Кіріспе
Чарльз Берк Элбрик (25 наурыз 1908 – 12 сәуір 1983) – американ дипломаты және карьералық сыртқы істер қызметінің қызметкері. Өмірі бойында ол Португалия, Югославия және Бразилия елдерінде үш рет елші болып қызмет етті, сондай-ақ көптеген маңызды емес лауазымдарда болды. Элбрик португал, испан, француз және неміс тілдерін білген, ал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Иберия және Шығыс Еуропа жөніндегі сарапшы саналған.
Charles Burke Elbrick (March 25, 1908 – April 12, 1983) was a United States diplomat and career foreign service officer. During his career, he served three ambassadorships: in Portugal, Yugoslavia and Brazil, in addition to numerous minor postings. Elbrick spoke Portuguese, Spanish, French and German, and was regarded as an expert on Iberia and Eastern Europe after World War II.
Ерте өмір және білім
Эльбрик Луисвилл қаласында, Кентукки штатында, Чарльз Эльбрик пен оның ирланд әйелі Лилиан Берктің ұлы ретінде дүниеге келді және католик дінінде тәрбиеленді. Нотр-Дам университетінде бірінші курс бітірген соң, 1929 жылы Уильямс колледжін бакалавр дәрежесімен аяқтады, бірақ Род стипендиясын алуға шамалы ғана жетпей қалды. Ол Нью-Йоркте баспа ісінде мансап құруды жоспарлаған, алайда 1929 жылғы Уолл-стрит құлауы оны АҚШ үкіметінде жұмыс істеуге итермеледі. Осыған байланысты ол АҚШ Мемлекеттік департаментінде қызмет етуге дайындалу үшін тілдерді үйренді.
Сыртқы істер қызметі
1931 жылы АҚШ Сыртқы істер қызметіне қабылданып, Элбрик бастапқыда Панамада, содан кейін Англияның Саутгемптон қаласында вице-консул болып тағайындалды. Одан кейін ол Гаитидегі Порт-о-Пренс қаласында үшінші хатшы болып қызмет етті, 1937 жылы Польшаның Варшава қаласына ауыстырылды. 1939 жылы Элбрик неміс наци әскерінің басып кіруінен кейін Польша үкіметімен бірге эмиграцияға кетті. Варшавадан конвоймен шығып келе жатқанда, дипломатиялық кортеж неміс ұшақтарынан атқыланды, Элбрик жол жиегіндегі арыққа секіріп құтылуға мәжбүр болды. Ол Францияның Анже қаласындағы эмиграциядағы Польша үкіметіне қосылды. 1940 жылдың көктемінде Германия Францияға шабуыл жасағанда, Элбрик тағы да қашуға мәжбүр болды, бұл жолы Испанияға. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігін Лиссабондағы елшілік қызметкері және Танжердегі консул ретінде өткізді. Осы кезеңде ол неміс, француз және испан тілдеріне қоса португал тілін де меңгерді. Соғыстан кейін Элбрик 1945 жылдың маусымында АҚШ елшілігін қайта ашу үшін Польшаға оралды, содан кейін Мемлекеттік департаментке Шығыс Еуропа істері бөлімінің көмекші басшысы болып тағайындалды. 1949 жылдан 1951 жылға дейін ол Гаванадағы АҚШ елшілігінде кеңесші болып қызмет етті. 1951 және 1952 жылдары ол АҚШ-тың Лондондағы және Париждегі елшіліктерінде кеңесші, сондай-ақ Солтүстік Атлантика кеңесінің делегаты болып жұмыс істеді. 1953 жылдан 1957 жылға дейін Элбрик Еуропа істері жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болды, ал 1957 жылы Еуропа және Еуразия істері жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі болып тағайындалды. Содан кейін елші Элбрик Португалияда (1958), Югославияда (1964) және Бразилияда (1969) АҚШ-тың өкілі болып түрлі қызметтер атқарды. 1968 жылдың тамызында кеңес әскері Чехословакияға басып кірген кезде, Белградтағы елші Элбрик маршал Тито шақырып алып, Югославияға қатысты АҚШ саясаты туралы сұрады. "Әдеттегідей", - деді Элбрик. "Югославияның тәуелсіздігі мен тұтастығын қолдау. Сізге көмек керек пе?" "Қазіргі уақытта жоқ", - деді Тито, елші Элбрикке сұрағаны үшін алғыс айтты.
