Тайваньдағы Чжэн әулетінің патшалығы (1661-1683)

Кіріспе

Оңтүстік-батыс Тайваньтағы мемлекет (1661–1683)

Туннинг патшалығы, сол кездегі британдықтар Тайван деп те атаған, 1661 және 1683 жылдар аралығында оңтүстік-батыс Тайвань және Пенгху аралдарының бір бөлігін басқарған династиялық теңіз мемлекеті болды. Бұл Тайвань тарихындағы этникалық түрғысынан хань басымдығын құраған алғашқы мемлекет. Өрбу кезеңінде патшалықтың теңіз күші Қытайдың оңтүстік-шығыс жағалауының кең аумақтарында үстемдік құрды, екі Қытай теңізіндегі маңызды теңіз жолдарын бақылады, ал оның кең сауда желісі Жапониядан Оңтүстік-Шығыс Азияға дейін созылды. Патшалықты Косинга (Чжэн Чэнгун) голландтардан Тайванды басып алғаннан кейін құрды. Чжэн материктік Қытайдағы Мин әулетін қайта орнатуды үміттенеді, осы уақытта Қытайдың оңтүстігіндегі Мин әулетінің қалдықтары маньчжу басқаратын Цин әулетімен біртіндеп басып алынып жатты. Чжэн әулеті Тайвань аралын Минге адал жақтастар қозғалысы үшін әскери база ретінде пайдаланды, оның мақсаты Цин әулетінен материктік Қытайды қайтарып алу болды. Чжэн билігі кезінде Тайвань, басып келген маньчжуларға қарсы хань тайлыларының соңғы бекінісін нығайту үшін цинизация процесіне ұшырады. 1683 жылы Цин әулетіне қосылғанға дейін патшалық Косинганың мұрагерлері, Косинга әулетімен билік етті, ал билік кезеңі кейде Косинга әулеті немесе Чжэн әулеті деп аталады.

Аттар

Косинг әулетіне қатысты Туннинг патшалығы кейде Чжэн әулеті, Чжэн тайпасының патшалығы немесе Янпин патшалығы деп аталады. Бұл атау Косингтің Оңтүстік Мин императоры Юнли берген "Янпин ханзадасы" мұрагерлік титулынан туындаған. Ұлыбританияда ол Тайвань (Тайвань) деп танылды, бұл атау қазіргі Тайнаньдағы "Тайвань" қаласындағы патшаның резиденциясының атынан алынған. Билік ету кезеңі кейде Косинг әулеті деп еске алынады. 1640 жылы Чжилонг Фуцзянь провинциясының әскери қолбасшысы болды. Чэнгонг өмірінің алғашқы жеті жылын анасы Тагава Мацумен Жапонияда өткізді, содан кейін Фуцзяньде білім алды, 15 жасында округтік деңгейдегі лицензиатқа ие болды. Кейін ол Нанкинге Император академиясында оқуға кетті. Қытайдың құрлық бөлігінде Маньчжу басшылығымен Цин әулеті 1644 жылы Шанхай асуын бұзып, Мин әулетін жылдам басып алды. 1644 жылы Пекин көтерілісшілердің қолына түскеннен кейін Чэнгонг және оның жақтастары Мин әулетіне адалдықтарын жариялады, сондай-ақ оған Гуосингье атағы берілді, яки императорлық тегінің иесі, Оңтүстік Фуцзянь диалектісінде "Кок сенг иа" деп айтылады, осыдан Косинг атауы шыққан. Оның әкесі Чжилонг 1646 жылы Лонгву императорына жасалған әскери жорықта көмектесті, бірақ Лонгву тұтқындалып, өлімге кесілді. Цин билігі қарсылықты тоқтату үшін бірнеше жоғары лауазымды Мин шенеуніктері мен әскери басшыларына лауазымдар ұсынды. 1646 жылдың қараша айында Чжилонг Цинге адалдық серт берді және өмірінің соңына дейін Бейжіңде үй қамауында өмір сүрді. Чжэн Чэнгонг 1654 жылы "Миннің естелік префектурасы" деп аталған Сяменнен Цинге қарсы күресті жалғастырды. 1649 жылы Чэнгонг Кванчжоуды басып алды, бірақ одан кейін оны жоғалтты. Одан әрі жасалған шабуылдар одан да аз табысқа жетті. 1650 жылы Гуансидегі Минге адал жақтаспен бірлесіп Гуандуннан солтүстікке қарай ірі шабуыл жасауды жоспарлады. Цин осы аймаққа үлкен әскерді жіберді, ал Чэнгонг әскерін жағалау бойымен жеткізуге тырысты, бірақ дауыл оның қозғалысына кедергі келтірді. Цин Сяменге күтпеген шабуыл жасады, оны қорғауға мәжбүр етті. 1656-1658 жылдары ол Нанкинге шабуыл жасауды жоспарлады. 1658 жылдың жазында ол дайындықтарын аяқтап, флотымен теңізге шықты, бірақ дауыл оны кері қайтарды. 1659 жылдың 7 шілдесінде Чэнгонгтың флоты қайтадан теңізге шықты, ал 24 тамызда оның әскері Нанкинге қоршау салды. Циннің қосымша күштері келді және Чэнгонгтың әскерін жеңіп, көптеген ветерандар мен мыңдаған сарбаздар қаза тапқан немесе тұтқынға алынған Сяменге шегінуге мәжбүр етті. 1660 жылы Цин Чэнгонгтың күнкөріс көзін кесіп тастау үшін жағалауды эвакуациялау саясатын бастады.

