Кіріспе
Родни Кингті ұрып-соғудан кейін болған тәртіпсіздіктер
1992 жылғы Лос-Анджелес шабуылдары (Родни Кинг шабуылдары немесе 1992 жылғы Лос-Анджелес көтерілісі деп те аталады) – 1992 жылдың сәуір және мамыр айларында АҚШ-тың Калифорния штатындағы Лос-Анджелес округінде болған тәртіпсіздіктер мен азаматтық наразылықтар сериясы. 29 сәуірде Лос-Анджелес қаласының оңтүстік бөлігінде наразылықтар басталды, себебі алқа Родни Кингті ұстау және ұрып-соғу кезінде күшті пайдаланғаны үшін айыпталған Лос-Анджелес полиция департаментінің (LAPD) төрт офицерін кінәсіз деп таныды. Оқиғаның куәгері Джордж Холлидей бұл оқиғаны бейнеге түсірді, ол әртүрлі жаңалықтар құралдарында кеңінен көрсетілді. Сот шешімі жарияланғаннан кейін алты күн бойы Лос-Анджелес агломерациясының бірнеше аудандарында мыңдаған адамдар тәртіпсіздікке қатысты. Шабуылдар кезінде кең ауқымды тонау, шабуыл және өртке оқиғалар болды, оларды жергілікті полиция күштері тоқтатуда қиындықтарға тап болды. Лос-Анджелес аймағындағы жағдай Калифорния Ұлттық гвардиясы, АҚШ әскерлері және бірнеше федералды құқық қорғау органдары зорлық-зомбылықты және тәртіпсіздікті тоқтатуға көмектесу үшін 10 000-нан астам қарулы жедел құтқарушыларын жөнелткеннен кейін шешілді. Тәртіпсіздіктер тоқтаған кезде 63 адам қаза тапты, 2383 адам жарақат алды, 12 000-нан астам адам тұтқындалды, ал мүліктік зиянның жалпы сомасы 1 миллиард доллардан асты, бұл АҚШ тарихындағы ең қиын жағдайлардың біріне айналды. Оңтүстік Лос-Анджелес қаласының солтүстігінде орналасқан Корея қаласы ерекше зардап шекті. Зорлық-зомбылықтың кең ауқымды болуына Лос-Анджелес полиция басшысы Дэрил Гейтс кінәлі деп есептелді, ол тәртіпсіздіктер басталғанға дейін отставкаға кететінін жариялаған болатын, жағдайды шиеленістің алдын алу және тиімді басқаруға қабілетсіздігі үшін.
Айыпталу және сот
Лос-Анджелес округінің округтік прокуроры кейіннен төрт полиция қызметкерін, соның ішінде бір сержантты, шабуыл жасау және артық күш қолданумен айыптады. Қамауға алу туралы бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланғаны үшін сот Лос-Анджелес округінен көршілес Вентура округінің Сими-Вэлли қаласына ауыстырылды. Қазылар алқасының құрамында толыққанды афроамерикалық мүшелер болған жоқ. Қазылар алқасы тоғыз ақ американдықтан (үш әйел, алты ер адам), бір аралас нәсілді ер адам, бір латын американдық әйел және бір азиялық американдық әйелден тұрды. Прокурор Терри Уайт – қара нәсілді. 1992 жылдың 29 сәуірінде, қазылар алқасының жеті күндік кеңесуінен кейін, қазылар алқасы төрт офицердің барлығын шабуыл жасаудан ақтап, төрт офицердің үшеуін артық күш қолданғандықтан ақтады. Артық күш қолданған деп айыпталған төртінші офицерге қатысты қазылар алқасы келісімге келе алмады. Видеотаспаның алғашқы екі секундында, айыпталушы офицерлердің мәлімдемесіне қайшы, Кингтің Лоренс Пауэллден қашып кетуге тырысқаны көрінеді. Келесі бір минут 19 секунд ішінде Кинг офицерлер тарапынан үздіксіз ұрылып-соғылды. Офицерлер видеотаспаның басталған уақытына дейін Кингті физикалық күшпен ұстауға тырысқанын, бірақ Кинг оларды физикалық күшпен ығыстыра алғанын мәлімдеді. Кейін прокурорлар қазылар алқасы офицерлерді ұрып-соғудың зорлық-зомбылығына сезімталдықтарын жоғалтқандықтан ақтаған болуы мүмкін деген болжам жасады, себебі қорғау тарапы видеотаспаны баяу қозғалыспен қайта-қайта көрсетіп, оның эмоционалдық әсерін жойды.
Оқиғалар
Көтерілістер үкімдер жарияланған күні басталды және келесі екі күнде ең жоғары деңгейге жетті. Кештен таңға дейін қатыстыру және Калифорния Ұлттық гвардиясының, АҚШ әскерлерінің және федералды құқық қорғау органдарының күштерін жұмылдыру жағдайды бақылауға көмектесті. Көтерілістер кезінде барлығы 63 адам қаза тапты, оның ішінде тоғызы полициямен, ал біреуі Ұлттық гвардиямен атылып өлтірді. Көтерілістерде қаза тапқандардың арасында 2-еуі азиялық, 28-і афроамерикалық, 19-ы латиноамерикандық және 14-і ақ нәсілді болды. Көтерілістер кезінде құқық қорғау органдарының ешқайсысы қаза болған жоқ. 2383 адамға дейін жарақат алды деп хабарланды. Материалдық шығын шамамен 800 миллион доллардан 1 миллиард долларға дейін бағаланды. Шамамен 3600 өрт шықты, нәтижесінде 1100 ғимарат қирады, кейбір уақыттарда әр минут сайын өрт туралы хабарламалар түсті. Сонымен қатар, кең ауқымда тонау орын алды. Көтерілісшілер кореялықтар мен басқа да этникалық азиялықтарға тиесілі дүкендерді нысанаға алды, бұл олар мен афроамерикалық қауымдастықтар арасындағы шиеленісті көрсетті. Көбінесе бұл аласапырандар Оңтүстік-Орталық Лос-Анджелесте болды, онда халықтың көп бөлігі афроамерикалықтар мен латиноамерикандықтарды құрады. Көтерілістер кезінде тұтқындалғандардың жартысынан азы және қаза тапқандардың үштен бірі латиноамерикандықтар болды. 1992 жылдың 30 сәуірінде KCAL телеарнасында төтенше жағдай туралы хабар тарату жүйесі іске қосылды.
Үкім шығарылғанға дейін
Родни Кинг ісі бойынша үкім шығарылмас бұрынғы аптада Лос-Анджелес полициясының бастығы Дэрил Гейтс полиция қызметкерлерінің қосымша жұмысына 1 миллион доллар қаражат бөлді. Дегенмен, сот процесінің соңғы күні Лос-Анджелес полициясының патрульдік капитандарының екі үшін бірі үш күндік оқу семинарының бірінші күні Калифорния штатының Вентура қаласында болды. 29 сәуірде сағат 13:00-де судья Стэнли Вайсберг қазылар алқасының үкімге келгенін хабарлады, ол екі сағаттан кейін жарияланатын болды. Бұл, тәртіпсіздіктерге алып келуі мүмкін екендігінен қауіптеніп, журналистерге, полицияға және басқа да жедел қызметтерге дайындалу үшін уақыт беру мақсатында жасалды, егер офицерлер кінәсіз деп табылса.
