Кіріспе

Америка симфониялық оркестрлерінің рейтингісі

"Музыкалық шеберлік, музыканттардың біліктілігі, келісімшарт бойынша жұмыс апталарының саны, апталық жалақы, жазбаларға кепілдік беру және төленген демалыс" саласында тарихи түрде көш бастаған бес американдық симфониялық оркестрді "Үлкен Бес" деп атайды. Олар құрылған мерзімі бойынша: Нью-Йорк филармониясы, Бостон симфониялық оркестрі, Чикаго симфониялық оркестрі, Филадельфия оркестрі және Кливленд оркестрі. Бұл термин 1950 жылдардың соңында және одан кейінгі бірнеше жыл бойы қолданысқа енді. Қазір де кейде қолданылып жүргенімен, көптеген сарапшылар оны қолданыстан қалған деп санайды, әсіресе оның Шығыс жағалаумен шектелгендігіне байланысты.

Шығу тегі

"Үлкен бестік" термині ұзақ ойналатын жазбалар қолжетімді болған, оркестрлік радио хабарлары кеңейіп, топты құрайтын бес оркестр Нью-Йорк қаласында жыл сайын концерттік сериялар өткізген кезде пайда болды. 20 ғасырдың ортасына қарай, жазбалар мен радио хабарларын Шығыс жағалауындағы ұжымдар басым басып, ең көрнекті оркестрлер "Үш үлкен" деп танылды: Нью-Йорк, Бостон және Филадельфия. Бұл атау 1950 жылдардың соңына дейін қолданылып келгенімен (мысалы, Newsweek, 17 ақпан 1958), сол кезде Джордж Сзелл басқаратын Кливленд оркестрінің және Фриц Райнер басқаратын Чикаго симфониялық оркестрінің айрықша беделінің артуы "Үш үлкенді" "Бес үлкенге" айналдырды.

Қазіргі заманғы қолданысы

Адамдар әлі де "Үлкен бестік" деп атайды, бірақ көптеген адамдар бұл жіктемені ескірген деп санайды. Бірнеше сыншылар жоғарғы деңгейді кеңейтуді ұсынды, соның ішінде Майкл Уолш 1983 жылы Time журналында, ал Марк Свед 2005 жылы Los Angeles Times газетінде. Олардың арасында Лос-Анджелес филармониясы, Питтсбург симфониялық оркестрі, Хьюстон симфониялық оркестрі, Ұлттық симфониялық оркестр (Вашингтон, округ Колумбия) және Сент-Луис симфониялық оркестрі бар. 2008 жылы Gramophone журналының сыншылары жүргізген сауалнамада жеті американдық оркестр әлемнің ең үздік 20 оркестрінің қатарына енді. Олар тізбе бойынша: Чикаго симфониялық оркестрі (5-орын), Кливленд оркестрі (7-орын), Лос-Анджелес филармониясы (8-орын), Бостон симфониялық оркестрі (11-орын), Нью-Йорк филармониясы (12-орын), Сан-Франциско симфониясы (13-орын) және Метрополитен опера оркестрі (Нью-Йорк) (18-орын). 21-ші ғасырда американдық оркестрлерді бақылайтындардың кейбіреулері "Үлкен бестік" атауының енді мағынасы қалмағанын айтады. Кливленд оркестрінің бұрынғы атқарушы директоры Гэри Хансон 2013 жылы оркестрдің беделінің бір кезде оның "дағдылы кадрларға ие болу мүмкіндігіне" маңызды фактор болғанын түсіндірді, яғни "бедел мен сапа арасында тікелей байланыс болды". Музыканттардың географиялық мобильділігінің артуы, маңызды оркестрлік жазу шарттарының сирек кездесуі және Американың көптеген қалаларында жыл бойы жұмыс істейтін ірі оркестрлердің болуы, бұрын "Үлкен бестікке" байланысты беделдің маңыздылығын азайтты. The New York Times газеті былай деп жазды: "Музыканттың жұмыс берушіні таңдауында оркестрдің тарихи атағымен қатар климат пен тұрмыс құны да маңызды рөл атқарады". Сонымен қатар, көптеген талантты жас музыканттардың болуы барлық американдық оркестрлердің сапасын жақсартатын "теңестіретін фактор" ретінде сипатталады.