In reference to its reigning house of Koxinga, the Kingdom of Tungning is sometimes known as the Zheng dynasty , Zheng clan Kingdom or Yanping Kingdom , named after Koxinga's hereditary title of "Prince of Yanping" that bestowed by the Yongli emperor of the South Ming. In Britain, it was known as Tywan (Taiwan), named after the King's residence at the city of "Tywan" in present day Tainan. The period of rule is sometimes referred to as the Koxinga dynasty. By 1640, Zhilong had become military commander of Fujian Province. Chenggong spent the first seven years of his life in Japan with his mother, Tagawa Matsu, and then went to school in Fujian, obtaining a county level licentiate at the age of 15. Afterwards he left for Nanjing to study at the Imperial Academy. On mainland China, the Manchu led Qing dynasty forces broke through Shanhai Pass in 1644 and rapidly overwhelmed the Ming. After Beijing fell in 1644 to rebels, Chenggong and his followers declared their loyalty to the Ming dynasty and he was bestowed the title Guoxingye, or Lord of the Imperial surname, pronounced "Kok seng ia" in southern Fujianese, from which Koxinga is derived. His father Zhilong aided the Longwu Emperor in a military expedition in 1646, but Longwu was captured and executed. The Qing offered several high ranking Ming officials and military leaders positions in exchange for cessation of resistance activities. In November 1646, Zhilong declared his loyalty to the Qing and lived out the rest of his life under house arrest in Beijing. Zheng Chenggong continued the resistance against the Qing from Xiamen, which was named "Memorial Prefecture for the Ming" in 1654. In 1649, Chenggong gained control over Quanzhou but then lost it. Further attacks further afield resulted in even less success. In 1650 he planned a major northward offensive from Guangdong in conjunction with a Ming loyalist in Guangxi. The Qing deployed a large army to the area and Chenggong decided to take his chances by ferrying his army along the coast but a storm hindered his movements. The Qing launched a surprise attack on Xiamen, forcing him to return to protect it. From 1656 to 1658 he planned to take Nanjing. In the summer of 1658 he completed his preparations and set sail with his fleet but a storm turned him back. On July 7, 1659, Chenggong's fleet set sail again and his army encircled Nanjing on 24 August. Qing reinforcements arrived and broke Chenggong's army, forcing them to retreat to Xiamen with many of the veterans and thousands of soldiers killed or captured. In 1660 the Qing embarked on a coastal evacuation policy to starve Chenggong of his source of livelihood.

Голландиямен сауда соғысы

Чжэн 1640-шы жылдар мен 1650-шы жылдардың басында Голландияның Шығыс Үндістан компаниясымен (VOC) жақсы қарым-қатынаста болды. Дегенмен, Гуо Хуайи көтерілісі кезіндегі көтерілісшілердің кейбіреуі Чжэннің оларға көмекке келетініне үміттенді. Компанияның бірқатар шенеуніктері көтерілісті Чжэннің қоздырғанына сенді. Иезуит миссионері голландтарға Чжэннің Тайваньды жаңа операциялық база ретінде қарастырып отырғанын айтты. 1654 жылы ол Тайваньға хат жіберіп, шиаменге голланд хирургін медициналық көмекке шақыруды сұрады. 1655 жылдың көктемінде Тайваньға ешқандай жібек жүк келіп түспеді. Компания шенеуніктері бұл Минь-Цин соғысының салдары деп күдіктенді, бірақ басқалары бұл Чжэннің оларға зиян келтіруді мақсат тұтқан әдейі жоспары деп ойлады. Компания Пэнхуға Чжэн күш жинап жатыр ма деп барлаушы жіберді, бірақ ештеңе таппады. Форт Зеландияның қорғанысы күшейтілді. Еуропалық және қытай саудагерлерінің айтуынша, Чжэннің 300 000 адамы және 3000 жүк кемесі болған. 1655 жылы Тайвань губернаторы Чжэннен голландтарды "адамдардан гөрі жануарларға ұқсайды" деп қорлайтын және Тайваньдағы қытайларды өзінің поддандылары деп атаған хат алды. Ол оларға испандықтармен сауда жасауды тоқтатуды бұйырды. Чжэн голланд билігіне емес, Тайваньдағы қытай басшыларына тікелей хат жіберіп, егер голландтар оның жүк кемелерін Оңтүстік-Шығыс Азиядағы голланд шабуылдарынан қорғауға кепілдік бермесе, Тайваньда сауда жасаудан бас тартатынын мәлімдеді. Соғысқа қаражат жинау үшін Чжэн жапон, Тонкин, Камбоджа, Палембанг және Малакаға жүк кемелерін жіберіп, шетелдік сауданы арттырды. Батавия бұл бәсекеге күдікпен қарады және бұл "біздің кірісімізді азайтады" деп жазды. Батавия Чжэннің жүк кемелерін тоқтату үшін Оңтүстік-Шығыс Азия порттарына шағын флот жіберді. Бір жүк кемесі қолға түсіріліп, оның бұрыштары тәркіленді, бірақ екінші жүк кемесі қашып кетті. Голландтар бұл Чжэнге жағымсыз әсер ететінін түсінді, сондықтан Пекиндегі маньчжурлармен одақ құруды ұсынды, бірақ келіссөздер сәтсіз аяқталды. Тайвань саудасы баяулады және 1655 жылдың соңы мен 1656 жылдың басында бірнеше ай бойы Тайуанға бірде-бір қытай кемесі келмеді. Тіпті арзан тауарлар да тапшы болды, ал сұраныс өскен сайын, жергілікті өнімдердің құны төмендеді. Тайваньдағы қытай саудагерлері тауарларын Қытайға сата алмағандықтан қиналды. Қытай саудагерлеріне аборигендер ауылдарында сауда жасау құқығын сату жүйесі және компанияның кірісін қамтамасыз еткен басқа да көптеген кіріс жүйелері құлдырап кетті. 1656 жылдың 9 шілдесінде Чжэннің туымен жүретін жүк кемесі Форт Зеландияға келді. Онда Тайваньның қытай басшыларына тапсыруға арналған жарлық болды. Чжэн голландтарға ашулы екенін, бірақ Тайваньда қытайлар тұрғандықтан, оларға тек тайваньдық өнімдер сатылатын болса, қытай жағалауында 100 күн сауда жасауға рұқсат беретінін жазды. Голландтар хатты тартып алды, бірақ зиян тиді. Шетелдік тауарлар саудасына тәуелді қытай саудагерлері отбасыларымен бірге кетіп барады. Чжэн өз жарлығын орындап, Сямендегі қытай саудагерлерінің Тайуаннан бұрыш саудасымен айналысқан жүк кемесін тәркіледі, бұл қытай саудагерлерін сауда сапарларын тоқтатуға мәжбүрледі. Қытай шенеунігі Тайуанға Чжэннің мөрі бар құжатты алып келді, ол Тайуандағы барлық жүк кемелерін және олардың жүктерін тексеруді талап етті. Онда Тайваньдағы қытайлар оның поддандылары деп аталады. Қытай саудагерлері компанияның шетелдік тауарларын сатып алудан бас тартып, тіпті өздерінің шетелдік тауарларын сатты, бұл бағалардың құлдырауына себеп болды. Көп ұзамай Тайуанда жүк кемелері қалмады. Чжэн енгізген эмбарго компанияның кірісіне зиян келтірді, өйткені ол Үндістанда компания тауарларына айырбастау үшін пайдаланылатын негізгі тауар – алтынның импортын тоқтатты. Қытай саудагерлері аборигендердің ауылдарында абориген өнімдерімен сауда жасау үшін тауарларын жоғалтты. Қытай шаруалары Тайваньдан қытайлардың кетуінен де зардап шекті. Олар күріш пен қантты экспорттай алмады, ал егістік пен еңбекке жұмсаған қаржылары бекер кетті. 1656 жылдың соңында қытай шаруалары компанияға қарызын өтеуге өтініш білдірді және тіпті тауарларына кепілдік берілген баға түрінде көмек сұрады. Көптеген қытайлар тамақ тауып жей алмады, ал миссионерлік мектептердегі студенттер қытай қағазынан қысым көрді. Компания шенеуніктерінің кейбіреулері эмбаргоны басып алудың алғышарты деп санайды, ал басқалары бұл компаниямен қолайлы сауда жеңілдіктерін алу үшін жасалған деп ойлады. Қытайлар бұл голландтардың Чжэннің жүк кемелеріне жасаған шабуылдарының салдары деп ойлады және эмбарго ұзаққа соқпайды, өйткені ол Чжэннің кірісіне де зиян келтіретінін түсінді. Қытайлар Чжэнге Тайваньға сауданы қайта ашуға шақыратын хаттар мен сыйлықтар жіберді, бірақ жауап келмеді. Голландтар да Чжэнге Хэ Тинбин атты қытай делдалы арқылы хаттар жіберді.