Қала әкімі Брэдли сөйлейді
Сағат 16:58-де Лос-Анджелес қаласының әкімі Том Брэдли сот шешімі туралы баспасөз мәслихатын өткізді. Ол үкімге деген ашуын білдіріп, сонымен қатар сабырлы болуға шақырды. "Бүгін бұл қазылар алқасы барлығымыз өз көзімізбен көрген нәрсенің қылмыс емес екенін әлемге жариялады. Бүгін бұл қазылар алқасы бізден көмекесіз қалған адамды ақымақ және қатыгездікпен ұрып-сапалауды қабылдауымызды сұрады. Бүгін бұл қазылар алқасы біздерді қорғауға және қызмет етуге ант бергендердің мұндай әрекеттерін көтеруге үйретуге тырысты. Достарым, мен осы қазылар алқасына айтқым келеді: «Жоқ. Жоқ, көзіміз бізді жаңылыстырмады. Біз не көрдік, соны көрдік, ал көргеніміз – қылмыс». Біз ойсыз әрекеттерге барып, жеткен реформаларымызды қауіпке тікелей ұрындырмауымыз керек. Біз прогресті кері қайтару үшін соқыр түрде қарсы шабуыл жасауымыз керек пе?». Кейіннен Лос-Анджелес полициясының көмекші бастығы Боб Вернон Брэдлидің сөздері тәртіпсіздікке ықпал еткенін және кейбір азаматтар үшін белгі ретінде қабылдалуы мүмкін екенін айтты. Вернонның сөзіне қарағанда, қала әкімінің баспасөз мәслихатынан кейін бір сағат ішінде полиция тіркеген оқиғалардың саны артқан. 77-ші көшедегі полиция бөлімінің лейтенанты Майкл Моулин басқаруымен жиырмаға жуық офицерлер келді және 16 жасар Сэндел Дэниелсті қамауға алып, оны көлікке отырғызды. Қоғамға белгілі жасөсперімнің қатал ұсталуы алаңдаған және көбейіп келе жатқан көпшілікті одан әрі ашуландырды, олар полицияны мазақтап, сөкпекке алды. Көпшілік арасында The New York Times газетінің жеке фотографы Барт Бартоломей және АҚШ Әуе күштерінің ветераны Тимоти Голдман болды, ол оқиғаны жеке видеокамерасымен түсіре бастады. Моулин шамамен сағат 17:50-де 71-ші және Нормандия аймағынан толыққанды кері шегінуге бұйрық берді. Олар 54-ші және Арлингтон көшелеріндегі RTD автобус паркіне жіберілді және оларға қосымша нұсқаулар күтуді айтты. Бұл жерде құрылған штаб шамамен сағат 18:00-де құрылды, бірақ патрульдік машиналардағылардан басқа ұялы телефондар мен компьютерлер болған жоқ. Жағдайды бағалау және ден қою үшін жеткілікті телефон желілері мен полиция радиолары болмады. Көпшілік физикалық қауіпті бола бастағанда, Бартоломей Голдманның көмегімен қашып құтылуға тырысты. Біреу Бартоломейді ағаш тақтаймен ұрып, жақ сүйегін сындырды, ал басқалары оны ұрып, камерасын тартып алды. Сонымен қатар, көшедегі наразылық білдірушілердің саны артып, қара емес адамдарға шабуылдай бастады, олардың көліктеріне қоқыстар лақтырып, тоқтағанда көліктерінен шығарып, дүкендердің терезелерін сындырып, немесе жаяу жүргендерге шабуылдады. Голдман видеокамерасымен оқиға орнын түсіріп жатқанда, Лос-Анджелес жаңалықтар қызметінің Марика Джеррард пен Зои Турдан тұратын тобы тікұшақта келіп, әуеден хабар таратты. LANS трансляциясы Лос-Анджелестің көптеген телеарналарында тікелей эфирде көрсетілді. Сағат 18:15 шамасында вандализм, тонау және физикалық шабуылдар туралы хабарлар келіп түскен кезде, Моулин «ақпаратты алуды» жөн санады, бірақ тәртіпті қалпына келтіруге немесе аймақтағы адамдарды құтқаруға персонал жібермеді. Осы уақыт аралығында Тур оқиға орнындағы жағдайды тікелей эфирде жариялауды жалғастырды. Тур шамамен сағат 18:30-да полиция күштерінің оқиға орнында жоқ екенін хабарлады.
Assistant Los Angeles police chief Bob Vernon later said he believed Bradley's remarks incited a riot and were perhaps taken as a signal by some citizens. Vernon said that the number of police incidents rose in the hour after the mayor's press conference. Approximately two dozen officers, commanded by 77th Street Division LAPD Lieutenant Michael Moulin, arrived and arrested the youth, 16 year old Seandel Daniels, forcing him into the back of a car. The rough handling of the young man, a well known minor in the community, further agitated an uneasy and growing crowd, who began taunting and berating the police. Among the crowd were Bart Bartholomew, a white freelance photographer for The New York Times, and Timothy Goldman, a black U. S. Air Force veteran who began to record the events with his personal camcorder. Moulin made the call for reporting officers to retreat from the 71st and Normandie area entirely at approximately 5:50 p. m. They were sent to an RTD bus depot at 54th and Arlington and told to await further instructions. The command post formed at this location was set up at approximately 6 p. m, but had no cell phones or computers other than those in squad cars. It had insufficient numbers of telephone lines and handheld police radios to assess and respond to the situation. As the crowd began to turn physically dangerous, Bartholomew managed to flee the scene with the help of Goldman. Someone hit Bartholomew with a wood plank, breaking his jaw, while others pounded him and grabbed his camera. Concurrently, the growing number of rioters in the street began attacking civilians of non black appearance, throwing debris at their cars, pulling them from their vehicles when they stopped, smashing window shops, or assaulting them while they walked on the sidewalks. As Goldman continued to film the scene on the ground with his camcorder, the Los Angeles News Service team of Marika Gerrard and Zoey Tur arrived in a news helicopter, broadcasting from the air. The LANS feed appeared live on numerous Los Angeles television venues. At approximately 6:15 p. m., as reports of vandalism, looting, and physical attacks continued to come in, Moulin elected to "take the information" but not to respond or send personnel to restore order or rescue people in the area. Meanwhile, Tur continued to cover the events in progress live at the intersection. From overhead, Tur described the police presence at the scene around 6:30 p. m. as "none".
Ларри Тарвинге шабуыл
Сағат 18:43-те Ларри Тарвин есімді ақ жүк көлігінің жүргізушісі Флоренция көшесімен келе жатып, Нормандия қиылысында қызыл шамға тоқтады. Көлігінде радио болмағандықтан, ол бүлікке айналып бара жатқанын білмеді. Тарвинды Генри Уотсонды қоса алған бір топ адам көліктен шығарды, олар оны тепкілеп, ұрып-соқты, содан кейін оның өзінің көлігінен алған өрт сөндіргішпен есінен айырды. Ол бір минуттан астам уақыт есінен танып жатты. Осыған дейін Реджинальд Денни басқаратын тағы бір жүк көлігі қиылысқа кірді.
Реджинальд Денниге шабуыл
Реджинальд Денни, ақ түсті құрылыс жұмысшысы, жүк көлігінің жүргізушісі, көлігінен тартылып, "Л.А. Төрттігі" деп белгілі болған қара нәсілді ерлер тобымен қатты ұра соғылды. Шабуыл Тур мен Джеррардтың жаңалықтар тікұшағынан бейнеге түсіріліп, АҚШ ұлттық теледидарында тікелей эфирде көрсетілді. Голдман шабуылдың соңғы сәттерін және Деннидің қанға батқан бетінің жақын суретін түсірді. "Л.А. Төрттігі" қашқан кезде, тағы бір төртеу қара нәсілді тұрғын Денниге көмекке келді, оны қайтадан көлігіне отырғызып, құтқарушылардың бірі оны ауруханаға жеткізді. Денни бас сүйегінің сынуына, сөйлеу және жүру қабілетінің нашарлауына ұшырады, осыдан кейін ол жылдар бойы реабилитациялық ем-терапиядан өтті. Лос-Анджелес қаласын сотқа бергеннен кейін Денни Аризона штатына көшіп, тәуелсіз қайық механикі болып жұмыс істеді және көбінесе бұқаралық ақпарат құралдарымен байланыс жасаудан жаңылды.
