Кіріспе

Гресфордтағы шіркеу, Солтүстік Уэльс

Барлық қасиеттілер шіркеуі (Eglwys yr Holl Saint) Уэльс мемлекетінің Рексем округіне қарасты, бұрынғы көмір өндіруші Гресфорд ауылында орналасқан. Бұл, көбінесе 15 ғасырдың соңында салынған, сәл қызыл құмтастан тұрғызылған, үлкен шіркеу. Көп жағынан, ол жақын орналасқан Чешир шіркеулеріне ұқсас. Бұл шіркеу Уэльстегі ең әдемі приход шіркеуі деп аталады және Уэльстегі кез келген шіркеуге қарағанда ортағасырлық әйнектердің көп бөлігі сақталған. Барлық қасиеттілер шіркеуінің қоңыраулары Уэльстің жеті кереметінің бірі саналады. Қоңыраулардың таза дыбысымен ғана емес, сонымен қатар шіркеудің өлшемі, сұлулығы, ішкі әшекейлері мен шіркеу маңындағы ыроқ ағаштары да ерекше. Қоңыраулар туралы анонимді өлеңде былай делінеді:

Пистилл Рхаэдр мен Врексам мұнарасы,
Халқызсыз Сноудон тауы,
Овертон ыроқтары, Сент-Уайнфрид бұлақтары,
Лланголен көпірі мен Гресфорд қоңыраулары. Шіркеу 1963 жылдың 7 маусымында "соңғы ортағасырлық шіркеудің көрнекті үлгісі, әдемі ортағасырлық әйнек және жиһаздары бар" деп І санаттағы мұражай ретінде тіркелді.

Сипаттама

XIII ғасырдың соңында Уэльс меценаты Трахаерн ап Итель ап Эунид (және оның бес бауыры) шіркеу салғанмен, бұл орынға салынған алғашқы ғимарат болмауы мүмкін. 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында "Гретфорд in Extan hundred" ауылындағы шіркеу тіркелген, бірақ ол ауылдың басқа жерінде орналасқан болуы да мүмкін. Шіркеуде шамамен 1500 жылға жататын, әдемі кеш ортағасырлық боялған шынылар көп. Сион Трефордың (1589 жылы қайтыс болған) алабастрдан жасалған мүсіні классикалық үлгідегі жақтаудың ішінде жатыр, ал оның денесінің ортасын жасырғандай көрінетін, уэльс тілінде жазылған ұзын тақташа бар. Оның келіні "Дэйм Кэтрин Тревор" екі рет бейнеленген: бірде суреттелген, жартылай бой мөлшерінде, күйеуі сэр Ричард Трефордың (1638 жылы қайтыс болған) қасына тізе бүгіп отырған күйде, екінші рет қыздарымен бірге кішкентай бейнеде тізе бүгіп тұр. Он екі мизерикорд XIII ғасырдың соңына немесе XIV ғасырдың басына жатады. Олардың кейбіреулері өте әсерлі, мысалы: "Ұзын белді киім киген адам немесе әйелдің итеріп отырғаны, солға қарап тұрған тік шайтан, екі әйелді сандық немесе арбамен тозақтың аузына қарай итеруде. Сол жақтағы тіреуші – несеп құбысы бар маймыл. Оң жақтағы тіреуші – экскремент толтырылған шелек ұстаған түлкі".

Қоңыраулар

Гресфорд қоңырауларының алғашқы тіркелген дауысы 1714 жылға дейін жетеді. 1877 жылы қоңырау шалу мұнарасына бір адамның күшімен сегіз қоңырауды да соғуға мүмкіндік беретін құрылғы орнатылды. Қоңыраулар шіркеу қызметтерінде үнемі соғылады, және 5 қарашада қоңырау шалу дәстүрі әлі де сақталуда, бірақ бұл 1688 жылы Вильгельм Оранскийдің сәтті жағаға қонуын немесе 1605 жылы Гай Фокстің Парламентті жарылысқа ұшырату жоспарын еске алу мақсатында ма, әлде басқа себеппен бе – белгісіз. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайтыс болғандарды еске алу үшін қоңырау соғу тоқтатылды, себебі қоңыраулар тек басқыншылық туралы ескерту ретінде ғана соғылуы тиіс еді. Кейбір қоңыраулар заманауи үлгілермен алмастырылды.

Римдік-британдық құрбандық үстелі

Киелі шіркеудің ішінде 1907 жылы жұмысшылар ең керемет жаңалықтардың бірін – Гресфорд тасын тапты. Бұл ғасырлар бойы жасырылған, ортағасырлық шіркеуді қайта жарақтап салғанда құрылыс тасы ретінде қолданылған рим дәуірінің құрбандық алтарі. Алтарьдың төрт жағында мүсіндемелер бар, ал үстіңгі бөлігінде әсем ойық жасалған, ол бір жағында бейнеленген Немезис қасиесіне арналған құрбандықтарды қоюға арналған. Алтарь, шамасы, 100-350 жылдар аралығындағы римдік-британдық киелі орнының бір бөлігі болған.

Еу

Шіркеуді ыроқлы қарағайлардың тоғайы қоршап тұр, олардың кейбіреулері Уэльстің жеті кереметіне кіретін Овертон қарағайларымен бірдей өлшемде және жасында. Олардың жиырма бесі 1726 жылы отырғызылған, бірақ оңтүстік қақпаға жақын өсетін біреуі көнерек. Бұл ағаш Ричард II-нің әскерді қолдау және Лонгбоуда қарағайды пайдалану үшін қарағайды жалпы отырғызуды бұйырған жарлығы тұсында көне ағаш болған. Шіркеу маңында Бірінші дүниежүзілік соғысының қаза тапқан Ұлттар Достастығының алты әскери қызметкерінің зираттары да бар.