Zheng had cordial relations with the Dutch East India Company (VOC) during most of the 1640s and early 1650s. However some of the rebels during the Guo Huaiyi rebellion had expected Zheng to come to their aid. Some company officials believed that the rebellion had been incited by Zheng. A Jesuit priest told the Dutch that Zheng was looking at Taiwan as a new base of operations. In 1654, he sent a letter to Taiwan to have a Dutch surgeon sent to Xiamen for medical assistance. In the spring of 1655 no silk junks arrived in Taiwan. Company officials suspected that this was caused by the Ming Qing war but others felt it was a deliberate plan by Zheng to cause them harm. The company sent a junk to Penghu to see whether Zheng was preparing forces there but they found nothing. Defenses at Fort Zeelandia were strengthened. According to European and Chinese traders, Zheng had 300,000 men and 3,000 junks. In 1655, the governor of Taiwan received a letter from Zheng insulting the Dutch, calling them "more like animals than Christians," and referring to the Chinese in Taiwan as his subjects. He commanded them to stop trading with the Spanish. Zheng sent a letter directly to the Chinese leaders in Taiwan, rather than Dutch authorities, stating that he would withhold his junks from trading in Taiwan if the Dutch would not guarantee his junks safety from Dutch depredations in Southeast Asia. To raise funds for his war effort, Zheng had increased foreign trade by sending junks to Japan, Tonkin, Cambodia, Palembang, and Malaka. Batavia was wary of this competition and wrote that this would "undermine our profits." Batavia sent a small fleet to Southeast Asian ports to intercept Zheng’s junks. One junk was captured and its cargo of peppers confiscated but another junk managed to escape. The Dutch realized this would be received badly by Zheng and thus offered an alliance with the Manchus in Beijing, however nothing came of the negotiations. The Taiwanese trade slowed and for several months in late 1655 and early 1656 not a single Chinese vessel arrived in Tayouan. Even low cost goods grew scarce and as demand for them rose, the value of aboriginal products fell. Chinese merchants in Taiwan suffered because they could not take their products to China to sell. The system of selling Chinese merchants the right to trade in aboriginal villages fell apart as did many of the other revenue systems supporting the company's profits. On 9 July 1656, a junk flying Zheng’s flag arrived at Fort Zeelandia. It carried an edict instructed to be handed over to the Chinese leaders of Taiwan. Zheng wrote that he was angry with the Dutch but since Chinese people lived in Taiwan, he would allow them to trade on the Chinese coast for 100 days so long as only Taiwanese products were sold. The Dutch confiscated the letter but the damage had been done. Chinese merchants who depended on trade of foreign wares began leaving with their families. Zheng made good on his edict and confiscated a Chinese junk from Tayouan trading pepper in Xiamen, causing Chinese merchants to abort their trade voyages. A Chinese official arrived in Tayouan carrying a document with Zheng’s seal demanding to inspect all the junks in Tayouan and their cargoes. It referred to the Chinese in Taiwan as his subjects. Chinese merchants refused to buy the company's foreign wares and even sold their own foreign wares, causing prices to collapse. Soon, Tayouan was devoid of junks. The embargo imposed by Zheng hurt the company's profits by ending the import of gold, which was the main item used to exchange for company goods in India. Chinese merchants in aboriginal villages ran out of goods to trade for aboriginal products. Chinese farmers also suffered due to the exodus of Chinese from Taiwan. They could not export their rice and sugar and their investments in fields and labor came to nothing. By the end of 1656, Chinese farmers were asking for relief from debts to the company and even requested help in the form of guaranteed prices for their goods. Many Chinese could barely find food for themselves while students in mission schools ran short of Chinese paper. Some company officials believed the embargo was a prelude to an invasion while others thought it was to obtain favorable trading privileges with the company. The Chinese mostly thought it was due to Dutch depredations on Zheng’s junks and that the embargo would not last much longer since it also hurt Zheng’s profits. The Chinese sent presents and a letter to Zheng urging him to reopen trade to Taiwan but no reply was received. The Dutch also sent letters to Zheng through a Chinese intermediary named He Tingbin.