Фидель Лопеске шабуыл
Дениді құтқарып алғаннан кейін шамамен бір сағат өткен соң, сағат 7:40-та сол жерде тағы бір зорлық-зомбылық видеоға түсірілді. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған гватемалалық құрылысшы Фидель Лопес GMC пикап көлігінен 2000 доллар (1992 жылғы 2024.0 доллары қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең) ұрланды. Дамиан Уильямс сияқты тәртіпсіздік жасаушылар оның маңдайына көлік радиосымен соққы беріп, біреуі оның құлағын кесіп тастауға тырысты. Лопес есінен танығаннан кейін, наразылар оның кеудесін, денесін және жыныс мүшелерін қара бояумен сырлады. Ақырында оны қара нәсілді пастор Бенни Ньютон құтқарып алды, ол тәртіпсіздік жасаушыларға: "Оны өлтірсеңдер, мені де өлтіруге тура келеді" деді. Лопес шабуылдан аман қалды, бірақ толыққанды қалпына келіп, бизнесін қайта жаңартуға бірнеше жыл кетті. Ньютон мен Лопес жақын дос болды. 1993 жылы пастор Бенни Ньютон лейкемиядан қайтыс болды. Көтерілістің алғашқы күнінің батқан күні сағат 7:36-да болды. Өрт туралы алғашқы хабарлама шамамен 7:45-те келіп түсті. Полиция Флоренция мен Нормандияға күшпен 8:30-ға дейін оралмады. Осы оқиғалар ортасында, сағат 6:30-дан бұрын полиция бастығы Дэррил Гейтс Паркер орталығынан шығып, Брентвуд ауданына бет бұрды. Лос-Анджелестегі жағдай нашарлаған кезде, Гейтс Лос-Анджелес қалалық жарғысына F түзетуіне қарсы саяси қаржы жинау іс-шарасына қатысты. Бұл түзету оның кеңсесінің өкілеттіктерін және мерзімін шектеуге бағытталған. Паркер орталығының жұртшылығы шамамен сағат 9-да тәртіпсіздікке салысты.
Көл көрінісі бар терраса
Лос-Анджелестің Лейк-Вью-Террас ауданында 200 корей иммигранты 1960 жылдары 1965 жылғы Иммиграция және ұлттықтар туралы заң қабылданғаннан кейін Мид-Уилшир аймағына қоныстанды. Осы жерде көптеген адамдар табысты бизнес ашты. Қақтығыстар кеңейген сайын, Корея қаласы мен бай ақсүйектер аудандары арасындағы жолдар полиция тарапынан жабылды, ал Беверли-Хиллз және Батыс Голливуд сияқты тәуелсіз қалалардың төңірегінде, сондай-ақ Лос-Анджелестегі Робертсон бульварының батысындағы орта және жоғарғы табысты ақсүйектер аудандарында ресми қорғаныс шебі орнатылды. Кейінірек бір корей-американдық тұрғыны журналистерге: "Бұл оқшаулау болды. Полиция Корея қаласының жолдарын кесіп тастады, ал біз екінші жақта көмексіз қалдық. Бұл жолдар бай аудандарға қақпа еді. Бұған күмәнданбауға болмайды" деді. Кейбір корейлер кейіннен құқық қорғау органдарының өздеріне көмекке келетініне сенбегенін айтты. Құқық қорғаудың жетіспеуі Корея қаласының азаматтарын өздерінің қарулы күзет топтарын құруға мәжбүр етті, олардың көп бөлігі дүкен иелерінен тұрды, олар өз бизнесін қақтығыс жасаушылардан қорғады. Телеарналарда ашық оқ атысулар көрсетілді, соның ішінде M1 карабин, Ruger Mini 14, помплик мылтықтар және тапаншалармен қаруланған корей дүкен иелері қарулы тонаушылар тобымен атысқа түсіп, оларды шегінуге мәжбүр еткен оқиға да болды. Бірақ зардап шеккендер де болды, мысалы, 18 жасар Эдвард Сонг Ли, фотожурналист Хёнквон Кан түсірген суреттерде оның денесі көшеде жатқан күйінде көрінеді. Лос-Анджелесте болған 850 миллион долларлық зиянның жартысы корей меншігіндегі бизнеске тиді.
Қала ортасындағы оқшаулау
LAPD және Лос-Анджелес округінің шериф департаменті (LASD) ұйымдасқан жауап беру ортаға дейін бірігіп келді. LAFD және Лос-Анджелес округінің өрт сөндіру департаменті (LACoFD) полиция эскортымен жауап беруді бастады; Калифорния тас жолы патрулінің күшеюлері қалаға әуемен жеткізілді. АҚШ президенті Джордж Буш тәртіпсіздікке қарсы сөйледі, тәртіпсіздікке жол берілмейтінін айтты. Азаматтық тәртіпсіздік күтілмегендіктен және нәтижесінде тәртіпсіздікке қарсы жабдықтары басқа құқық қорғау органдарына берілген Калифорния армиясының ұлттық гвардиясы 2000-ға жуық әскерді шақырып, жылдам жауап берді, бірақ оларды қалаға 24 сағаттан кейін ғана жеткізе алды. Олар жабдықтан мүлдем құралдарсыз болды және оны сол кезде негізінен қолданыстан шығарылған бұрынғы әуе базасы болған Лос-Аламитос, Калифорниядағы JFTB (Joint Forces Training Base) базасынан алуға тиіс болды. Лос-Анджелес халықаралық әуежайындағы әуе қозғалысын бақылау процедуралары өзгертілді, барлық ұшулар мен қонулар Тынық мұхиты арқылы, батысқа қарай бағытталды, тәртіпсіздіктерден зардап шеккен аудандардың үстінен ұшудан аулақталды. Билл Косби жергілікті KNBC телеарнасында сөйлеп, халықтан тәртіпсіздікті тоқтатып, "Косби шоуының" соңғы эпизодын көруді өтінді. АҚШ Әділет министрлігі Родни Кингті ұрып-соғу ісі бойынша федералдық тергеуді қайта бастайтынын мәлімдеді. Родни Кинг адвокатының кеңсесі алдындағы баспасөз конференциясында көзіне жас алып: "Адамдар, мен тек мынаны айтқым келеді, біз бәріміз тату бола аламыз ба?" деді. Сол күні таңертең сағат 1-де губернатор Уилсон федералдық көмек сұрады. Сұрау бойынша Буш 12804-ші жарлықпен көтеріліс заңын қолданып, Калифорния армиясының ұлттық гвардиясын федералдастырды және заң мен тәртіпті қалпына келтіруге көмектесу үшін федералды әскерлер мен құқық қорғау органдарына уәкілеттік берді. Буштің өкілеттігімен Пентагон "Бақшалық жоспар" операциясын іске қосты, Калифорния армиясының ұлттық гвардиясы мен федералды әскерлерді жаңадан құрылған Лос-Анджелес бірлескен жұмыс тобының (JTF LA) басқаруына берді. Федералды әскерлерді орналастыру сенбі күніне дейін дайын болмады, ол кезде тәртіпсіздік пен тонаулар бақылауға алынды. Осы уақытта Калифорния ұлттық гвардиясының 40-шы жаяу әскер дивизиясы (4000-ға дейін екі еселенген) Хумвилерде қалаға кіруді жалғастырды; ақырында 10000 ұлттық гвардия әскері шақырылды. Сол күні Калифорния штатының әртүрлі агенттіктерден 1000 федералдық тактикалық офицерлер Лос-Анджелеске федералдық нысандарды қорғау және жергілікті полицияға көмек көрсету үшін жіберілді. Сол күні кешке Буш елге үндеу жасап, "көмекейлік террор мен заңсыздыққа" қарсы айыптады. Ол қала әкімі Брэдлимен және губернатор Уилсонмен болған әңгімелерін қорытындылап, жергілікті билік органдарына берілетін федералдық көмекті атап өтті. "Тәртіпті қалпына келтірудің шұғыл қажеттілігін" айта келе, ол "қалың жұрттың қатыгездігіне" жол берілмейтінін ескертті және "қажет болған жағдайда кез келген күш қолданылатынын" мәлімдеді. Ол Родни Кинг ісіне сілтеме жасап, өзінің немерелерімен сөйлескенін және "жақсы және адал полиция қызметкерлерінің", сондай-ақ азаматтық құқықтар жетекшілерінің іс-әрекеттерін атап өтті. Ол Әділет министрлігіне Кинг ісі бойынша тергеу жүргізуді тапсырғанын, "бүгін үлкен жюри отырысы өтіп жатыр" және әділдік орнатылатынын айтты. Пошта қызметі курьерлеріне хат жеткізудің қауіпсіз емес екенін мәлімдеді. Халықтан хаттарын бас пошта бөлімінен алуға кеңес берілді. Кезек шамамен 40 блокқа созылды, және Калифорния ұлттық гвардиясы бейбітшілікті сақтау үшін сол жерге бағытталды. Осы уақытқа дейін көптеген ойын-сауық және спорттық іс-шаралар кейінге қалдырылды немесе тоқтатылды. Лос-Анджелес Лейкерс баскетбол командасы тәртіпсіздік басталған түні НБА плей-офф матчында Портленд Трейл Блейзерс командасын қабылдады. Келесі матч жексенбіге дейін кейінге қалдырылып, Лас-Вегасқа ауыстырылды. Лос-Анджелес Клиперс командасы Юта Джазз командасына қарсы плей-офф матчын жақын маңдағы Анахаймға көшірді. Бейсболдан Лос-Анджелес Доджерс командасы бейсенбіден жексенбіге дейін төрт күн бойы ойындарды кейінге қалдырды, соның ішінде Монреаль Экспозициясына қарсы үш ойыннан тұратын серия; барлығы шілде айындағы екі ойынның бөлігі ретінде өтті. Сан-Францискодағы тәртіпсіздікке байланысты қалалық коменданттық сағат 1 мамырда Сан-Франциско Гиантс командасының Филадельфия Филлизге қарсы үй матчын кейінге қалдыруға мәжбүр етті. Сонымен қатар, "Голливуд Парк" және "Лос-Аламитос" жарыс алаңдары да жабылды. Латын Америкасы қауымдастығының маңызды шарасы болған L.A. Fiesta Broadway іс-шарасы тоқтатылды. Музыкадан Van Halen командасы сенбі және жексенбі күндері Инглвудтағы екі концерттік шоуын тоқтатып қойды. Metallica және Guns N' Roses командалары концерттерін Роуз Боулға көшіруге мәжбүр болды, өйткені Лос-Анджелес Колизейі мен оның төңірегіндегі аудан әлі де зардап шеккен еді. Майкл Болтон жексенбі күні Голливуд Боулдағы өнер көрсетуін тоқтатып қойды. Әлем күрес федерациясы жұма және сенбі күндері Лонг-Бич және Фресно қалаларындағы іс-шараларын тоқтатып қойды. Жұма күнінің соңына қарай барлық қалған ұсақ тәртіпсіздіктер толығымен басылды. Бұл сонымен қатар 1968 жылы Мартин Лютер Кингтің қазасынан кейін АҚШ қаласында тәртіпсіздікті басу үшін жасалған алғашқы федералдық әскери араласу болды, және сол кездегі (12 жыл бұрынғы) 1980 жылғы Майами тәртіпсіздігінен кейінгі ең қауіпті жағдай еді. Бұл федералдық әскери күштер ұлттық гвардиямен бірдей уақытта, шамамен 24 сағаттан кейін Хантингтон Паркіне жеткізілді. Бұл Лос-Анджелестегі әскер күшін 13500-ға жеткізіп, 1968 жылғы Вашингтон округіндегі тәртіпсіздіктен кейінгі АҚШ қаласындағы ең ірі әскери оккупацияға айналдырды. Федералдық әскерлер тәртіпті қалпына келтіру үшін жергілікті полицияға тікелей көмектесу үшін ұлттық гвардия әскерлеріне қосылды; біріккен күштер зорлық-зомбылықтың алдын алуға үлкен үлес қосты. Көптеген зорлық-зомбылықтар бақылауға алынғаннан кейін, 11-де Кореатаунда жергілікті саудагерлерді қолдау және ұлтаралық келісімді қалпына келтіру мақсатымен 30000 адам бейбіт митингіге қатысты. Кейінірек сол түні ұлттық гвардия әскерлері кедергіге келіп, оларды қағып өте алмаған жүргізушіні атқылап өлтірді. Тағы бір оқиғада LAPD және теңізшілер Комптондағы отбасылық дауға араласты, онда күдікті әйелі мен балаларын кепілге алған. Полиция қызметкерлері жақындағанда, күдікті есіктен екі оқ атты, бірнеше офицерлерді жаралады. Офицерлердің бірі теңізшілерге "Мені қорғап тұрыңыз" деп айғайлады, полицияның қажет болған жағдайда атуға дайын болу үшін дайындық туралы ережелеріне сәйкес. Алайда, теңізшілер әскери дайындықтарына сәйкес, бұл сөзді атыс позициясын құру арқылы қорғауды қамтамасыз ету деп түсіндірді, нәтижесінде үйге 200 оқ атылды. Құдайға шүкір, күдікті де, үй ішіндегі әйел мен балалар да зардап көрмеді.
Салдары
Қала әкімі Брэдли коменданттық сағатты алып тастап, тәртіпсіздіктердің ресми түрде аяқталғанын хабарлағанмен, кейбір күндер бойы үзір-кесір зорлық-зомбылық пен қылмыс оқиғалары жалғасты. Мектептер, банктер мен кәсіпорындар қайта жұмысын бастады. Федералды әскерлер 9 мамырға дейін күшін сақтап тұрды. Ұлттық гвардия 14 мамырға дейін қаладан шықпады. Ұлттық гвардияның бір бөлігі 27 мамырға дейін қалып қойды.
