Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
11 ғасырдағы Экстердің англосаксондық епископы
11th century Anglo Saxon bishop of Exeter
Леофрик (1016 жылға дейін – 1072) – Экстердің ортағасырлық епископы. Бәлкім, Корнуоллда туған, континентте білім алған. Эдуард Таққа отыру алдында жер аударылған кезде Леофрик оның қызметіне кіріп, онымен бірге Англияға оралды. Патша болғаннан кейін Эдуард Леофрикке жерлер сыйлады. 12 ғасырғы дереккөз Леофрик канцлер болғанын айтса да, қазіргі тарихшылар оның бұл лауазымды ешқашан атқармағанына келіседі. Эдуард 1046 жылы Леофрикті Корнуолл және Кредитон епископы етіп тағайындады, бірақ Кредитон шағын қала болғандықтан, жаңа епископ 1050 жылы епископтық орынды Экстерге көшіруге Пападан рұқсат алды. Экстерде Леофрик соборының кірісін және ресурстарын арттыру үшін жұмыс істеді, соның ішінде жерлерді және шіркеу киімдерін дамытты. Ол кітап сүйгіш болған және көптеген қолжазбаларды жинаған; олардың бір бөлігін собор кітапханасына сыйлады, оның ішінде поэзияның танымал қолжазбасы – «Экстер кітабы». Леофрик 1072 жылы қайтыс болды; оның денесі оның өлімінен кейін салынған жаңа Экстер соборындағы жерленгенімен, оның қаны қайда екені қазір белгісіз, ал қазіргі мазар оның соңғы тыныс алатын жерін көрсетпейді.
Leofric (before 1016–1072) was a medieval Bishop of Exeter. Probably a native of Cornwall, he was educated on the continent. At the time Edward the Confessor was in exile before his succession to the English throne, Leofric joined his service and returned to England with him. After he became king, Edward rewarded Leofric with lands. Although a 12th century source claims Leofric held the office of chancellor, modern historians agree he never did so. Edward appointed Leofric as Bishop of Cornwall and Bishop of Crediton in 1046, but because Crediton was a small town, the new bishop secured papal permission to move the episcopal seat to Exeter in 1050. At Exeter, Leofric worked to increase the income and resources of his cathedral, both in lands and in ecclesiastical vestments. He was a bibliophile, and collected many manuscripts; some of these he gave to the cathedral library, including a famous manuscript of poetry, the Exeter Book. Leofric died in 1072; although his remains were moved to the new Exeter Cathedral which was built after his death, their location is no longer known and the current tomb does not mark his resting place.
Ерте өмір
Леофрик туралы аз мәлімет бар, себебі оның соборлық қаласы тарихи жазу орталығы болған жоқ, және ол өзінің епархиясынан тыс оқиғаларға көп қатыспады. Оның өмірі мен қызметіне көңіл аз бөлінді; оның үйінен тек бірнеше жарғы шықты және оның епархиясына сыйлықтардың тек бір тізімі ғана бар. Оның епископтық кезеңінен ешқандай ресми құжат сақталмаған, Леофрик миссалында оның өлімі туралы қысқаша хабарлама бар, бірақ оның өлімі туралы ағылшын-саксон жылнамасында ешқандай жазба жоқ. Ол патшалық жарғыларға куә ретінде қол қойған. Леофрик, басылым бойынша, Корнуоллда туған, оның ата-анасы ағылшын болған. Канондық құқып бойынша, епископқа тағайындалғанда 30 жасқа толуы керек болғандықтан, Леофрик 1016 жылға дейін туған болуы мүмкін. Оның Ордмаер есімді ағасы болған, ол оның үй шаруашылығын басқарған және отбасылық иеліктерді басқарған. Леофрик Лотарингияда білім алған, және ол шетелде өскен болуы мүмкін. Леофрик 1013 жылы Дания королі Свен Форкбард Англияға шапқанда немесе 1016 жылы Свеннің ұлы Кнут Англия королі болғанда жер аударылуы мүмкін. Оның білімі, мүмкін, Тульдегі Әулие Стефан шіркеуінде алған. Тарихшы Фрэнк Барлоу бұл 1039 жылы Брюггеде болған болуы мүмкін деп болжайды. Леофрик корольдің өмірі бойы Эдуардтың адал қолдаушысы және досы болды. 12 ғасырдағы Ворстердегі монах хроникашысы Леофрикті Эдуардтың канцлері деп атағанмен, бұл дұрыс емес, себебі Эдуардтың сол кезде канцлері болған жоқ. Тарихшылар Эдуардтың канцлер деп аталатын лауазымды адамы болған-болмағаны туралы келіспесе де, Леофрик мұндай лауазымды атқармағаны туралы бірауыздан келіседі.