Тайваньды жаулап алу

ВОК-та жұмыс істейтін Хе Бин есімді адам Цзэн Чэнгонның Сямендегі базасына қашып барып, оған Тайвань картасын берді. 1661 жылдың 23 наурызында Чжэннің әскерлері Кинменнен (Кемой) 25 000-ға жуық сарбаз бен теңізшілерді тасымалдайтын 400 кемеден тұратын үлкен флотпен жолға шықты. Олар келесі күні Пэнхуға жетіп, 30 наурызда Пэнхуда шағын гарнизон қалдырды, ал флоттың басты бөлігі 2 сәуірде Тайуанға келді. Чжэннің әскері Тайвань шығанағындағы Баксембой аралында 240 голланд сарбазын талқандады. Олар Луермен шығанағына қонды. Үш голланд кемесі қытай жонктарына шабуыл жасап, бірнешеуін жойды, содан кейін олардың басты әскери кемесі Гектор оқ-дәрі қоймасының жанынан оқ ату салдарынан жарылды. Қалған екі кеме – яхта мен кіші әскери кеме, олар Чжэннің Тайвань төңірегіндегі суларды бақылауына кедергі келтіре алмады. Құрлық әскерлері голландтарды жеңді. 4 сәуірде Форт Провинция Чжэн әскерлеріне берілді. 7 сәуірде Чжэн әскері Зеландия фортын қоршап алып, 28 зеңбірекпен бомбалады. Шабуыл сәтсіз аяқталып, Чжэннің ең жақсы сарбаздарының көптегені қаза тапты, содан кейін Чжэн қоршауылғандарды аштырып өлтіруге шешім қабылдады. 28 мамырда қоршау туралы хабар Джакартаға жетті, ал компания 12 кеме мен 700 теңізшіден тұратын флотты фортты босатуға жіберді. Көмекке келгендер нашар ауа райына тап болып, кеме апатқа ұшырады, нәтижесінде бүкіл экипаж жергілікті тұрғындар тарапынан тұтқынға алынып, Чжэн лагеріне жіберілді. Голланд және Чжэн кемелері арасындағы шайқас шілдеден қазанға дейін созылды, бірақ голландтар бірнеше кемесін жоғалтқаннан кейін қоршауды жеңілдете алмады. Олар екі кемесі суға батып, үш кіші кемесі тұтқынға алынып, 130 адам қаза тапты. 1662 жылдың қаңтар айында Ханс Юрген Радис есімді неміс сержанты қашып өтіп, Чжэн әскеріне форттың қорғанысындағы әлсіздік туралы хабарлады. 12 қаңтарда Чжэн кемелері бомбалауды бастады, ал құрлық әскерлері шабуылға дайындалды. Голландтар берілді. Голланд губернаторы Фредерик Койетт келісімге келді, голландтар фортты тапсырып, Компанияның барлық тауарларын және мүлкін қалдырды. Ал голланд шенеуніктерге, сарбаздарға және азаматтарға жеке заттары мен жабдықтарымен бірге Батавияға (қазіргі Джакарта, Индонезия) қайтуға рұқсат берілді. Алайда Чжэн кейбір голланд "әйелдерін, балаларын және дін қызметкерлерін" тұтқынға алды. 9 ақпанда Форт Зеландиядағы қалған компания қызметкерлері Тайваньнан кетті. Содан кейін Чжэн "жаңа иелігінің көлемін және жағдайын өз көзімен көру" үшін тексеру сапарына шықты. 1652 жылы Гуо Хуайи бүлігі кезінде голландтарға қарсы қытайлармен одақтас болған Тайваньның түпкілікті тайпалары қоршау кезінде голландтарға қарсы шығып, Чжэннің қытай күштеріне қосылды. Синьчанның аборигендері Чжэн оларға рақымшылық жасамағаннан кейін оған көшті. Содан кейін Синкан аборигендері қытайлар үшін жұмыс істеуге кірісіп, голландтарды жазалау үшін бас кесті. Таулар мен жазықтардағы шекаралық аборигендер де 1661 жылдың 17 мамырында қытайларға берілді, голланд билігі кезінде міндетті білім беруден босағанын тойлады, голландтарды аңдап, басын шауып, христиандық мектеп оқулықтарын қиратты. 1662 жылдың сәуір айында Чжэн Манилаға жыл сайынғы салық талап етіп хат жолдады. Филиппиннің испан генерал-губернаторы Сабиниано Манрике де Лара бұл талапты қабылдамады және шабуылға дайындықпен қорғанысын күшейтті. Христиан емес қытай халқы таратылды. Чжэн испандықтардың қытай қоныс аударушыларына жасаған қатыгездігіне жауап ретінде Филиппинды басып алу ниетін жариялады, бұл оның Голланд Тайваніне шабуыл жасауының себебі болды. Қақтығыс 23 маусымда, Форт Зеландия қоршауы аяқталғаннан кейін төрт айдан кейін Чжэн Чэнгонның қайтыс болуымен аяқталды. Оның қалай қайтыс болғаны белгісіз, себептері безгек, пневмония, дизентерия сияқты түрлі нұсқалар бар. Бір дерек бойынша, ол ұлы Жэн Цзиньнің оның күтімшісімен болған қарым-қатынасынан туған баласы болғандықтан, оны өлімге жіберуге бағынбаған офицерлерінің наразылығынан ашуланып қайтыс болды. Чжэн халық аңыздарында аңызға айналды, оның Минге адал болған бейнесі тіпті Цин әулетінің Канси императоры да құрметтеді, оның есімін "теңіз қарақшылығы" санатынан алып тастап, оны құлатылған әулетке адал ерлік деп атады. XX ғасырдың қытай ұлтшылдары Чжэн Чэнгонды оның патриотизмі мен Цин және шетелдік ықпалға қарсы саяси адалдығы үшін мақтан тұтты. Голланд кемелері 17 ғасырда Чжэн күштерімен қақтығысты жалғастырды, ал 1663 жылы голландтар Чжэн күштеріне қарсы Цин әулетімен ресми одақтас болды. Голландтар 1665 жылы Чжоушань аралдарындағы буддалық кешенін тонап, монахтарын өлтірді. Голландтар 1668 жылға дейін Келунгте тұрып, жергілікті тұрғындардың қарсылығына байланысты Тайваньдан толығымен шығып кетті. Чжэн теңіз күштері 1672 жылы солтүстік-шығыс Тайваньдан өтетін голландтық флюйт кемесі Cuylenburg-ты шабуылдап, тонап, батырғаннан кейін 34 голланд теңізшісін өлімге жіберді және сегіз голланд теңізшісін суға батырды. Жиырма бір голланд теңізшісі Жапонияға қашып кетті. Кеме Нагасакиден Батавияға саудалық миссиямен бара жатқан еді.