Корей америкалықтары
Лос-Анджелестегі көптеген корей-американдықтар осы оқиғаны «Са И Гу» деп атайды, бұл корей тілінде «төрт екі тоғыз» дегенді білдіреді (4.29), 1992 жылдың 29 сәуірінде басталган көтерілістердің күні. Кореялық кәсіпкерлерге тиесілі 2300-ден астам дүкендер тонау мен зардап шегу салдарынан бүлінген, шамамен 400 миллион долларлық зиян келтірген. Көтерілістер кезінде корей-американдықтар төмен әлеуметтік статусы мен тілдік кедергілерге байланысты полиция тарапынан аз көмек немесе қорғау алды. Көптеген корейлер корей тіліндегі радиостанциялар тәртіпсіздікке қарсы күзетуге еріктілерді шақырғаннан кейін Корейтаунға асықты. Кореялық дүкендерді қорғауға көмектескен еріктілердің көп бөлігі LA Korean Youth Task Force атты ұйымнан шыққан. Олар осы дүкендерді қорғауға барды, себебі сол отбасыларда мұны істей алатын ересек ер адамдар болған жоқ. Көптегендері түрлі қару-жарақпен, қолғаптармен, мылтықтармен және жартылай автоматты мылтықтармен қаруланған. Телевизияда екі корей саудагерінің тонаушыларға тапаншадан бірнеше рет оқ атқан кадрлары кеңінен таралды және дау тудырды. «Нью-Йорк Таймс» газеті: «Бұл кадр нәсілдер арасындағы соғыс және өз қолдарымен заңды қолға алуға тырысқан адамдар туралы айтатын сияқты» деді. Саудагерлердің бірі Дэвид Джу: «Біз бірінші болып оқ атқан жоқпыз. Сол кезде төрт полиция машинасы болды. Біреу бізге оқ атты. Полиция жарты секундта қашып кетті. Мен ешқашан мұндай жылдам қашуды көрген емеспін. Мен қатты көңілім қалды» деді. Корейлердің қарулы қарсыласына қатысқан Карл Рю: «Егер бұл сіздің жеке бизнесіңіз және мүлігіңіз болса, сіз оны басқа біреуге сеніп тапсырасыз ба? Ұлттық гвардия келгеніне қуаныштымыз. Олар жақсы көмек. Бірақ дүкендеріміз өртеніп жатқанда біз бес минут сайын полицияға қоңырау шалғанбыз, бірақ ешқандай жауап болған жоқ» деді. Кореялық-американдықтар арасындағы кеңес жүргізген сауалнамаға сәйкес, көтерілістен бір жыл өткен соң, зақымдалған немесе қираған бизнестің төрттен бірі ғана қайта ашылды. Лос-Анджелес Таймс газетінің көтерістен кейін он бір ай өткен соң жүргізген сауалнамасына сәйкес, корей-американдықтардың шамамен 40 пайызы Лос-Анджелестен кетуді ойлап жүргендерін айтты. 1993 жылғы Родни Кингтің төрт полицейге қатысты азаматтық құқықтарына қатысты жаңа федералдық сот процесінде үкім шығарылғанға дейін көптеген корей дүкен иелері зорлық-зомбылыққа дайындық жасады. Қару сату күрт өсті, оның көп бөлігі корей тегінен шыққан адамдарға сатылды; кейбір саудагерлер аралық сауда орындарындағы тауарларын сөрелерден алып тастады және дүкендердің алдына қосымша плексиглас пен темір торларды орнатты. Аймақ бойынша саудагерлер өздерін қорғауға дайындық жасады, ал басқалары қарулы жасақтар құрды. Көтерістен бір апта өткен соң, қалада өткен ең ірі азиялық-американдық наразылық акциясында шамамен 30 000, көбінесе корей және корей-американдық наразылар Лос-Анджелес Корейтаунының көшелерімен жүріп, бейбітшілікке шақырып, зорлық-зомбылықты айыптады. Бұл мәдени қозғалыс корейлердің саяси құқықтарын, этникалық мұрасын және саяси өкілдігін қорғауға бағытталған. Қоғамда жаңа лидерлер пайда болды, ал екінші буын балалары қоғам атынан сөйледі. Корей-американдықтар дүкен иелерінен саяси лидерлерге дейін кәсіби мақсаттарын өзгерте бастады. Корей-американдықтар бұзылған аудандарын қайта құру үшін мемлекеттік көмек алуға тырысты. Корейлердің саяси өкілдігі мен түсіністігін арттыру үшін көптеген қоғамдық және адвокаттық ұйымдар құрылды. Либералдар Лос-Анджелестегі басқа азшылықтармен бірігіп, нәсілдік қанаушылыққа және күнәлілерді іздеуге қарсы күресті. Консерваторлар заң мен тәртіпті нығайтуға баса назар салды және көбінесе Республикалық партияның экономикалық және әлеуметтік саясатын қолдады. Консерваторлар корейлер мен басқа азшылықтар, әсіресе афроамерикандықтар арасындағы айырмашылықтарды атап көрсетуге бейім болды.
Латындықтар
1993 жылы Лос-Анджелестегі латиноамерикалықтардың болашағын зерттеу тобының «Жаңа Лос-Анджелес үшін латиноамерикалықтар коалициясы» үшін дайындаған есебінде, көтерілістерде қаза тапқандардың үштен бірі және тұтқындалғандардың жартысы латиноамерикалықтар еді; қарақталған бизнестердің 20-40 пайызы латиноамерикалықтарға тиесілі болды. Латындықтар саны артып бара жатқанмен, олар азшылық ретінде қарастырылды, сондықтан саяси қолдау жетіспеді және олардың өкілдігі нашар болды. Әлеуметтік және саяси өкілдіктің жетіспеуі олардың көтерілістерге қатысуын мойындауға кедергі келтірді. Аймақта тұратын көптеген адамдар жаңадан келген иммигранттар болып, әлі ағылшын тілін білмейтін. Глория Альварездің айтуынша, көтерілістер латиноамерикалықтар мен афроамерикандықтарды ажыратпай, керісінше біріктірді. Альварез жазғандай, көтерілістер әртүрлі ерекшеліктерге ие болғанымен, латиноамерикалықтар мен афроамерикандықтар арасындағы түсіністікті арттыруға септігін тигізді. Латиноамерикалықтар бұрын афроамерикандықтар көп тұрған аймақты қазірде көптеп мекендейді, және екі топ арасындағы қарым-қатынас жақсарды. Мықтырақ және түсіністікке толы қоғам құру әлеуметтік дүрбелеңнің алдын алуға көмектеседі, бірақ Лос-Анджелес аймағында жек көрушілік қылмыстары мен екі топ арасындағы зорлық-зомбылық мәселесі әлі де бар.
Медиа қамту
Оңтүстік Орталықтағы ала-көтермелер басталғаннан кейін, жергілікті телеарналардың жаңалықтары дереу оқиға орнына жетіп, болған жағдайды тікелей эфирде көрсетті. Телевизиядағы тәртіпсіздіктер туралы хабарлау дерлік үздіксіз болды, Флоренция және Нормандия көшелерінің қиылысында автокөлік жүргізушілерін ұрып-соғу эпизодынан бастап, телеарналардың тікелей эфирінде журналист Зои Тур және операторы Марика Джеррард көрсетті. Лос-Анджелестегі тәртіпсіздіктер туралы кеңінен жарияланғандықтан, Америка Құрама Штаттарының басқа қалаларында да ұсақ, бірақ ұқсас тәртіпсіздіктер мен полицияға қарсы наразылық акциялары өтті. Тәртіпсіздік кезінде Төтенше жағдайлар жөніндегі хабар тарату жүйесі де пайдаланылды. Бұқаралық ақпарат құралдарының тағы бір маңызды көзі – тәуелсіз корей-американдық газет Korea Times болды.
