Кіріспе
Парамахамса (санскритше: परमहंस), сондай-ақ парамаханса немесе парамханса деп те жазылады, – индуистік рухани ұстаздарға берілетін санскрит тіліндегі діни-теологиялық құрметті атақ, олар рухани жарыққа жеткен. Бұл атау сөзбе-сөз "жоғары лақ" дегенді білдіреді. Лақ құрлықта да, суда да бірдей жайлы сезінеді; осылайша, нағыз ғалым материя және рух әлемінде бірдей жайлы болады. Құдайлық шаттықта болу және бір мезгілде белсенді түрде ояу болу – парамахамса күйі; жанның "патшалық лағы" ғарыштық мұхитта жүзіп, денесі мен мұхитты бір Рухтың көрінісі ретінде көреді. "Парамахамса" сөзі барлық салаларда оянған адамды білдіреді. Парамахамса – санньясидің рухани дамудың ең жоғары деңгейі, онда ең жоғарғы шындықпен бірігуге қол жеткізіледі.
Paramahamsa (Sanskrit: परमहंस), also spelled paramahansa or paramhansa, is a Sanskrit religio theological title of honour applied to Hindu spiritual teachers who have become enlightened. The title literally means "supreme swan". The swan is equally at home on land and on water; similarly, the true sage is equally at home in the realms of matter and of spirit. To be in divine ecstasy and simultaneously to be actively wakeful is the paramahamsa state; the 'royal swan' of the soul floats in the cosmic ocean, beholding both its body and the ocean as manifestations of the same Spirit. The word 'Paramahamsa' signifies one who is Awakened in all realms. Paramahamsa is the highest level of spiritual development in which a union with ultimate reality has been attained by a sannyasi.
Этимология
Парамахамса – санскрит тілінен аударғанда «жоғары лебедь» деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз санскрит тілінен алынған परम парама – «жоғары», «ең жоғары» немесе «асқан» (PIE per – «арқылы», «үстінен» немесе «шетінен», ағылшын тіліндегі far сөзімен туыс) және санскрит тілінен алынған हंस хамса – «лебедь немесе жабайы қаз» деген мағынаны білдіреді. Парама префиксі – бұл Құдайға берілген атақ – Парамешварада кездесетін элемент. Үнді дәстүрінде лебедьтер тәртіптілік, төзімділік, әдемілік және сұлулық сипаттарымен ерекшеленеді. «Хамса» сөзі «ханса» деп те жазылуы мүмкін. Парамаханса Йогананда, «Менің өмірбаянымдағы» авторы, ханса сөзінің сөзбе-сөз «лебедь» дегенді білдіретінін айтады. «Ақ лебедь мифологияда Жаратушы Брахманың көлігі немесе мінген жануары ретінде бейнеленеді», – деп түсіндіреді ол. Сүт пен судың қоспасынан тек сүтті ғана бөліп ала алатын қасиетті ханса – рухани ажыратудың символы. Йогананда былай деп қосады: «Ахан са немесе ‘ханса (Хонг Сау деп айтылады)’ сөзбе-сөз «Мен Олмын» дегенді білдіреді. Осы қуатты санскрит буындары тыныс кіргенде де, шыққанда да байланысқа ие. Осылайша, әр тынысымен адам өзінің бар екендігінің рас екенін беймәлім түрде растайды». Санскрит тілінің құрылымына сәйкес, сөздерге бірнеше мағына қабатталып немесе жасырылып жатады, сондықтан Хамса философиялық мағынасы бар діни ойын немесе аллегория болуы мүмкін. Мұндай этимологиялардың бірі «ахам» және «са» сөздері бірігіп «хамса» сөзін құрайды деп болжайды; ахам – «мен» немесе «маған», ал са – «ол», екеуі бірге «Мен Олмын» дегенді білдіреді. Мұндағы ‘Мен’ – дживатма немесе дживатама, тірі жанды, ал ‘Ол’ – параматма немесе параматама, жоғарғы жанды білдіреді (балама жазулар санскрит сөздерінің әртүрлі транслитерациясына байланысты). Бұл қарым-қатынас дживатма мен параматманың бірлігін жақтаған адвайта философиясын көрсетеді. Ахам сөзі көптеген шығыс діндерінде кең таралған. Ахамнан ахамкара немесе эго туындайды.
Мифология
Хамса (аққу) – Брахма құдайының ат-жұлпары, көлігі. Ведалар мен Пураналарда ол жанның/Жанның символы болып табылады. Хамса – су мен сүтті араластырғаннан кейін бөліп алатын жалғыз жаратылыс екендігі айтылады; бұл – рухани ажыратымдылықтың үлкен көрінісі. Бұл – әлемдегі барлық энергиялардан таза дірілдерді ғана сіңіре алатын, тыныс-энергиясын басқара білетін рухани жолымен жетілген тұлғаны бейнелейді. Ал Парамахамса (жоғарғы рухани аққу) үшін бүкіл жаратылыс – Құдайдың Өзі, Құдайдан басқа ештеңе жоқ. Бұл адам – толыққанды рухани жандар, әлеммен байланысынан толықтай босаған, міндеттері мен ұнату-ұнатпаулары жоқ. Ол ешқандай қажеттілікке ие емес, себебі ол Құдайға толыққанды берілген.
Теология
Парамахамса, діни-теологиялық атақ ретінде, индуизмдегі өздерін дүниеден бас тартып, азат болған, толыққанды түсінген шеберлер класына қолданылады. Олар жоғарғы йогалық күйге, яғни нирвикалпа самадхиге жетіп, әрқашан нақтыны (са) жалғаннан (хам) ажырата алады. Хамса мантрасы – тыныс шығарудың ("ха") және тыныс алудың ("са") дыбысын білдіреді.
Арнаулы пайдалану
Кейбір ізбасарлар атақ өзінен-өзі иеленуге болмайды, ол танылған билік, я болмаса өзі ағартылған деп есептелетін басқа суами немесе рухани көшбасшылар комитеті арқылы берілуі керек деп есептейді.
Басқа мағынасы
Парамахамса сонымен қатар Упанишадтардың бірінің атауы болып табылады.