A man working for the VOC named He Bin fled to Zheng Chenggong's base in Xiamen and provided him with a map of Taiwan. On 23 March 1661, Zheng's forces set sail from Kinmen (Quemoy) with a large fleet of 400 ships carrying around 25,000 soldiers and sailors aboard. They arrived at Penghu the next day and on 30 March, a small garrison was left at Penghu while the main body of the fleet arrived at Tayouan on 2 April. Zheng's forces routed 240 Dutch soldiers at Baxemboy Island in the Bay of Taiwan. They landed at the bay of Luermen. Three Dutch ships attacked the Chinese junks and destroyed several until their main warship, the Hector, exploded due to a cannon firing near its gunpowder supply. The remaining two ships consisted of a yacht and a lesser warship, which were unable to keep Zheng from controlling the waters around Taiwan. The landing forces defeated the Dutch. On 4 April, Fort Provintia surrendered to the Zheng forces. On 7 April, Zheng's army surrounded Fort Zeelandia and bombarded the fort with 28 cannons. An assault on the fort failed and many of Zheng's best soldiers died, after which Zheng decided to starve out the defenders. On 28 May, news of the siege reached Jakarta, and the company dispatched a fleet of 12 ships and 700 sailors to relieve the fort. The reinforcements met with bad weather and a shipwreck that had an entire crew captured by natives and sent to the Zheng camp. Fighting between the Dutch and Zheng ships lasted from July to October when the Dutch ultimately failed to relieve the siege after losing several ships. They retreated with two ships sunk, three smaller ships captured, and 130 casualties. In January 1662, a German sergeant named Hans Jurgen Radis defected and informed the Zheng forces of a weakness in the fort's defenses. On 12 January, Zheng's ships initiated a bombardment while the land forces prepared to assault. The Dutch surrendered. Frederick Coyett, the Dutch governor, negotiated a treaty, where the Dutch surrendered the fortress and left all the goods and property of the Company behind. In return, most Dutch officials, soldiers and civilians were allowed to leave with their personal belongings and supplies and return to Batavia (present day Jakarta, Indonesia), ending 38 years of Dutch colonial rule on Taiwan. Zheng did, however, detain some Dutch "women, children, and priests" as prisoners. On 9 February the remaining company personnel in Fort Zeelandia left Taiwan. Zheng then proceeded on a tour of inspection to "see with his own eyes the extent and condition of his new domain." The Taiwanese aboriginal tribes who were previously allied with the Dutch against the Chinese during the Guo Huaiyi rebellion in 1652 turned against the Dutch during the siege and defected to Zheng's Chinese forces. The aboriginals of Sincan defected to Zheng after he offered them amnesty. The Sincan aboriginals then proceeded to work for the Chinese and behead Dutch people in executions. The frontier aboriginals in the mountains and plains also surrendered and defected to the Chinese on 17 May 1661, celebrating their freedom from compulsory education under the Dutch rule by hunting down Dutch people and beheading them and trashing their Christian school textbooks. In April 1662, Zheng sent a message to Manila demanding annual tribute. Sabiniano Manrique de Lara, the Spanish Governor General of the Philippines, rejected the request and strengthened defenses in anticipation of an attack. The non Christian Chinese population was dispersed. Zheng declared his intention to conquer the Philippines in retaliation for the Spanish mistreatment of the Chinese settlers there, which was also the reason he used for attacking Dutch Taiwan. Tensions eased after Zheng Chenggong died on 23 June, four months after the end of the siege of Fort Zeelandia. It is uncertain how he died and causes range from malaria to pneumonia to dysentery. One version of events say he died in a fit of madness when his officers refused his orders to execute his son, Zheng Jing, who had an affair with his wet nurse and conceived a child with her. Zheng became a legendary figure in folk tales and his image as a Ming loyalist was honored even by the Kangxi Emperor of the Qing dynasty, who removed his name from the "sea banditry" category and labelled him a valiant loyalist to a deposed dynasty. Chinese nationalists in the 20th century invoked Zheng Chenggong for his patriotism and political loyalty against Qing and foreign influence. Dutch ships continued to come into conflict with Zheng forces in the 17th century and in 1663, the Dutch officially became allies of the Qing dynasty against the Zheng forces. The Dutch looted a Buddhist complex on the Zhoushan islands in 1665 and slaughtered its monks. The Dutch held out at Keelung until 1668 when their presence became untenable due to hostile natives and withdrew from Taiwan completely. The Zheng navy executed 34 Dutch sailors and drowned eight Dutch sailors after ambushing, looting and sinking the Dutch fluyt ship Cuylenburg in 1672 off of northeastern Taiwan. Twenty one Dutch sailors escaped to Japan. The ship was going from Nagasaki to Batavia on a trade mission.