"Корея таймс" газеті
Ричард Рейес Фруто The Korea Times газетінде жариялаған мақаласында: "ФБР-дың тәртіпсіздік кезінде федералдық құқық қорғау шараларын басқарған өкілінің сөзіне сәйкес, тәртіпсіздік кезінде қарақшылар корей-американдық саудагерлерді нысанаға алды". Ағылшын тіліндегі корей газеті 1992 жылғы тәртіпсіздіктерге, оның ортасында корей-американдықтардың болуына баса назар аударды. Сәуірдің соңы мен мамырдың басында жарық көрген алғашқы мақалалар құрбандардың өмірі мен Лос-Анджелестегі корей қауымына келген зиянды сипаттады. Чон Ли сияқты Кореятаун саудагерлерімен сұхбаттар оқырмандардың көңіліне тиді. Ли дүкенінің өртеліп жатқанын әлсіздікпен бақылады: "Мен сол дүкен үшін көп еңбек еттім. Қазір менде ештеңе қалмады". Олар расизм мен стереотиптік көзқарастар тәртіпсіздікке ықпал еткенін мойындады. Америка газеттеріндегі мақалалар Лос-Анджелес тәртіпсіздіктерін қара және ақ нәсілділер арасындағы қақтығыс ретінде бейнеледі, ал тәртіпсіздікке қатысқан басқа да азшылық топтарын ескермеді. Nightline бағдарламасында Тед Коппел бастапқыда қара нәсілді көшбасшылармен ғана қара-корей қақтығысы туралы сұхбат жүргізді, олар корей-американдықтар туралы зиянды пікірлер білдірді. Активист Гай Аоки ерте жариялымдардан наразы болды, себебі онда тек қара-ақ тұрғысынан қарастырылды, корей-американдық қауым мен оның бастан өткергені қараланды және назардан тыс қалды. Ханна Кангтың NBC News арнасында жариялаған мақаласында корей-американдықтар мен қара нәсілділер арасындағы қақтығыс әсіресе көрсетілгенін және жаңалықтарда оқиғаның тек бір бөлігі ғана айтылғанын жазады. Осы мақалада Канг екі нәсілдің жиырмадан астам өкілімен сұхбаттасты, олардың барлығы тәртіпсіздік кезіндегі ақпарат құралдарына қатысты бірдей пікір білдірді. Олардың барлығы жаңа хабарлардың ықпалы қоғамның тәртіпсіздікке деген көзқарасын қалыптастырғанына сенеді. Ол сондай-ақ, ақпарат құралдарында көрсетілген корей-американдықтардың көптеген суреттері олардың ғимараттардың үстінде тұрып, оларды қорғап тұрғандағы көріністерін бейнелегенін айтады. Бұл дүкен иелерінің аз ғана бөлігі болды. Екі нәсіл арасындағы осы түсініспеушіліктерді ескере отырып, көптеген адамдар білім беру болашақта осы қақтығыстарды болдырмаудың жалғыз жолы деп санайды.
Салдары
Көтерілістер басылғаннан кейін қалалық полиция комиссиясы Уильям Х. Вебстер (арнайы кеңесші) және Хьюберт Уильямс (арнайы кеңесшінің орынбасары, Полиция қорының президенті) басшылығымен тергеу жүргізді. Тергеу қорытындылары, "Дағдарыстағы қала: Лос-Анджелестегі тәртіпсіздіктер туралы полиция комиссарлары алқасының арнайы кеңесшісінің есебі", сондай-ақ "Вебстер есебі" немесе "Вебстер комиссиясы" деп белгілі болды, 1992 жылдың 21 қазанында жарияланды. Көтерілістерден бірнеше күн бұрын полиция комиссиясы тарапынан оның ізбасары Уилли Л. Уильямс тағайындалған LAPD полиция бастығы Дэрил Гейтс 1992 жылдың 28 маусымында отставкаға кесуге мәжбүр болды. Қаланың кейбір аймақтарында өзара жауласқан Крипс және Бладс топтары, сондай-ақ латино бандиттері арасында уақытша бітім жасалды, бұл LAPD қызметкерлерінің арасында топтар департаментке қарсы бірігу үшін бітімді пайдаланады деген күдік тудырды.
Ғалымдар мен жазушылар
Катализатор сот үкімдерінен басқа, тәртіпсіздіктің себептері ретінде тағы да бірнеше факторлар айтылды. Көтеріліске дейінгі жылдары полицияның қатыгездігіне немесе азшылықтарға қатысты басқа да теңсіздіктерге байланысты бірнеше даулы оқиғалар белсенділер тарапынан сынға алынып, БАҚ-та зерттелді. Кингтің ұрып-соғуы кеңінен жарияланғаннан кейін он үш күн өткен соң, қара нәсілділер 15 жасар Латаша Харлинстің корей-американдық дүкен иесі Сун Джа Дудың қолынан басқа жағынан атылып өлгенін естіп, қатты ашуланды. Оқиға дүкеннен ұрлық жасау әрекеті мен қысқаша жанжал кезінде болған. Қазылар алқасы 16 жылдық жазаны ұсынғанмен, судья Джойс Карлин жазаны 5 жылдық сынақ мерзіміне және 400 сағаттық қоғамдық жұмыстарға алмастырды – түрмеге қамау болған жоқ. Көтерілісшілер өз аймандарындағы корей-американдық дүкендерге шабуыл жасады, себебі екі қауым арасында шиеленіс күшті болды. Newsweek және Time сияқты ақпарат көздері қара нәсілділердің корей-американдық саудагерлердің "олардың қауымынан ақша алып жатыр" деп ойлағанын, олардың қара нәсілділерді жұмысқа алмауы нәсілшілдікке жатқанын және оларға көбінесе құрметпен қарамайтынын айтты. Дүкен иелерінің кейбіреуі иммигранттар болғандықтан, мәдени және тілдік айырмашылықтар да болды. Әлеуметтік шиеленіске басқа да факторлар себеп болды: Оңтүстік Орталық Лос-Анджелестегі тұрғындар арасындағы кедейлік пен жұмыссыздықтың жоғары деңгейі, ол бүкіл елдегі экономикалық дағдарыстан қатты зардап шекті. Лос-Анджелес Таймс және Нью-Йорк Таймс газеттеріндегі мақалалар Оңтүстік Орталықтың экономикалық құлдырауын тұрғындардың нашарлаған тұрмыс жағдайларымен байланыстырды және жергілікті наразылықтар осы жағдайларға байланысты көтерілістің күшеюіне себеп болғанын хабарлады. Басқа ғалымдар бұл көтерілісті 1920 жылдары ақ нәсілділердің қара нәсілділерге қарсы көтеріліс жасаған Детройттегі оқиғамен салыстырды. Бірақ афроамерикандықтар құрбан болғаннан гөрі, нәсілдік тәртіпсіздіктер "латын және азиялық иммигранттардың афроамерикандық аудандарына көшіп келуіне жауап ретіндегі зорлық-зомбылықты көрсетеді". Әлеуметтік