Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек философы (шамамен 465 – шамамен 395 б.з.д.)
Greek philosopher (c. 465 – c. 395 BC)
Продик Кеостық ( /p//r//oʊ//d//ɪ//k//ə//s/; , Pródikos ho Keios; шамамен 465 б.з.д. – шамамен 395 б.з.д.) – грек философы және софистердің бірінші буынының өкілі. Ол Кеос елшісі ретінде Афинаға келді және шешен және ұстаз ретінде танымал болды. Платон оған басқа софистерге қарағанда зор құрметпен қарады, ал Платонның бірнеше диалогтарында Сократ Продиктың досы ретінде бейнеленген. Бір автор Сократ оның оқыту әдісін пайдаланғанын айтады. Продик тіл білімі мен этиканы оқу бағдарламасында маңызды орынға қойды. Оның бір сөзінің мазмұны бүгінге дейін белгілі, ол Гераклдың жақсылық пен жамандық арасында таңдау жасауы туралы жырданды. Ол сонымен қатар дінді табиғаттану аясында түсіндірді.
Prodicus of Ceos ('/p//r//oʊ//d//ɪ//k//ə//s/; , Pródikos ho Keios; c. 465 BC – c. 395 BC) was a Greek philosopher, and part of the first generation of Sophists. He came to Athens as ambassador from Ceos, and became known as a speaker and a teacher. Plato treats him with greater respect than the other sophists, and in several of the Platonic dialogues Socrates appears as the friend of Prodicus. One writer claims Socrates used his method of instruction. Prodicus made linguistics and ethics prominent in his curriculum. The content of one of his speeches is still known, and concerns a fable in which Heracles has to make a choice between Virtue and Vice. He also interpreted religion through the framework of naturalism.
Өмір
Продик Кеос аралындағы Иулис қаласында туған, Симонидтің туған жері, және оны Симонидтің үлгісін алған деп сипаттайды. Продик өзінің туған қаласының ісімен Афинаға жиі келіп, сауда жасаған. Ол шешендігімен танымал болған, бірақ даусы баяу және төмен болған. Плутарх оны бойшаң әрі әлсіз деп сипаттаған, ал Платон да оның әлсіздігіне және соның салдарынан туған нәзіктігіне сіңіп отырады. Филострат оны зәулімдік пен ашкөздікпен айыптайды, бірақ одан бұрынғы ешбір деректе мұндай мәлімет жоқ. Платонның «Протагор» диалогында (шамамен б.з.д. 430 жыл), Продик бұрыннан Афинаға келгені айтылады. Ол Эвполистің пьесасында, сондай-ақ Аристофанның «Бұлттар» (б.з.д. 423 жыл) және «Құстар» (б.з.д. 414 жыл) пьесаларында кездеседі. Продик мемлекеттік істермен жиі Афинаға барып тұрған. Оның шәкірттерінің ішінде шешендер Теремен мен Исократ бар, ал Сократ қайтыс болған жылы (б.з.д. 399 жыл) Продик әлі тірі болған. Филостраттың айтуынша, ол ізгілік пен жамандық туралы лекцияларын Фива мен Спартада да оқыған, бірақ бұл мәліметке көп сенуге болмайды. Платонның «Апология» еңбегінде ол Горгий мен Гиппиаспен бірге кез келген қаладағы жастарды тәрбиелеуге қабілетті деп есептелгендердің қатарында көрсетіледі. Лукиан оны Олимпияда дәріс оқығандардың арасында еске алады. Платонның диалогтарында ол басқа софистермен салыстырғанда біршама құрметпен еске алынады немесе таныстырылады. Аристофанның «Бұлттар» пьесасында Протагор сияқты, Продик жарты драхмадан 50 драхмаға дейін ақы алып лекция оқыған, бұл тыңдаушылар бір лекциямен шектелгеніне немесе толық курсқа қатысқанына байланысты болған. Продик көп ақша жинаған деген қауесет бар. Оның бай жастарды іздеп жүргені туралы мәлімет тек Филостратта ғана кездеседі.
Prodicus was a native of Ioulis on the island of Ceos, the birthplace of Simonides, whom he is described as having imitated. Prodicus came frequently to Athens for the purpose of transacting business on behalf of his native city, and attracted admiration as an orator, although his voice was deep and apt to fall. Plutarch describes him as slender and weak; and Plato also alludes to his weakness, and a degree of effeminacy which thus resulted. Philostratus accuses him of luxury and avarice, but no earlier source mentions this. In the Protagoras of Plato, (dramatic date c. 430 BC), Prodicus is mentioned as having previously arrived in Athens. He appears in a play of Eupolis, and in The Clouds (423 BC) and The Birds (414 BC) of Aristophanes. He came frequently to Athens on public business. His pupils included the orators Theramenes and Isocrates, and in the year of the death of Socrates (399 BC), Prodicus was still living. According to the statement of Philostratus, on which little reliance can be placed, he delivered his lecture on virtue and vice in Thebes and Sparta also. The Apology of Plato unites him with Gorgias and Hippias as among those who were considered competent to instruct the youth in any city. Lucian mentions him among those who held lectures at Olympia. In the dialogues of Plato he is mentioned or introduced with a certain degree of esteem, compared with the other sophists. Aristophanes, in The Clouds, Like Protagoras and others, Prodicus delivered lectures in return for payment of from half a drachma to 50 drachmae, probably according to whether the hearers limited themselves to a single lecture or a more complete course. Prodicus is said to have amassed a great amount of money. The assertion that he hunted after rich young men is only found in Philostratus.