Тұрақты қоныс

Цинь династиясын жеңілдету қысқа мерзімде мүмкін емес екенін түсінген Чжэн Чэнгон Тайванды Оңтүстік Мин қозғалысының уақытша, бірақ тиімді билік ортасына айналдыра бастады. Чэнгон Тайваньдағы алғашқы қытай үкіметі болған Мин стиліндегі әкімшілікті құрды. Бұл үкімет жүйесі Алты министрлікке негізделген: мемлекеттік қызмет, кірістер, рәсімдер, соғыс, жаза және қоғамдық жұмыстар. Чэнгон Зеландия бекінісін Анпин деп, Провинтияны Чикан деп атады. Чиканды қоршаған қала Чэнтиан деп аталды. 1662 жылдың 29 мамырында Чикан "Миң Шығыс астанасы" (Донгду Минцзин) деп қайта аталды. Кейін "Шығыс астанасы" (Донгду) Чжэн Цзин, Чэнгонның ұлы, "Шығыс тыныштығы" деген мағына беретін Донгнингке (Уэйдс Джайлс: Тунгнинг) өзгертілді. Тайваньда бір префектура және екі округ (Тяньсин және Ванньян) құрылды. Чжэн Цзин Цинге қарсы Конфуцийшіл болды және оның Тайваньдағы билігі Тайваньды қытайландыру және ханьқытайлық әдет-ғұрыптарды қалыпқа келтіру әрекеті ретінде сипатталды. Ол "қытай" және "барбарлық" ұғымдарын өте қатаң түсіндірді. Ол маньчжурларды жек көретін. 1657 жылы ол бір қытай христианды ұстап алып, шашын маньчжур стилінде қырқып алғандықтан, оны өлімге кесумен қорқытты. Чжэн және оның министрлері Мин әулетінің құлауы туралы жиі естелік банкеттер өткізді. Чжэннің айтуынша, Чончжэн императорының өзін-өзі өлтіруі "ежелгі заманнан бері көрілмеген өте қайғылы жағдай!" Чжэн материктегі Мин адалдарының маньчжурларға қарсы тұрудағы қабілетсіздігін кінәлады. Ол маньчжурларды кемсітетін сөздермен атап, оларды туысқандық қатынастағы инцест сияқты бұзық діни салт-дәстүрлерге бағынады деп айыптады. Чжэн Цзин Мин шенеуніктеріне арналған ресми рәсімдерді мұқият сақтап, жүйелі түрде есеп беру және жоқ императорға сыйлықтар жіберді. Чжэн Цзин Мин үкіметінің атрибуттарынан ешқашан бас тартқан жоқ, мысалы, Йонгли күнтізбесін пайдалану және осы арқылы заңдылыққа ие болды. Ол қайтыс болған Юнли императорына тірідей қарады және оған Жаңа жылда құрмет көрсетті. Бұл оған Тайваньда әкімшілік құруға көмектескен Минге адал жандардың қолдауын алуға мүмкіндік берді. Азаматтық шенеуніктердің мәртебесі теориялық тұрғыдан әскери әріптестеріне тең болды. Алайда, барлық істерді бақылау Кеңесші штаб офицері Чэнь Ёнхуаға және Императорлық қауіпсіздік қызметінің басшысы Фэн Сифанға жүктелді. Чжэн Цзиннің отбасы мүшелері мен офицерлері ұйымдық иерархияның жоғарғы сатысында қалды. Олар шаруашылықты дамыту, үйлер мен храмдар салу және конфуцийлік білім беру бағдарламаларын жүзеге асырды. Ауыл шаруашылығын дамытудан басқа, Чжэн Цзин қарапайым халыққа шөптен жасалған үйлерін ағаштан және күйдірілген кірпіштен жасалған үйлерге ауыстыруды ұсынды. Ол Буддаға және жергілікті Фуцзянь құдайларына табынуға арналған храмдар салуға бұйрық берді. 1665 және 1666 жылдары Императорлық академия және Конфуций храмы құрылды. Тайвань істерін басқаруға таланттарды іріктеу үшін мемлекеттік қызметке тұрақты емтихан жүйесі енгізілді. Голланд және жергілікті халықтың ықпалын жою үшін қытай және жергілікті халықтар үшін қытай тіліндегі мектептер ашылды. Қытай мәдени үстемдігі оңтүстік және шығысқа қарай аумақты кеңейтумен бірге ілгеріледі. Саисият халқымен болған бірнеше ірі қақтығыстар Саисият халқының қырылуына және олардың көп бөлігі Чжэн билігіне өтуіне әкелді. Бұл қақтығыстардың нақты мәліметтері белгісіз, бірақ тарихшылар Саисият үшін нәтижесі теріс болғанын мойындайды. Чэнь Ёнхуа жаңа егіншілік техникаларды енгізгені үшін мақталады, мысалы, жылдық құрғақшылық кезеңдерінде суды сақтау, еуропалықтармен сауда жасау үшін ақшалай дақыл ретінде қант құмыршасын өсіру және қантты жаппай тазарту үшін кооперативтік бірлік машиналарын пайдалану. Арал Ченнің буландыру арқылы тұзды кептіруін енгізуімен, Тайваньта өте сирек кездесетін тау жыныстарынан гөрі әлдеқайда жоғары сапалы тұз өндіру арқылы экономикалық жағынан өзін-өзі қамтамасыз етті. 1664 жылдың желтоқсанында Цин-голландиялық әскерлері Тайваньға екі рет шабуыл жасауға тырысты. Екі жағдайда да адмирал Ши Ланг қолайсыз ауа райына байланысты кемелерін кері бұрды. Ши Ланг 1666 жылы Тайваньға тағы шабуыл жасауға тырысты, бірақ дауылға байланысты кері қайтуға мәжбүр болды. Голландтар Чжэн кемелеріне уақыт-уақыт шабуыл жасап, сауданы бұзды және 1668 жылға дейін Килунгты басып алды, бірақ олар аралды қайтарып ала алмады. Теңіздегі олардың орны бірте-бірте Ұлыбританияға көшті. 1670 жылдың 10 қыркүйегінде Ұлыбритания Ост-Индия компаниясының өкілі Чжэн Тайваньымен сауда келісіміне қол қойды. Алайда, Чжэннің қант құмыршасы мен бұғы терісіне монополиясы және британдықтардың Шығыс Азия тауарларын қайта сату үшін бағамен бәсекелесе алмауына байланысты британдықтармен сауда шектеулі болды. Чжэн саудасының барлық өмір бойы Цин теңіз тыйым саясатына бағынды, материктік Қытаймен сауданы контрабандистермен шектеді.

