Кіріспе

Американдық романист (1927–2013)

Барбара Луиза Мерц (29 қыркүйек 1927 – 8 тамыз 2013) – өз атымен, сондай-ақ Элизабет Петерс және Барбара Майклс деген псевдонимдермен жазған американдық автор. 1952 жылы Чикаго университетінен египтология ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Ол әсіресе детективтік және қызықты романдарымен, оның ішінде Амелия Пибоди кітаптар сериясымен танымал болды. 1960 жылдары Мерц ежелгі Египет туралы екі кітап жазды: «Ғимараттар, қабірлер және иероглифтер» – ежелгі Египет тарихы; және «Қызыл жер, қара жер» – ежелгі Египеттегі күнделікті өмірді зерттейді. Екі кітап та сол күнгі күнге дейін басылымда, ал 2007 және 2008 жылдары жаңартылған басылымдары жарық көрді.

Өмірбаян

Барбара Мерц 1927 жылғы 29 қыркүйекте Иллинойс штатының Кантон қаласында дүниеге келген. Ол 1947 жылы Чикаго университетінің бакалавр дәрежесін, 1950 жылы магистр дәрежесін, ал 1952 жылы египтологиядан докторлық дәрежесін алды, Джон А. Уилсонмен бірге оқыған. Ол ежелгі Мысыр туралы екі кітаптың авторы: «Храмдар, қабірлер және иероглифтер» (1964; қайта жаңартылған басылымы 2007) және «Қызыл жер, қара жер» (1966; қайта жаңартылған басылымы 2008) (екеуі де алғашқы басылымынан бері үздіксіз басылып келеді), бірақ көбінесе детектив және күмәнді романдар жазды. Ол 1964 жылы жарияланған жазушы болды. Ол 19 жыл бойы Ричард Мерцке үйленді (1950–1969); неке ажырасумен аяқталды. Олардың Питер және Элизабет Мерц есімді екі баласы болды. Барбара Майклс есімімен ол негізінен готикалық және мистикалық триллерлер жазды. Оның баспагері бұл псевдонимді таңдады, себебі Мерц ежелгі Мысыр туралы бір ғылыми емес кітап жариялаған еді және баспагер Мерцтің романдары мен оның академиялық еңбектерін шатастыруды қаламады. Элизабет Петерс псевдонімімен Мерц детективтерді, соның ішінде өзінің Амелия Пибоди тарихи детективтік сериясын жариялады, бұл псевдонимді екі баласының есімдерінен алған. Мерц сонымен қатар феминист болды, бұл тақырып оның көркем әдебиетінде де, кәсіби өмірінде де жиі көтерілді. Мерц Вашингтондағы әйелдер детектившілер ұйымын «Malice Domestic» деп атап құрды, «өйткені барлық жүлделерді ерлер алып жатыр» деп ойлады. Ол сондай-ақ Худ колледжінде әйел жазушыларға арналған стипендияны іске қосты. Мерц 2013 жылғы 8 тамызда Мэриленд штатындағы үйінде қайтыс болды. Оның қолжазбалары Индиана штатының Блумингтон қаласындағы Индиана университетінің Лилли кітапханасында сақталады.

Марапаттар

Мерц құпия жанр қауымдастығынан көптеген жүлделер мен номинацияларды алды. Оның алғашқы танылуы 1988 жылы «Трояндық алтын» романы «Ең үздік роман» номинациясында «Энтони» сыйлығына ұсынылғанда болды, ал келесі жылы «Бейнекей бір рет» романы сол санатта 1989 жылғы «Агата» сыйлығын жеңіп алды. Осыдан кейін Мерц «Агата» сыйлығының «Ең үздік роман» номинациясын бірнеше рет алды, оның ішінде 1991 жылы «Соңғы түйе түскі уақытта өлді»; 1992 жылы «Жылан, крокодил және ит»; 1994 жылы «Мемфиске түнгі пойыз»; 1997 жылы «Үлкен мысықты көру»; 1998 жылы «Балансты сақтайтын маймыл»; және 2000 жылы «Ол аспанда күн күркіретеді» романдары. Соңғысы 2001 жылы «Энтони» сыйлығының «Ең үздік роман» номинациясын да алды. Мерц сонымен қатар көптеген «Ұлы шебер» және «Өмірлік жетістік» сыйлықтарының иегері болды, оның ішінде 1986 жылы «Энтони» сыйлықтарында «Ұлы шебер» атағын алды және 1998 жылы Америка құпия жазушыларының «Ұлы шебер» атағына ие болды; 2003 жылы ол «Малис отандық» конвенциясында «Өмірлік жетістік» сыйлығын алды. 2012 жылы ол «Малис отандық» конвенциясында алғашқы «Амелия Пибоди» сыйлығымен құрметтелді, бұл сыйлық оның ұзақ жылдар бойы жарық көрген сериясының басты кейіпкерінің есімімен аталады.