Little is known about Leofric, as his cathedral town was not a centre of historical writing, and he took little part in events outside his diocese. Little notice was taken of his life and activities; only a few charters originated in his household and there is only one listing of gifts to his diocese. No official acts from his episcopate have survived, and there is just a brief death notice in the Leofric Missal, although no notice of his death occurs in the contemporary Anglo Saxon Chronicle. He occurs as a witness to royal charters. Leofric was probably born in Cornwall, and his parents were English. Because canon law required that a bishop be 30 years old when consecrated, it is likely that Leofric was born before 1016. He had a brother, Ordmaer, who acted as his steward and administered the family estates. Leofric was educated in Lotharingia, and may have been brought up abroad. Leofric may have gone into exile either in 1013 when Sweyn Forkbeard, the king of Denmark invaded England or in 1016, when Sweyn's son Cnut became king of England. His education possibly took place at the church of St Stephen's in Toul, The historian Frank Barlow speculates that it may have been at Bruges in 1039. Leofric remained a close supporter and friend of Edward for the king's entire life. Although a 12th century monastic chronicler at Worcester called Leofric Edward's chancellor, this is not correct, as Edward had no chancellor at this time. Historians are divided on whether or not Edward ever had an official that could be called a chancellor, but they are agreed that Leofric did not hold such an office.
Епископ
1046 жылы епископ Лифинг қайтыс болғанда, король Леофрикті Корнуолл епископы және Кредитон епископы етіп тағайындады. Лифинг иеленген екі епископтық орын 1050 жылы Епископ Леофрик өзінің епископтық орнын Кредитоннан Эксетерге көшіріп, оны Корнуоллмен біріктірген кезде Эксетер епископтығына айналды. Бұл епископтық 1051 жылы құрылды. Леофрик епископ болғанға дейін король кеңсесінде қызметкер болғанмен, билікке келгеннен кейін король мен Уэссекс графы Годвиннің арасындағы дауларға араласпады. Оның орнына ол епархиясын басқаруға күшін жұмсады, бірақ корольмен жақсы қарым-қатынаста болды. Эксетердегі Әулие Петр шіркеуі Леофрик үшін собор болды және ол 1050 жылы Әулие Петр күні король Эдуардтың қатысуымен Эксетер епископы болып тағайындалды. Король мен оның әйелі Эдит таққа отырғызу рәсіміне қатысты, олар екеуі де епископты кафедраға, яғни епископтық орынға жетеледі. Эдиттің Эксетер қаласына қалыңдық құқығы болған, бұл оның рәсімге қатысуын түсіндіруге болады. Леофрик монахтарды канондармен алмастырды, бұл ережені ол Англияға оралғанға дейін Лотарингияда үйренген болуы мүмкін. Эксетерге көшкеннен кейін Леофрик епархияның, әсіресе собор кітапханасының қаржысын арттыру үшін жұмыс істеді. Ол корольмен жақсы қарым-қатынаста болды, сондықтан 1065 жылы Эдуардтың Рождестволық сотына қатысты, онда Эдуардтың Вестминстер аббат шіркеуінің салтанатты ашылуы болды. Леофрик корольдің қандай да бір дипломатиялық миссияларында жұмыс істегенін көрсететін ешқандай мәлімет жоқ, сондай-ақ Леофрик папалық кеңестерге немесе синодтарға қатысқан да жоқ.
When Bishop Lyfing died in 1046, the king made Leofric Bishop of Cornwall as well as Bishop of Crediton. The two sees, or bishoprics, held by Lyfing became the see of Exeter in 1050 when Bishop Leofric moved his episcopal seat from Crediton to Exeter and combined it with Cornwall. and dates from 1051. Although Leofric had been a royal clerk before he became bishop, after his elevation he managed to avoid entanglement in the various disputes taking place between the king and Godwin, Earl of Wessex. Instead he spent his energies on the administration of his diocese, but remained on good terms with the king. The abbey church of St. Peter's at Exeter became Leofric's cathedral and he was enthroned as Bishop of Exeter there on St Peter's Day in 1050 with King Edward in attendance. The king, and his wife Edith took part in the ceremony of enthronement, with both of them leading the bishop to his cathedra, or episcopal chair. Edith had dower rights to the town of Exeter, which may explain her presence at the ceremony. Leofric replaced the monks with canons. which rule he had probably learned in Lotharingia before his return to England. After the move to Exeter, Leofric worked to increase the endowment of the diocese, and especially the cathedral library, He still remained on good terms with the king, for he was present at Edward's Christmas court in 1065 that saw the consecration of Edward's Westminster Abbey church at Westminster. No evidence survives that Leofric was employed by the king in any diplomatic missions, nor does Leofric appear to have attended any papal councils or synods.