комментатор Майк Дэвис Лос-Анджелестегі экономикалық теңсіздіктің өсуіне назар аударды, оның себебі корпоративтік қайта құру және үкіметтік реттеуді жеңілдету болды, ал қала тұрғындары осы өзгерістердің салдарына ең көп ұшырады. Мұндай жағдайлар қала тұрғындарының арасында үлкен наразылық пен әлсіздік сезімін тудырды, олар Кингтің үкіміне ұжымдық наразылықты зорлықпен білдірді. Дэвис пен басқа да авторлар үшін афроамерикандықтар мен корей-американдықтар арасындағы шиеленіс екі топ арасындағы экономикалық бәсекелестікке байланысты болды, бұл кең нарықтық күштердің нәтижесі болды, сондай-ақ мәдени түсініспеушіліктер мен Латаша Харлинстің өлтірілуіне байланысты қара нәсілділердің ашуына да себеп болды. Калифорния заң шығарушы органының арнайы комитеті де көтерілісті зерттеді және "Қайта құру жеткіліксіз" деген атпен есеп дайындады. Комитет кедейлік, нәсілдік бөліну, білім беру және жұмыспен қамту мүмкіндіктерінің болмауы, полицияның зұлымдықтары және тұтынушыларға теңсіз қызмет көрсетулер көтерілістің негізгі себептерін тудырды деген қорытындыға келді. Сондай-ақ, Америка экономикасындағы өнеркәсіптік жұмыс орындарының азаюы және Лос-Анджелестің ұлтаралық әртүрлілігінің өсуі қалалық проблемаларға әсер еткенін атап өтті. Тағы бір ресми есеп, "Дағдарыстағы қала", Лос-Анджелес полиция комиссарлары кеңесінің бастамасымен жасалды; ол Ассамблеяның арнайы комитеті сияқты көпшілік қаладағы наразылықтың өсуі туралы көптеген байқауларды жасады. Өз зерттеулерінде Фаррелл мен Джонсон ұқсас факторларды тапты, соның ішінде Л.А. халқының әртараптануы, табысты корей бизнесі мен басқа азшылықтар арасындағы шиеленістер, ЛАПД-нің азшылықтарға шамадан тыс күш қолдануы және бизнесті еркін жүзеге асырудың қалалық жұмыспен қамту мүмкіндіктеріне әсері. Көтерілісшілердің мотивациясы нәсілдік шиеленістерге байланысты деп есептелді, бірақ бұл көптеген факторлардың бірі саналады. Қалалық әлеуметтанушы Джоэл Коткин: "Бұл нәсілдік емес, таптық көтеріліс болды" деді. Жұмыс, үй және мүлігі бар адамдар да өзін екінші дәрежелі азаматтар ретінде сезінді. Бірнеше танымал авторлар осыған ұқсас "кедейлік мәдениеті" туралы пікір білдірді. Мысалы, Newsweek журналының авторлары 1992 жылғы көтерілістің әрекеттерін 1960 жылдардағы қалалық толқулармен салыстырып, былай деді: "Уотстағы тонаулар үмітсіз, ашулы, қара болса, бұл жолғы көңіл-күй маниялық тойға, әр тонаушының жеңімпаз болған телешоуға жақын болды". 1992 жылғы Лос-Анджелестегі оқиғалар АҚШ-тың Миннеаполис қаласында 2020 жылдың мамырында Джордж Флойдты полицияның өлтіруімен салыстырылды, бұл полицияның қатыгездігіне және құрылымдық нәсілшілдікке қарсы жаһандық наразылық қозғалысына әкелді. Флойдтың өлтімі Луисвиллде, Кентуккиде 2020 жылдың наурызында полицияның Бреонна Тейлорды өлтіруінен кейін наразылықтың күшеюіне себеп болды. 1992 жылғыдан айырмашылығы, Флойдтың өлтіміне наразылық білдіргендердің арасында нәсілдік құрамы көбірек әртүрлі болды және нәсілдік мотивациямен жасалған зорлық-зомбылықтар болған жоқ.
Саясаткерлер
Демократиялық партияның президенттікке үміткері Билл Клинтон зорлық-зомбылықтың қала ішіндегі экономикалық мүмкіндіктер мен әлеуметтік институттардың құлдырауынан туындағанын айтты. Ол сондай-ақ, екі үлкен саяси партияны қалалық мәселелерді шешудегі немқұрайлылықтары үшін сынады, әсіресе Республикалық әкімшілікті олардың шығындарды қысқарту саясатының нәтижесінде болған "он жылдан астам қалалық құлдырауға" қадағалау жасағаны үшін айыптады. Кинг ісі бойынша шығарылған үкімдерді "заңсыз вандалдардың" "адамдық емес әрекеттерімен" қайтаруға болмайтынын, ал адамдардың "біздің құндылықтарымызды бөліспегендіктен тонатынын, олардың балалары отбасысыз, көршілес қарым-қатынассыз, діни сенімсіз, қолдаусыз, бізден өзгеше мәдениетте өсіп келе жатқанын" мәлімдеді. Президент Буш бұл көтерілісті "таза қылмыстық әрекет" деп сипаттады. Кинг ісі бойынша шығарылған үкімнің әділетсіз екенін мойындағанмен, "біз жүйені өзгерту үшін зорлық-зомбылықты қолдануға құқық бере алмаймыз" деді. "Кешегі және оған дейінгі түні Лос-Анджелесте болған оқиғалар азаматтық құқықтар туралы емес. Бұл барлық американдықтар сақтауға тиіс теңдік туралы емес. Бұл наразылық емес. Бұл қарапайым топтық қатыгездік". Вице-президент Дэн Куэйл зорлық-зомбылықты "құндылықтардың жетіспеушілігіне" байланыстыра айыптады: "Біз көрген заңсыз әлеуметтік анархияның көптеген қоғамдық аймақтардағы отбасылық құрылымның, жеке жауапкершіліктің және әлеуметтік тәртіптің бұзылуымен тікелей байланысты екеніне сенемін". Ақ үйдің баспасөз хатшысы Марлин Фицвотер де "қаланың ішкі қиындықтарына себеп болған көптеген түбірлік проблемалар 1960 және 1970 жылдарда басталды және олар сәтсіздікке ұшырады [N] енді біз соның құнын төлеп жатырмыз" деді. Бұрынғы конгрессмен Рон Полдың жазушылары 1992 жылғы маусымдағы "Рон Полдің саяси бюллетенінің" "жасыраушылық терроризмге" арналған арнайы санында осы көтерілісті ұқсас тұрғыдан қарастырды. "Лос-Анджелесте тәртіп тек қана көтеріліс басталғаннан кейін үш күн өткен соң, қара нәсілділер әлеуметтік жәрдемақыларын алған кезде қайта орнатылды. Егер жәрдемақылар келмегенде не болар еді? Күдіксіз, қаралар тонау арқылы әлеуметтік мемлекетті толығымен жекешелендіретін еді. Бірақ оларға төленді, содан кейін зорлық-зомбылық басылды".
