex with many women but loves only his wife, Tereza. He sees no contradiction between these two positions. He explains womanizing as an imperative to explore female idiosyncrasies only expressed during sex. At first he views his wife as a burden whom he is obliged to take care of. After the Warsaw Pact invasion, they escape to Zürich, where he starts womanizing again. Tereza, homesick, returns to Prague with the dog. He quickly realizes he wants to be with her and follows her home. He has to deal with the consequences of a letter to the editor in which he metaphorically likened the Czech Communists to Oedipus. Eventually fed up with life in Prague under the Communist regime, Tomáš and Tereza move to the countryside. He abandons his twin obsessions of work and womanizing and discovers true happiness with Tereza. His epitaph, written by his Catholic son, is "He Wanted the Kingdom of God on Earth". Tereza: Tomáš's young wife. A waitress from a hotel restaurant in a small provincial town, became a photographer with the help of one of Tomáš's lovers, she delves into dangerous and dissident photojournalism during the Soviet occupation of Prague. Tereza does not condemn Tomáš for his infidelities, instead characterizing herself as a weaker person. Tereza is mostly defined by her view of the body as disgusting and shameful, due to her mother's embrace of the body's grotesque functions. Throughout the book she fears simply being another body in Tomáš's array of women. Once Tomáš and Tereza move to the countryside, she devotes herself to raising cattle and reading. During this time she learns about her anima through an adoration of pet animals, reaching the conclusion that they were the last link to the paradise abandoned by Adam and Eve and becomes alienated from other people. Sabina: Tomáš's mistress and closest friend. Sabina lives her life as an extreme example of lightness, taking profound satisfaction in the act of betrayal. She declares war on kitsch and struggles against the constraints imposed upon her by her puritan ancestry and the Communist Party. This struggle is shown through her paintings. She occasionally expresses excitement at humiliation, as shown through the use of her grandfather's bowler hat, a symbol that is born during one sexual encounter with Tomáš, before it eventually changes meaning and becomes a relic of the past. Later in the novel, she begins to correspond with Šimon while living under the roof of some older Americans who admire her artistic skill. Franz: Sabina's lover and a Geneva professor and idealist. Franz falls in love with Sabina, whom he considers a liberal and romantically tragic Czech dissident. He is a kind and compassionate man. As one of the novel's dreamers, Franz bases his actions on loyalty to the memories of his mother and Sabina. His life revolves completely around books and academia, eventually to the extent that he seeks lightness and ecstasy by participating in marches and protests, the last of which is a march in Thailand to the border with Cambodia. In Bangkok after the march, he is mortally wounded during a mugging. Karenin: The dog of Tomáš and Tereza. Although she is a female dog, the name is masculine and is a reference to Alexei Karenin, the husband in Anna Karenina. Karenin displays extreme dislike of change. Once moved to the countryside, Karenin becomes more content as she is able to enjoy more attention from her companions. She also quickly befriends a pig named Mefisto. During this time Tomáš discovers that Karenin has cancer and even after removing a tumor it is clear that Karenin is going to die. On her deathbed she unites Tereza and Tomáš through her "smile" at their attempts to improve her health. Šimon: Tomáš's estranged son from an earlier marriage.
Жарияланым
"Төзімсіз жеңілдік" (1984) түпнұсқа чех тілінде 1985 жылы эмигранттық баспа 68 Publishers (Торонто, Онтарио) тарапынан жарық көрді. Екінші чех басылымы 2006 жылдың қазан айында Брно қаласында, Чехияда, Ақсамтық революциядан кейін 18 жыл өткен соң жарыққа шықты, себебі Кундера оған бұрын мақұлдаған жоқ. Майкл Генри Хейм жасаған алғашқы ағылшын тіліне аудармасы 1984 жылы АҚШ-та Harper & Row және Ұлыбританияда Faber and Faber баспаларында қатты мұқабамен, ал 1985 жылы жұмсақ мұқабамен жарық көрді.
The Unbearable Lightness of Being (1984) was not published in the original Czech until 1985 by the exile publishing house 68 Publishers (Toronto, Ontario). The second Czech edition was published in October 2006, in Brno, Czech Republic, some 18 years after the Velvet Revolution, because Kundera did not approve it earlier. The first English translation by Michael Henry Heim was published in hardback in 1984 by Harper & Row in the U. S. and Faber and Faber in the UK and in paperback in 1985.
Фильм
1988 жылы романның американдық киноадаптациясы шықты, онда Дэниел Дэй-Льюис, Лена Олин және Жюльетт Бинош түсті, ал режиссерлік жұмысын Филип Кауфман жасады. Кітаптың чех тіліндегі басылымына жазған хатында Кундера фильмнің романның және оның кейіпкерлерінің рухымен онша байланысы жоқ екенін атап көрсетеді. Сол хатында Кундера осы тәжірибеден кейін өзінің еңбектерін бейімдеуге рұқсат бермейтінін мәлімдейді.
In 1988, an American made film adaptation of the novel was released starring Daniel Day Lewis, Lena Olin and Juliette Binoche and directed by Philip Kaufman. In a note to the Czech edition of the book, Kundera remarks that the movie had very little to do with the spirit either of the novel or the characters in it. In the same note, Kundera goes on to say that after this experience he no longer allows any adaptations of his work.