Кіріспе

Мэннің халықаралық темір жолы – Квебек провинциясының Лак-Мегантик және Мэн штатының Маттавамеккег қалалары арасында Канадалық Тынық мұхиты темір жолы (CPR) салған тарихи темір жол. Ол темір жолдың континенттік басты магистралінің, Жаңа Брансуик провинциясындағы Сент-Джон портына дейінгі маңызды бөлігін толықтырды.

Монреальға қысқы балама

1885 жылы КСРМ Монреаль (Квебек) қаласынан Ванкуверге (Британдық Колумбия) дейінгі маршрутын аяқтады. Сент-Лоуренс шығанағы мен Сент-Лоуренс өзенінде мұзды үзіп өтетін кемелер пайдалануға дейінгі онжылдықтарда Монреаль порты желтоқсаннан мамырға дейін жабық болды, бұл темір жолдың өзінің бәсекелестерінен басымдықтарын шектеді. КСРМ-нің негізгі канадалық бәсекелесі Grand Trunk Railway (GTR) Монреальдегі қысқы мұз проблемаларынан құтылуға тырысты, ол 1850 жылдардың ортасында сатып алынған Сент-Лоуренс және Атлантика темір жолы арқылы Портленд, Мэннің мұзсыз портын пайдаланды. Бас инженер Джеймс Росс 1886–1887 жылдары құрылысты бастады, ол маршруттың әртүрлі нүктелерінен екі бағытта жүргізілді. Жаңа желі 1889 жылғы маусымда ашылды, КСРМ Мэйн Орталықтан Маттавамеккегтен Вансбороға дейінгі учаскеде жүру құқығын алды және Вансбородан Сент-Джонға дейінгі маршрулды басқару үшін, сондай-ақ Батыс Нью-Брансуик және Солтүстік Мэйндегі тармақтар желісін иелену үшін Нью-Брансуик темір жолын сатып алды. Vanceboro және Mattawamkeag-те КСРМ-мен байланысқа қоса, Мэйн Орталық 1906 жылдан 1933 жылға дейін Гринвилл тоғысынан батысқа қарай КСРМ-мен байланысқа түсті, онда Кинео тармағы Сомерсет тоғысынан өтіп, Кинео стансасына дейін жүретін бу кемелерімен байланыс жасады. Мэннің халықаралық бөлімшесімен екі орман шаруашылығы темір жолы да байланысқа түсті. 1915–1926 жылдар аралығында Джекменде Джекмен ағаш компаниясының Bald Mountain темір жолымен, ал 1912–1929 жылдар аралығында Боуэрбанк қалашығындағы Карибу ағысының жанындағы Рей Сайдингте Ray Lumber Company (кейін Indian Lake Lumber Company) темір жолымен байланыс болды.

Жол қозғалысы төмендейді

1955 жылы CPR «The Atlantic Limited» атты шектеулі тоқталымды экспресс жолаушылар пойызын құрды. Бұл күнделікті пойыз Монреальден Сент-Джонға және кері бағытта, толық қызмет көрсететін асхана, байқау және жаттық/ұйықтайтын вагондармен жұмыс істеді. 1970-ші жылдары Сент-Джондағы интермодальдық контейнер терминалы мен түрлі жақсартуларға жасалған үкіметтік инвестициялар жүк тасымалының көбеюіне әкелді, ал CPR маршруттың инфрақұрылымын жақсартуға инвестициялар жасады. Алайда, 1980-ші жылдары кеме қатынасының өзгеруі және жүк логистикасының жаңаруына байланысты CPR желіден кіріс табуы азайды. 1978 жылы Via Rail Canada CPR жолаушылар қызметін қабылдап алды, «The Atlantic Limited» пойызы «Atlantic» болып өзгертілді және қызмет Сент-Джоннан Галифаксқа қарай кеңейтілді. Жолаушылар саны артты, бірақ 1981 жылы үкіметтік бюджетті қысқартулар пойысты тоқтатып, 1889 жылы ашылған Монреаль-Сент-Джон бағытындағы жолаушылар қызметін алғаш рет тоқтатты. «Atlantic» 1985 жылы қайта іске қосылды және 1990 жылға дейін күнделікті, содан кейін аптасына үш рет жұмыс істеді. 1988 жылы CPR Монреальден шығысқа қарай барлық желілерін, соның ішінде Новая Шотландиядағы «Dominion Atlantic Railway» еншілес компаниясын, «Maine and the Maritimes» аймағына біріктіріп, «Canadian Atlantic Railway» (CAR) атты жаңа еншілес компания құрды. CAR эксперименті қысқа болды, өйткені батыс Нью-Брансуик және солтүстік Мэндегі көптеген шағын ауылдық тармақ желілерін жапқанға қарамастан, желілер әлі де зиян келтіріп жатты. 1993 жылы CPR Монреальден Сент-Джонға дейінгі магистральды жабуға өтініш берді, бірақ үкіметтік реттеушілер оны қабылдамады.

Тастанды және сату

1994 жылы ол қайтадан тоқтату туралы өтініш берді және сол жылдың соңында рұқсат алынды. Бағыт бойындағы тасымалдаушылар мен қауымдастықтар наразылық білдіріп, CPR-ді желіні сатуға шақырды, нәтижесінде 1995 жылдың 1 қаңтарында желі бөлік-бөлік етіп сатылды. Желіні тоқтатуға дайындалып, кейін сатуға дейін Via Rail 1994 жылдың 17 желтоқсанында «Atlantic» бағыты бойынша жолаушылар тасымалын тоқтатты және содан бері бұл бағытта арнайы жолаушылар тасымалы жүргізілмеді. Сент-Джоннан Мэн және Нью-Брансуик шекарасына дейінгі бөлігін Нью-Брансуик Оңтүстік темір жолы сатып алды, ол JD Irving Limited компаниясының еншілес кәсіпорны, ірі өнеркәсіптік конгломерат және Сент-Джондағы маңызды тасымал көзі. Мэн-Нью-Брансуик шекарасынан Маттавамикегке дейін (Гильфорд теміржол жүйесімен тоғысқан жер) және Браунвилл торабына дейін (Бангор және Арустук темір жолымен тоғысқан жер) созылған бөлігі JDI еншілес компаниясы – Шығыс Мэн темір жолына сатылды. Браунвилльден Монреальге дейінгі батысқа қарайғы жолды Бангор және Арустук темір жолының корпоративтік иесі Iron Road Railways сатып алды. 2000 жылдардың басында Iron Road банкротқа ұшырағаннан кейін жүйенің батыс бөлігі жаңадан құрылған Монреаль, Мэн және Атлантик темір жолына (2013 жылдың тамызында банкроттықтан қорғануға өтініш берген) өтті, ал JDI маршруттың шығыс бөлігінде жұмысын жалғастырды. Fortress Investment Group банкроттықтан шығып, Montreal Maine and Atlantic компаниясына тиесілі жолды сатып алды. Бұл Майн халықаралық темір жолының Браунвилл торабынан батысқа қарайғы бөлігін де қамтиды. 2014 жылы операциялар Орталық Мэн және Квебек темір жолы ретінде басталды. 2020 жылдың 4 маусымынан бастап Canadian Pacific бүкіл Орталық Мэн және Квебек темір жолын сатып алды және бұрынғы CM&Q желілерін біріктіру процесін бастады. Бұл Орталық Мэн және Квебекке тиесілі, бірақ бұрын Canadian Pacific-ке қатысы болмаған Бангор және Арустук желілерін де қамтиды.