Родни Кинг
Көтерілістерден кейін қоғамдық қысым күшейіп, офицерлердің қайта сотталуын талап етті. Оларға азаматтық құқықтарды бұзғаны үшін федералдық айыптар тағылды. Кінәсіз ақталғанына бір жыл толуға жақын келгенде, қала федералдық қазылар алқасының шешімін үлкен күтпестікпен күтті. 1993 жылғы 17 сәуірде сағат 7-де сот отырысында шешім жарияланды. Лауренс Пауэлл офицері мен Стейси Кун сержанты кінәлі деп танылды, ал офицерлер Теодор Брисено мен Тимоти Уинд ақталды. Бірінші соттан кейін және тәртіпсіздіктер кезінде сенсациялық хабарлауға қатысты сынды ескере отырып, БАҚ өкілдері көбірек салмақты хабарлауды жөн көрді. Полиция толыққанды түрде жұмылдырылды: 12 сағаттық кезеңдер, конвойлік патрульдер, барлау тікұшақтары, көшелердегі кедергілер, тактикалық басқару орталықтары, сондай-ақ Ұлттық гвардия, әрекеттегі әскер және теңіз жаяу әскерінен қолдау көрсетілді. Барлық төрт офицер LAPD-ден кетті немесе жұмыстан босатылды. Брисено мемлекеттік және федералдық айыптаулардан ақталғаннан кейін LAPD-ден кетті. Уинд, екі рет ақталғаннан кейін, Вилли Л. Уильямс полиция бастығы болып тағайындалғаннан кейін жұмыстан шығарылды. Лос-Анджелес полиция комиссиясы Уильямстың келісім-шартын жаңартудан бас тартты, өйткені ол бөлімде мағыналы өзгерістер жасау жөніндегі міндеттемесін орындамады. Бірінші сотта қорғау тарапынан маңызды куәлік берген офицер Сюзан Клеммер 2009 жылдың шілдесінде Лос-Анджелес округінің шериф кеңсесінің вестибюлінде өз-өзіне қол жұмсады. Ол Кингпен бірге жедел жәрдемде болған және ол күліп, оның формасына қан шашыратып жібергенін айтқан. Ол құқық қорғау саласында қызметін жалғастырды және қайтыс болған кезде шериф детективі болып жұмыс істеді. Родни Кингке Лос-Анджелес қаласы 3,8 миллион доллар өтемақы төледі. Ол осы ақшаның көп бөлігін "Straight Alta Pazz Records" атты хип-хоп жазбалар компаниясын құруға жұмсады. Алайда, бұл жоба сәттілікке жете алмады және жабылды. Кейіннен Кинг кем дегенде он бір рет тұтқындалды, оның ішінде отбасылық зорлық-зомбылық және қашқандық сияқты түрлі айыптар тағылды. Кинг пен оның отбасы Лос-Анджелестен Сан-Бернардино округінің Риалто қаласына көшіп, атақ пен жаңғырудан құтылып, жаңа өмір бастауға тырысты. Кейіннен Кинг отбасымен Лос-Анджелеске оралып, отбасылық құрылыс компаниясын басқарды. Өмірінің соңына дейін, 2012 жылғы 17 маусымда қайтыс болғанға дейін, Кинг полициядан болған ұрып-сапыру түні туралы немесе оның салдары туралы сирек сөйледі, көпшілік назарынан тыс қалуды жөн көрді. Кинг кездейсоқ суға батып қайтыс болды; билік оның денесінде алкоголь мен есірткі табылғанын мәлімдеді. Оның соңғы адвокаты Рене Кэмпбелл Кингті "жай ғана өте жақсы адам, өте өкінішті жағдайға тап болған" деп сипаттады.
Тұтқындалу
1992 жылдың 3 мамырында, тәртіпсіздіктер кезінде тұтқындалған адамдардың көптігін ескере отырып, Калифорния Жоғарғы Соты айыпталушыларды айыптау мерзімін 48 сағаттан 96 сағатқа ұзартты. Сол күні 6345 адам тұтқындалды. Тұтқындалған тәртіпсіздікшілердің шамамен үштен бірі босатылды, себебі полиция қызметкерлері көпшілік арасында жеке адамдарды анықтап үлкермеді. Бір жағдайда полиция бір дүкеннен ұрлық жасаған 40 шамасында адамды ұстады. Оларды тексеру кезінде тағы 12 тонаушы ұсталды. Топтар араласып кеткендіктен, әрбір адамды нақты қай дүкеннен ұрлық жасағаны үшін айыптау мүмкін болмады, сондықтан полиция олардың барлығын босатуға мәжбүр болды. Тәртіпсіздіктерден кейінгі апталарда 11 мыңнан астам адам тұтқындалды. Көбінесе қара қауымдастықтардағы тонаушыларды көршілері көрсетіп берді, олар жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтып, азық-түлік сияқты қажетті заттармен қамтамасыз ететін кәсіпорындардың қирауына ашуланды. Көптеген тонаушылар заң қорғау органдарының қудалауынан және көршілерінің айыптауынан қорқып, тоналған заттарды басқа аудандардағы жерлерге тастап қойды.
Лос-Анджелесті қайта құру
Үш күндік өрт қою мен тонаудан кейін шамамен 3767 ғимарат зардап шегіп, қирады. Мүліктік зиян 1 миллиард доллардан асып кетті деп бағаланды. Азық-түлік пен дәрі-дәрмекпен көмектесу үшін қайырымдылық көмек көрсетілді. Сенатор Диана Уотсонның кеңсесі қаланың түкпір-түкпірінен келген еріктілерге тазалау жұмысына қажетті қырғыштар мен сыпырғыштарды ұсынды. Он үш мың полиция және әскери қызметкерлер патрульдеуге шығып, газ станциялары мен азық-түлік дүкендерін қорғады; олар Universal Studios экскурсиялық аймағы, би залдары және барлар сияқты басқа да бизнес орталықтарымен бірге қайта ашылды. Көптеген ұйымдар Лос-Анджелесті қайта жаңартуға атсалысты; Оңтүстік Орталықтағы "Үміт операциясы" және Корея қалашығындағы Сайгу мен KCCD (Қоғамдық даму үшін Корея шіркеулері) барлығы зақым келген аймақтарды қалпына келтіру және экономикалық дамуды жақсарту үшін миллиондаған доллар жинады. Әнші Майкл Джексон "қалалық балаларға арналған денсаулық кеңес беру қызметін ашу үшін 1,25 миллион доллар сыйлады". Президент Джордж Буш төтенше жағдай туралы жарлыққа қол қойды; ол тонау мен өрт салғандарға федералдық көмек бағдарламасын іске қосты, оған мүліктеріне келген зиянды өтеу үшін гранттар мен жеңілдетілген несиелер кірді. Жергілікті дүкендердің көп бөлігі қайта салынбады. Дүкен иелері несие алуда қиындықтарға тап болды; қала туралы, немесе кем дегенде оның кейбір аудандары туралы мифтер пайда болды, бұл инвестицияларды тоқтатып, жұмыс орындарының өсуіне кедергі келтірді. Қайта құру жоспарларының көпшілігі іске аспады, ал бизнес инвесторлары мен қоғамдық мүшелерінің бір бөлігі Оңтүстік Лос-Анджелеске қарсы болды.
Тұрғын үй өмірі
Лос-Анджелес тұрғындарының көптегені одан әрі болатын зорлық-зомбылықтан қорғану үшін қару сатып алды. Калифорния заңындағы 10 күндік күту мерзімі, көтеріліс кезінде қару сатып алуға ниеттенгендерге кедергі келтірді. 2010 жылы жергілікті тұрғындар арасында жүргізілген сауалнамада 77 пайызы Лос-Анджелестегі экономикалық жағдай 1992 жылдан бері айтарлықтай нашарлағанын мәлімдеді. 2012 жылы тұрғындардың 60 пайызы соңғы 20 жылда нәсілдік қарым-қатынастардың жақсарғанын, ал көпшілігі қылмыстық топтардың белсенділігі де төмендегенін айтты.
Жалпы
1992 жылғы тәртіпсіздіктер кезінде қаза болған 63 адамның ішінде 23-інің өлімі әлі де анықталмаған – суретші Джефф Билл олар қайда құлағанын картаға түсіріп жатыр. «25 жыл өткен соң, суретшінің жауабы» – LA Times, 28 сәуір, 2017 жыл. «Лос-Анджелес тәртіпсіздіктері: Родни Кинг оқиғасынан кейін 15 жыл» – Time.com. «Лос-Анджелес 53» – тәртіпсіздік кезінде қаза болған 53 адамның толық тізімі, L.A. Weekly сайтынан. «Лос-Анджелестің қараңғы күндері» – Christian Science Monitor ретроспективасы және құрбандар мен қатысушылармен сұхбаттасулар. «Хаостың сағаттарын картаға түсіру». Los Angeles Times. 29 сәуір, 2002 жыл. «Лос-Анджелес тәртіпсіздігінің айтылмаған тарихы», Дэвид Уитман, U.S. News & World Report, 23 мамыр, 1993 жыл, тәртіпсіздіктің алғашқы күніне ерекше назар аударылған.
Фотография
Urban Voyeur – Қырқындар кезінде түсірілген қара-ақ фотосуреттер.