Realizing that defeating the Qing would not happen in the short term, Zheng Chenggong began transforming Taiwan into a temporary but practical seat of power for the Southern Ming loyalist movement. Chenggong instituted a Ming style administration that was the first Chinese government in Taiwan. This system of government was modeled on the Six Ministries: civil service, revenue, rites, war, punishment, and public works. Chenggong renamed Fort Zeelandia to Anping and Provintia to Chikan. The town surrounding Chikan came to be known as Chengtian. On 29 May 1662, Chikan was renamed to "Ming Eastern Capital" (Dongdu Mingjing). Later "Eastern Capital" (Dongdu) was renamed to Dongning (Wades Giles: Tungning), which means "Eastern Pacification," by Zheng Jing, the son of Chenggong. One prefecture and two counties (Tianxing and Wannian) were established in Taiwan. Zheng Jing was a devout anti Qing Confucian and his rule in Taiwan has been described as an attempt to sinicize Taiwan and naturalize Han Chinese customs. He had a very rigid understanding of what was "Chinese" and "barbarian". He had a hatred of Manchus. In 1657 he had a Chinese Christian seized and threatened to execute him because he wore his hair in the Manchu style. Zheng and his ministers often held banquets reminiscing about the fall of the Ming dynasty. According to Zheng, the suicide of the Chongzhen Emperor was "a most miserable plight, alas, unseen since antiquity!" Zheng blamed the incompetence of the Ming loyalists on the mainland in resisting the Manchus. He referred to the Manchus in derogatory terms and accused them of perverse religious customs such as incest. Zheng Jing dutifully complied with the prescribed procedures for Ming officials by regularly presenting reports and paying tribute to the absent Ming emperor. Zheng Jing never relinquished the trappings of a Ming government such as the use of the Yongli calendar and drew on this claim for legitimacy. He treated the deceased Yongli Emperor as though he were still alive and paid homage to him on the Lunar New Year. This enabled him to enlist the support of Ming loyalists who helped him establish an administration in Taiwan. Civil officials were instated with statuses theoretically equal to their military counterparts. However oversight of all affairs were given to Chen Yonghua, the Advisory Staff Officers, and Feng Xifan, head of the Imperial Bodyguard. Zheng Jing's family members and officers remained at the top of the organizational hierarchy. They enacted programs of farm development, house and temple construction, and Confucian education. Aside from agricultural development, Zheng Jing advised commoners to replace their grass huts with houses made of wood and baked tiles. He ordered temples worshiping the Buddha and local Fujianese deities to be constructed. An Imperial Academy and Confucian Shrine were established in 1665 and 1666. A regular civil service examination system was implemented for selecting talent to manage Taiwanese affairs. Chinese language schools for both the Chinese and indigenous populations were opened to break Dutch and indigenous influences. Chinese cultural hegemony was promoted in concert with territorial expansion to the south and east. A series of major conflicts with the Saisiyat people left the Saisiyat decimated and with much of their land under Zheng rule. The details of the conflicts remain uncertain however historians agree that the outcome was negative for the Saisiyat. Chen Yonghua is credited with the introduction of new agricultural techniques such as water storage for annual dry periods, the deliberate cultivation of sugarcane as a cash crop for trade with the Europeans, and the cooperative unit machinery for mass refining of sugar. The island became more economically self sufficient with Chen's introduction of mass salt drying by evaporation, creating much higher quality salt than by rock deposits which were found to be very rare in Taiwan. Qing Dutch forces attempted to invade Taiwan twice in December 1664. On both occasions Admiral Shi Lang turned back his ships due to adverse weather. Shi Lang tried to attack Taiwan again in 1666 but turned back due to a storm. The Dutch continued to attack Zheng ships from time to time, disrupting trade, and occupied Keelung until 1668, but they were unable to take back the island. Their position at sea was gradually taken over by Great Britain. On 10 September 1670, a representative from the British East India Company signed a trade agreement with Zheng Taiwan. However trade with the British was limited because of the Zheng monopoly on sugar cane and deer hide as well as the inability of the British to match the price of East Asian goods for resale. Zheng trade was subject to the Qing sea ban policy throughout its existence, limiting trade with mainland China to smugglers.

Цин әскерінің шабуылы

Кангси императорының Тайваньға шабуыл жасау туралы бұйрығы 1682 жылдың 6 маусымында Яо Цишенг пен Ши Лангқа жетті. Шабуылға шыққан флот қолайсыз желге тап болды және кері қайтуға мәжбүр болды. Яо қараша айында қолайлы жел күту үшін шабуылды бес айға кейінге жылдыруды ұсынды. Яо мен Ши арасындағы қақтығыс Яоның қарашада биліктен алынуына әкелді. 1682 жылдың 18 қарашасында Ши Ланг жоғарғы қолбасшы рөлін атқаруға уәкілеттік алды, ал Яо логистикалық мәселелермен айналысуға жіберілді. Желтоқсанның басында Шидің 21 000 әскеріне, 70 ірі әскери кемесіне, 103 жабдықтау кемесіне және 65 қос мачталы кемесіне қажетті жарақтар жеткізілді. Пэнхуды барлау үшін тыңшылық кемелер жіберілді және олар аман-есен қайтып келді. 1683 жылдың ақпанында Пэнхуға жүзуге жасалған екі әрекет желдің өзгеруіне байланысты сәтсіз аяқталды. Шидің 238 кемеден тұратын флоты және 21 000-нан астам сарбазы 1683 жылдың 8 шілдесінде теңізге шықты. Пэнхудағы 30 000 сарбаздың қолбасшысы Лю Гуошуан бұл қимылды жалған дабыл деп есептеді және Ши кері қайтады деп ойлады. Келесі күні Шидің флоты Пэнхудан солтүстік-батысқа қарай орналасқан кішкентай аралдарда көрінді. Цин әскеріне 200 Чжэн кемесі қарсы шықты. Оқ-дәрі алмасудан кейін Цин екі Чжэн теңіз қолбасшысы, Цюй Хуэй мен Цзян Шенгтің қудалауымен кері шегінуге мәжбүр болды. Адмирал Лан Ли басқарған Циннің алғы шебі кері шегіну үшін қорғаныс отын ашты. Шидің оң көзіне, ал Ланның қарнына жарақат тиді. Чжэн тарапы да ауыр шығынға ұшырады, бұл Людің шатасқан Цин күштерін қудалауға құштар болмауына себеп болды. Ол Тайваньға "үлкен жеңіс" туралы хабарлады. 11 шілдеде Ши өз эскадрильяларын қайта құрып, Бажаодан күштерді күшейтуді сұрады. 16 шілдеде үлкен кемелердің күшеюі келді. Ши негізгі шабуыл күшін жеті кемеден тұратын сегіз эскадрильяға бөліп, өзі ортадан басқарды. Екі флот 50 кішкентай кемеден тұрады және екі бағытта жүзіп, назарды аудару мақсатында қолданылды. Қалған кемелер арттық күш ретінде қызмет етті. Шайқас Магонг шығанағында болды. Чжэн гарнизоны Цин кемелеріне атып, содан кейін шамамен 100 кемемен порттан шығып, Цин күштерімен кездесті. Ши 17 шілдеге дейін Чжэннің барлық соғыс кемелерін батырғанша бір кезекте бір үлкен жау кемесіне отын шоғырландырды. Лю бірнеше кішкентай кемемен Тайваньға қашып кетті. Шамамен 12 000 Чжэн сарбазы қаза тапты. Людің қашып кеткенін естіген соң гарнизон командирлері басылды. Цин 18 шілдеде Пэнхуды басып алды.

