Кіріспе

Халықаралық қаржылық реттеуші орган

Банктік қадағалау жөніндегі Базель комитеті (БКБК) – 1974 жылы он елдің тобының (G10) орталық банктерінің басшылары құрған банктік қадағалау органдарының комитеті. Комитет 2009 және 2014 жылдары құрамын кеңейтті. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, БКБК-ға 28 мемлекеттен 45 мүше кіреді, олар орталық банктер мен банктік реттеуге жауапты органдардан тұрады. Комитет банк капиталы, өтімділігі және қаржыландыруы стандартына келіседі. Бұл стандарттар – міндетті емес, жоғары деңгейдегі қағидалар. Мүшелер оларды іске асыруға тырысуға міндетті емес, бірақ осы мақсатта ұлттық реттеулерді пайдалануы мүмкін.

Шолу

Комитет банктік қадағалау мәселелері бойынша тұрақты ынтымақтастық үшін платформа болып табылады. Оның мақсаты – маңызды қадағалау мәселелерін түсінуді жақсарту және бүкіл әлемде банктік қадағалау сапасын арттыру. Комитет түрлі салалардағы нұсқаулар мен стандарттарды әзірлейді. Олардың ең белгілілері – капиталдың жеткіліктілігі жөніндегі халықаралық стандарттар, тиімді банктік қадағалаудың негізгі принциптері және трансшекаралық банктік қадағалау жөніндегі конкордат. Комитеттің хатшылығы Халықаралық есептесулер банкінде (ХЕБ), Швейцарияның Базель қаласында орналасқан. ХЕБ стандарттарды әзірлеу және қаржылық тұрақтылықпен айналысатын көптеген халықаралық институттарды қабылдайды және қолдайды, олардың бірі – BCBS. Алайда, басқа комитеттер сияқты, BCBS-тің де өз басқару құрылымы, есеп беру жолдары мен күн тәртібі бар, олар G10 елдерінің орталық банктерінің басшыларымен басқарылады. Банктік және қаржы нарықтарының жаһандануы жаһандық реттеумен бірге жүрген жоқ. Ұлттық реттеушілер банктік тәжірибедегі ең маңызды ойыншылар болып қала берді. Олардың сыйымдылық және ақпарат мәселелері болды. Сондықтан, BCBS-тің мақсаты – ортақ тәсілдер мен стандарттарға жақындасуды ынталандыру. Комитет классикалық көпжақты ұйым емес, өйткені оның құрылтай шарты жоқ. BCBS міндетті реттеулерді қабылдамайды, керісінше, саяси шешімдер мен стандарттарды әзірлейтін бейресми платформа ретінде жұмыс істейді. Базель комитеті банктік қадағалаудағы ең жақсы тәжірибелер туралы кең қадағалау стандарттары мен нұсқауларын әзірлейді және ұсыныстар жасайды (мысалы, банк реттеуі немесе «Базель III келісімі» қараңыз), мүше елдердің және басқа елдердің органдары оларды өздерінің ұлттық жүйелері арқылы іске асыру үшін қадамдар жасайды деп күтеді.

Мүшелік

Қазіргі уақытта комитет мүшелері Аргентина, Австралия, Бельгия, Бразилия, Канада, Қытай, Еуропалық Одақ, Франция, Германия, Гонконг, Үндістан, Индонезия, Италия, Жапония, Корея, Люксембург, Мексика, Нидерланды, Ресей, Сауд Арабиясы, Сингапур, Оңтүстік Африка, Испания, Швеция, Швейцария, Түркия, Ұлыбритания және АҚШ-тан кіреді. Комитет хатшылығы Халықаралық есеп айырысулар банкінде (ХЕБ), Базель, Швейцарияда орналасқан. Дегенмен, ХЕБ және Базель комитеті екі бөлек ұйым болып табылады. 2009 жылға дейін комитет құрамына тек дамыған елдер ғана кірді: Бельгия, Канада, Франция, Германия, Италия, Жапония, Нидерланды, Испания, Швеция, Швейцария, Ұлыбритания және АҚШ.