Ұстазы
Продик софистердің алғашқы буынының өкілі болды. "Ол кәсіби жеке репетитор ретінде толыққанды софист еді". Ол философия мен саясатты оқытқандықтан, Платон оның ұстаздағы нұсқауларын көбінесе этикалық тұрғысынан көрсетеді және басқа софистердің ұқсас талпыныстарына қарағанда батылдық, асығыс әрекет, қайраттылық сияқты ұғымдарды ерекшелеуге басымдық береді. Ол кейде жекелеген сөздер айтқан, бірақ Каллимахқа мәлім болғанымен, олар ұзақ сақталмаған көрінеді. Горгий және басқалардың айқайлауынша, олар шағынды нәрсені үлкен, ал үлкенді шағын көрсету өнерін меңгерген, сондай-ақ ұзақ немесе қысқа сөздермен мақтанған. Ал Продик сөздің ұзақ немесе қысқа болмай, тиісті өлшемде болуын қажет етті. Ол тек басқа софистермен байланысты болғандықтан ғана риторикасы арқылы әлсіз жақты күшті көрсетуге тырысқан деп айтылады (осы арқылы, мысалы, Мильтонның Белиал туралы сипаттамасына ұқсас шабыттандырған).
Prodicus was part of the first generation of Sophists. "He was a Sophist in the full sense of a professional freelance educator." As he taught both philosophy and politics, so Plato represents his instructions as chiefly ethical, and gives preference to his distinction of ideas, such as courage, rashness, boldness, over similar attempts of other sophists. He sometimes gave individual show orations, and though known to Callimachus, they do not appear to have been long preserved. In contrast with Gorgias and others, who boasted of possessing the art of making the small appear great, the great small, and of expatiating in long or short speeches, Prodicus required that the speech should be neither long nor short, but of the proper measure, and it is only as associated with other sophists that he is charged with endeavouring to make the weaker cause appear strong by means of his rhetoric (thereby inspiring, e. g., Milton's description of Belial).
Тіл білімі
Платонның бірнеше диалогтары Продиктің тіл білімі теориясына және оның есімдерді дұрыс қолдану туралы талаптарына тоқталады. Ол сөздерді дұрыс пайдалануға, сондай-ақ мағынасы жақын сөз тіркестерін ажыратуға ерекше назар бөлді. Түкидидтің сөздерді дұрыс қолдану шеберлігін одан алғаны айтылады. "Кратил" кітабында Сократ, егер ол елу драхмалық лекцияларға қатыса алса, қазір "есімдердің дұрыстығы" саласында сарапшы болар еді деп әзілдейді. Платонның бірнеше диалогтарында Сократ Продиктің досы және серігі ретінде бейнеленеді, бұл олардың тығыз жеке қарым-қатынаста болғанын және Сократтың оның бірнеше лекциясына қатысқанын көрсетеді. "Сократ үшін дұрыс тіл – дұрыс өмір сүрудің (соның ішінде тиімді басқарудың) қажетті шарты болды. Бірақ Продик, оның тіл білімінде этикалық ұғымдардың семантикалық айырмашылықтары сөзсіз болғанымен, тек қана кіріктірісте тоқтады. Логостың толық өнері философияның өзінен артық ештеңені қамтыған жоқ."
Several of Plato's dialogues focus upon Prodicus' linguistic theory, and his insistence upon the correct use of names. He paid special attention to the correct use of words, and the distinction of expressions related in sense. Thucydides is said to have gained from him his accuracy in the use of words. In the Cratylus, Socrates jokes that if he could have afforded the fifty drachma lectures he would now be an expert on "the correctness of names." In several of the Platonic dialogues Socrates appears as the friend and companion of Prodicus, which reveals at least that the two did have close personal relations, and that Socrates did attend at least a few of his lectures. "For Socrates, correct language was the prerequisite for correct living (including an efficient government). But Prodicus, though his linguistic teaching undoubtedly included semantic distinctions between ethical terms, had stopped at the threshold. The complete art of logoi embraced nothing less than the whole of philosophy."
Табиғаттылық
Продик, оның кейбір софистер сияқты, дінді табиғаттану аясында түсіндірді. Ол құдайларды күн, ай, өзендер, бұлақтар және өміріміздің жайлылығына үлес қосатын барлық нәрселердің бейнесі ретінде қарастырды, және кейде оны атеист деп айыптады. "Оның теориясы бойынша, алғашқы адам табиғаттың өмірін жеңілдету үшін берген сыйлықтарына настолько әсерленді, оларды құдайлардың жасай білгені немесе құдайлықтың өзінің көрінісі деп сенді. Бұл теория табиғаттанумен ғана емес, сонымен қатар дін мен егіншіліктің тығыз байланысын аңғаруымен де ерекшеленді."
Prodicus, like some of his fellow Sophists, interpreted religion through the framework of naturalism. The gods he regarded as personifications of the sun, moon, rivers, fountains, and whatever else contributes to the comfort of our life, and he was sometimes charged with atheism. "His theory was that primitive man was so impressed with the gifts nature provided him for the furtherance of his life that he believed them to be the discovery of gods or themselves to embody the godhead. This theory was not only remarkable for its naturalism but for its discernment of a close connection between religion and agriculture."