Orders from the Kangxi Emperor to invade Taiwan reached Yao Qisheng and Shi Lang on 6 June 1682. The invasion fleet was met with unfavorable winds and was forced to turn back. Yao proposed a five month postponement of the invasion to wait for favorable winds in November. Conflict between Yao and Shi led to Yao's removal from power in November. On 18 November 1682, Shi Lang was authorized to assume the role of supreme commander while Yao was relegated to logistical matters. Supplies arrived for Shi's 21,000 troops, 70 large warships, 103 supply ships, and 65 double mast vessels in early December. Spy ships were sent to scout Penghu and returned safely. Two attempts to sail to Penghu in February 1683 failed due to a shift in winds. Shi's fleet of 238 ships and over 21,000 men set sail on 8 July 1683. Liu Guoxuan, the commander of 30,000 men at Penghu, considered the movement a false alarm and believed Shi would turn back. The next day, Shi's fleet was sighted at small islands to the northwest of Penghu. The Qing forces were met by 200 Zheng ships. Following an exchange of gunfire, the Qing were forced to retreat with two Zheng naval commanders, Qiu Hui and Jiang Sheng, in pursuit. The Qing vanguard led by Admiral Lan Li provided cover fire for a withdrawal. Shi was hit in the right eye and Lan was wounded in the stomach during the fighting. The Zheng side also suffered heavy losses, making Liu reluctant to pursue the disarrayed Qing forces. He reported a "great victory" back to Taiwan. On 11 July, Shi regrouped his squadrons and requested reinforcements at Bazhao. On 16 July, a reinforcement of large ships arrived. Shi divided the main striking force into eight squadrons of seven ships with himself leading from the middle. Two flotillas of 50 small ships sailed in two different directions as a diversion. The remaining vessels served as rear reinforcements. The battle took place in the bay of Magong. The Zheng garrison fired at the Qing ships and then set sail from the harbor with about 100 ships to meet the Qing forces. Shi concentrated fire on one big enemy ship at a time until all of Zheng's battle ships were sunk by the end of 17 July. Liu escaped to Taiwan with dozens of small vessels. Approximately 12,000 Zheng men perished. The garrison commanders surrendered after hearing of Liu's escape. The Qing captured Penghu on 18 July.

Бас тарту

Солтүстік Тайваньның бас қолбасшысы генерал Хе Ю Ши Лангпен байланысып, бас тарту ниетін білдірді. Чжэн флотының қолбасшысы Донг Тенг те солай істеді. Пэнхудағы жеңілістен кейін Лю Гуошуан бас тартуды жақтады және Чжэн үкіметін Пэнхуға бейбітшілік миссиясын жіберуге көндірді. 1683 жылдың 26 тамызында 13 жасар билеуші Чжэн Кэшуан Чжэн Дексяодан бас тарту туралы петиция жазуды сұрады. Бірінші петиция Чжэн Кэшуанның Тайваньда қалуына рұқсат беру туралы талабына байланысты қабылданбады. Шартсыз бас тарту шарттарын қамтитын екінші петиция 5 қыркүйекте Пэнхуға жетті. Ши Лангтың тобы 1683 жылдың 5 қазанында Тайваньға келіп, бас тарту процесін қадағалады. Ешкім өлім жазасына кесілмеді және бас тарту жақсы өтті. Чжэн Кэшуан және басқа да көшбасшылар маньчжур стилінде шаштарын қырқып алды. Кейбір Минге адал жандар бас тартты және шаштарын қырқудың орнына өлімді таңдады, бірақ көпшілігі бұл өзгеріске келісті. Чжэн әулеті 38 жыл бойы сақтап келген Мин күнтізбесі қолданудан тоқтатылды. Барлық жергілікті тұрғындар үшін үш жылдық салық жеңілдігі жарияланды. Чжэн Кэшуан Пекинге жеткізілді, онда Цин императоры оны Ханжун герцогы (漢軍公) атағына ие етті; отбасы мен жетекші офицерлерімен бірге ол Сегіз тудың әскери жүйесіне қабылданды. Чжэн әулетінің кіші мүшелері Ся (舍) тегін мұраға алды. Цинь Тайваньда әлі де тұрып жатқан 17 Мин ханзадасын Қытайдың материгіне қайтарды, олар қалған өмірін сол жерде өткізді.

Билеушілер

Жоқ. ПортретАтыЖарлықтары(Төңкеріс)1 Коксинга Янпин ханзадасы (延平王) Чао У патшасы (潮武王) 14 маусым 1661 – 23 маусым 1662 Чжэн Си Қорғаушы (護理) 23 маусым 1662 – қараша 16622 Чжэн Цзин Янпин ханзадасы (延平王) Чао Вэнь патшасы (潮文王) қараша 1662 – 17 наурыз 1681 Чжэн Кэцзян Регент ханзадасы (監國) 17 наурыз 1681 – 19 наурыз 16813 Чжэн Кэшуан Янпин ханзадасы (延平王) Ханжун герцогы (漢軍公) 19 наурыз 1681 – 5 қыркүйек 1683