Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалия мен Испаниядағы жергілікті әкімшілік бөлініс
Local administrative division in Portugal and Spain
Комарка (koˈmaɾka, kuˈmaɾkɐ) – Португалия, Испания және олардың бұрынғы колонияларының кейбірінде, мысалы Бразилия, Никарагуа және Панамада кездесетін дәстүрлі аймақ немесе жергілікті әкімшілік бөлініс. Бұл термин "марш, шекара" мағынасын білдіретін marca сөзінен және "бірге, ортақ" деген мағынаны білдіретін co префиксінен құралған. Арагон тілінде комарка redolada, ал баск тілінде eskualde деп аталады. Сонымен қатар, галисиан тілінде комаркалар bisbarras деп те аталады. "Аудан" және оған жақын мағынадағы "жауапты аймақ" сөздерінің мағынасы ұқсас болғанымен, испан және португал тілдерінде олар condado деп аударылады, бұл термин Иберия түбегінде тарихи түрде граф (конде) басқарған аймақтарды ғана білдіреді. Дегенмен, "комарка" сөзі кейде қолданылады, мысалы, испан тіліндегі Уикипедиядағы комарка жазбасында және "Сақиналардың иесі" кітабының кейбір аудармаларында (төменде қараңыз).
A comarca (koˈmaɾka, kuˈmaɾkɐ, ) is a traditional region or local administrative division found in Portugal, Spain, and some of their former colonies, like Brazil, Nicaragua, and Panama. The term is derived from the term marca, meaning a "march, mark", plus the prefix co , meaning "together, jointly". The comarca is known in Aragonese as redolada and in Basque as eskualde In addition, in Galician, comarcas are also called bisbarras
Although the English word "county" and its near synonym "shire" have similar meanings, they are usually translated into Spanish and Portuguese as condado, a term which in the Iberian Peninsula refers only to regions historically ruled by a conde (count or earl). However, "comarca" is occasionally used such as in the Spanish Wikipedia entry for comarca and some translations of The Lord of the Rings (see below).
Португал тілінде сөйлейтін елдер қауымдастығы
Португал тілінде сөйлейтін елдер қауымдастығында (CPLP) комаркалар былай қолданылады.
In the Community of Portuguese Language Countries (CPLP), comarcas are used as follows.
Тарихи
Орта ғасырдан XVI ғасырға дейін комаркалар Португалияның ірі әкімшілік бөліністеріне сай келді. Мұндай алты дәстүрлі бөліс болды: Entre Douro e Minho, Trás os Montes, Beira, Estremadura, Alentejo және Algarve, олардың соңғысы "патшалық" деген құрметті атаққа ие болды. XVI ғасырда комаркалар біртіндеп "провинциялар" деп аталды. "Комарка" атауы кейіннен 17 ғасырда құрылған провинциялардың жаңа әкімшілік және сот бөлімшелеріне қолданылды. Әр комарка коррегедордың аумақтық юрисдикциясына сәйкес келетін, ол округте Корольдік биліктің өкілі болған жоғары шенді әкімшілік және сот қызметкері еді. 19 ғасырда комаркалар атқару және сот билігін бөлуді іске асыру мақсатында жеке әкімшілік және сот бөлімшелерімен алмастырылды. Жаңа әкімшілік бөлімшелер әкімшілік округтерге айналды, ал жаңа сот бөлімшелері комарка атауын сақтап қалды.
From the Middle Ages until the 16th century, the comarcas corresponded to the large administrative divisions of Portugal. There were six such traditional divisions: Entre Douro e Minho, Trás os Montes, Beira, Estremadura, Alentejo and Algarve, of which the last had the honorary title of "kingdom". In the 16th century, the comarcas started gradually to be referred to as "provinces". The name "comarca" was then applied to the new administrative and judicial subdivisions of the provinces, created in the 17th century. Each comarca corresponded to the territorial area of jurisdiction of a corregedor, a high ranking administrative and judicial officer who represented the Crown in the district. In the 19th century, the comarcas were replaced by separate administrative and judicial divisions to reflect the implementation of the separation of executive and judicial powers. The new administrative divisions became the administrative districts and the new judicial divisions kept the name comarca.
Қазіргі
Бразилияда, Португалияда және Португал тілінде сөйлейтін елдер қауымдастығының басқа да бірқатар елдерінде комарка қазіргі таңда сот жүйесіндегі негізгі аумақтық бөлініс болып табылады. Ол бірінші инстанция сотының құзыреттілік аумағына сәйкес келеді. Комарка бір муниципалитетке немесе бірнеше шағын муниципалитеттердің біріккен тобына да сәйкес болуы мүмкін. Қазіргі уақытта Бразилияда 2680 комарка бар. Португалияда 2014 жылы жүзеге асырылған сот ұйымдастыру реформасы комаркалар санын 231-ден 23-ке дейін азайтты. 2015 жылғы жаңа сот бөлінісіне сәйкес, Ангола қайтадан 60 комаркаға бөлінеді, олардың әрқайсысында бірінші инстанция соты болады. Комарка соттары бұрынғы провинциялық және муниципалдық соттардың орнын басады. Комарка сонымен қатар Анголаның астанасы Луанданың маңындағы ауданның да атауы.
In Brazil, Portugal, and some other countries of the Community of Portuguese Language Countries, the comarca now is the basic territorial division in the judicial system. It corresponds to the territorial area of jurisdiction of a court of first instance. The comarca may correspond to a municipality or group several small municipalities together. Presently, in Brazil, there are 2,680 comarcas. A judiciary organization reform implemented in Portugal in 2014 reduced the number of comarcas from 231 to 23. According to the new judicial division of 2015, Angola will be again subdivided into 60 comarcas, each with a court of first instance. The courts of comarca will replace the previous provincial and municipal courts. Comarca is also the name of a suburb of Luanda, the capital of Angola.
Мексика
Мексиканың тоғызыншы ең ірі қалалық аймағы Лагунера Комаркасы деп белгілі. Аймақ 15 муниципалитеттен құралған, оның ішінде Торреон, Коауила, Гомес Паласио және Лердо Дуранго қалалары кіреді.
The ninth largest metropolitan area in Mexico is known as the Comarca Lagunera. The region is made up of 15 municipalities, including the cities of Torreón, Coahuila, Gómez Palacio and Lerdo Durango.
Панама
Панамада комарка индейкасы – үлкен американдық халық қоныстанған аумақтың әкімшілік бөлігі. Төрт комарка (Эмбера-Вуана, Гуна Яла, Насо Тьер Ди және Нгобе-Бугле) провинция деңгейінде қарастырылады. Екі кіші комарка (Куна де Мадуганди және Куна де Варганди) провинцияға бағынышты және коррегиментомен теңестіріледі.
In Panama, the comarca indígena is an administrative region for an area with a substantial Amerindian population. Four comarcas (Emberá Wounaan, Guna Yala, Naso Tjër Di, and Ngöbe Buglé) exist as equivalent to provinces. Two smaller comarcas (Kuna de Madugandí and Kuna de Wargandí) are subordinate to a province and considered equivalent to a corregimiento.
Көркем әдебиет
Британ жазушысы Дж. Р. Р. Толкиннің испан тіліндегі кейбір басылымдарында ағылшын тіліндегі "The Shire" деген сөзді аудару үшін "Ла Комарка" термині қолданылады.
Some Spanish language editions of the British writer J. R. R. Tolkien's works use the term La Comarca as a translation for the English "The Shire".