1969 жылы Бразилияда адам ұрлау
Бір жыл өткен соң, Бразилияда қызмет етіп тұрғанда, 1969 жылдың 4 қыркүйегінде Эльбрик жол тосқауылынан ұрланып, Рио-де-Жанейродағы 8 қазан Революциялық қозғалысы (MR 8) тарапынан 78 сағаттай ұсталды. Елшінің жүргізушісі 15 атаусыз саяси тұтқынды босату және 8 қазан Революциялық қозғалысының үш беттік манифестін жариялау талабымен бірге зардапсыз босатылды. Егер талаптар 48 сағат ішінде орындалмаса, MR 8 Эльбрикті өлім жазасына кесу арқылы «революциялық әділдік» орындайтындарын мәлімдеді. Елші 15 саяси тұтқынды босатуға келісім берген үкімет тарапынан босатылды. Осы ұрлықтың мақсаты Бразилияның әскери режимі тарапынан бразилиялық азаматтарға жасалған қуғын-сүргін, түрмеге қамау және азаптауға бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аудару болды. Елші Эльбрик: «Елші болу – әрқашан гүлбақшада жату емес» деді. 1969 жылы АҚШ Президенті Эльбрикті ұзақ жылдар бойы көрсете білген ерекше қызметі үшін Сыртқы істер қызметіндегі ең жоғары дәреже – Карьералық елші атағымен марапаттады. 1973 жылы зейнетке шыққаннан кейін Эльбрик Сыртқы істер кубогымен марапатталды. Ол Вашингтон (Колумбия округі) және Гилбертсвилл (Нью-Йорк штаты) қалаларында тұрды. Елші Эльбрик Нью-Йорк штатының Онеонта қаласындағы Хартвик колледжінен құрметті доктор дәрежесін алды.
Отбасы
Эльбрик 1932 жылдың 27 шілдесінде Вашингтондағы Сент-Мэтью соборында Эльвира Линдсей Джонсонға (1910–1990) үйленді. Эльвира – Ханна Кокс Харристің (1663 жылғы Род-Айленд Корольдік жарғысының адресаты Томас Харристің ұрпағы) және кейіннен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің вице-адмиралы болған Альфред Уилкинсон Джонсонның қызы. Эльвираның анасы Нью-Йорк штатының Гилбертсвилл қаласын (1787) негіздеген Абиджа Гилберттің тікелей ұрпағы болды. Оның әкесі коммодор Филипп Карриган Джонсонның ұлы, Талкауанодан (Чили) Эльвира Линдсей Асеведо және белгілі суретші, Метрополитен мұражайының құрылушыларының бірі Истман Джонсонның немересі. Эльбрик пен Эльвираның екі баласы болды: Альфред (1938 жылы туған) және Валери (1942 жылы туған). Эльбриктің өмірден озғаннан кейін әйелі, балалары және алты немересі – Тристан, Софи, Алексия, Ксанте, сондай-ақ ағалары Берк және Николас Ханлон қалып қойды.
Халықтық мәдениеттегі бейнелеу
Елші Элбриктің Бразилияда ұрлану оқиғаларын Фернандо Габеира 1979 жылғы "O Que É Isso Companheiro?" (ағылшын тілінде: What's This, Comrade?) атты мемуарларында баяндады. Бұрынғы MR 8 революциялық ұяшығының мүшесі журналист болып, Бразилияның Жасыл партиясынан конгрессмен болып сайланды. 1997 жылғы бразилиялық "Сентябрьдегі төрт күн" фильмі Габеираның мемуарлары негізінде түсірілді. Оны Бруно Баррето режиссерлік етті, Алан Аркин Елші Элбрик рөлінде, ал Педро Кардосо мен Фишер Стивенс түсті.
Өлім
1983 жылы 15 сәуірде 75 жасында Вашингтон қаласындағы Джорджтаун университетінің ауруханасында қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі Вашингтон қаласындағы Әулие Матай соборында өтті. The New York Times газетіндегі некрологында ол "ұзын, жіңішке денелі, әдемі костюм киген, осал мінезді, қиын жағдайларда қайрат пен батылдық танытқан адам" деп сипатталды. The Washington Post газеті "Ол бойы ұзын, мұқият киінген және жұмсақ сөйлейтін еді. Әріптестері оның дипломатқа ұқсайтынын айтты, бірақ олардың бірі, қайтыс болған елші Джеймс У. Риддлбергер, дереу: "[Елбриктің] жүрегі толы, ол өте қайратты адам" деп қосты."