Өлім және мұра
Леофрик 1068 жылы Жеңімпаз Вильгельмнің Эксетерді қоршауынан зардапсыз шықты, ол өзінің соборындағы криптаға жерленді. Собор қайта салынғанда, оның қалдықтары жаңа шіркеуге көшірілді, бірақ қабірдің орны қазірге дейін табылмайды. Қазіргі қабір 1568 жылға дейін сақталған және Леофриктің соңғы тыныс алатын жерін көрсетпейді. Эксетер кітабында ежелгі ағылшын тілінде жазылған поэзияның барлық негізгі түрлері кездеседі. Бұл қолжазба – англосаксон поэзиясы туралы қазіргі заманғы білімнің төрт маңызды көзінің бірі. Қалған үшеуі – Юниус қолжазбасы, Ноуэлл кодексі және Верчелли кітабы. Леофрик жасаған сыйлық тізімінің үш нұсқасы сақталған, бұл ең ерте сақталған собор кітапханасының каталогының бірі. Тізімде собордағы құлшылыққа қолданылатын 31 кітап, тағы 24 діни және 11 әлемдік туынды бар. Соңғы топқа философиялық еңбектер мен поэзия кірді. Ол соборға мұра етіп қалдырған қолжазбалардың саны сол заман үшін өте көп болды. Леофриктің жинағынан сақталған тағы бір қолжазба – қазір Бодлей кітапханасында сақталатын, латын тілінде жазылған Інжіл кітабы. Ол, әдетте, Леофрик континентте болғанда алған болуы мүмкін, себебі қолжазба бастапқыда бретондық монастырь үшін жазылған. Барлығы шамамен 20 қолжазбаны Леофрик сыйлаған деп анықтауға болады, олардың көпшілігі әлі де сақталған, ал Эксетерде – Эксетер кітабын қоса алғанда, тек екеуі ғана қалды. Оның собор жазбаларындағы өлімі туралы хабарламада Леофрик діни округінде уағызшы ретінде белсенді болғаны, епископтығында көптеген шіркеулер салғаны және дін қызметкерлеріне білім берген ұстаз ретінде танылғаны айтылған. Тарихшы Фрэнк Барлоу Леофрикті «қабілетті әкімші және прогрессивті күш» деп сипаттайды, сондай-ақ ол «шетелдік дін қызметкерінің ең жақсы үлгісін» көрсетеді.
Leofric survived William the Conqueror's 1068 siege of Exeter unscathed, He was buried in the crypt of his cathedral. When the cathedral was rebuilt, his remains were moved to the new church, but the location of the tomb has been lost. The current tomb only dates from 1568 and does not mark Leofric's resting place. Contained in the Exeter Book are a number of poems showing of all the principal types of poems composed in Old English. This manuscript is one of four main sources for modern knowledge of Anglo Saxon poetry. efn|The other three are the Junius manuscript, the Nowell Codex, and the Vercelli Book. Three versions of the donation list drawn up by Leofric survive, which is one of the earliest surviving cathedral library catalogues. The list consists of 31 books used to conduct cathedral services, 24 other ecclesiastical works, and 11 works that were secular. This last group included philosophical works as well as poetry. The number of manuscripts that he owned and bequeathed to his cathedral was quite large for his time. Another surviving manuscript from Leofric's collection is a Gospel book written in Latin now in the Bodleian Library, which was probably acquired by Leofric while he was on the continent, as the manuscript was originally written for a Breton monastery. In all, about 20 of the manuscripts gifted by Leofric can be identified and are still extant, and only two remain at Exeter – including the Exeter Book. The notice in his cathedral's records recording his death stated that Leofric was active in his diocese as a preacher, that he built many churches in his bishopric, and was noted as a teacher of his clergy. The historian Frank Barlow describes Leofric as "an able administrator and a progressive force" and one who "exemplifies the foreign prelate at his best".