Ганноверлік еврей қаржыгері Лейфманн Бехрендс және оның әулеті

Кіріспе

Леффманн Бехрендс немесе Липманн Коэн (туған: Элиезер (Езекиел) Липманн бен Исахар Хакохен, шамамен 1630 жылы – 1 қаңтар 1714 жылы, Ганновер) – Ганновер герцогтары мен княздарының неміс-иудей қаржылық өкілі.

Өмірбаян

Леффманн Бехрендстің құрметті лауазымын Манасси бен Израиль өзінің «Исраилдің үміті» еңбегінде жоғары бағалады. Бехрендс өзінің ықпалын дінқұдастарының игілігі үшін жиі пайдаланды. Оның әкесі, Исахар Барман (23 тамыз 1675 жылы қайтыс болды), Боркумдық Талмуд ғалымы Исаак Коэннің ұлы болды; Липманн әкесінің құрметіне «Бехрендс» деген фамилияны қабылдады. Оның бірінші әйелі Женте (1695 жылы қайтыс болды) қауым президенті Джозеф Хамельннің қызы, ал екінші әйелі Фейле (1727 жылы қайтыс болды) Джуда Селкеле Дилманның қызы болды. Липманның бірінші некеден Нафтали Хирц (1709 жылы қайтыс болды) – қауым президенті болған, Мұса Якоб (1697 жылы қайтыс болды) – Талмуд ғалымы және қайырымдылық жасаушы ретінде мақтан тұтылды, сондай-ақ Гумперт және Исаак та болды. 1721 жылы олар банкроттыққа талпынуы үшін айыпталып, осының салдарынан 1726 жылы Ганноверден кетуге мәжбүр болды. Бехрендстің қызы Генендель Праганың бас раввині Дэвид Оппенгеймнің әйелі болды және 1712 жылдың 13 маусымында Ганноверде қайтыс болды. Бехрендс қауым президенті ретінде қауымдық зиратты сақтау және Ганновер үшін арнайы раввин тағайындау, сондай-ақ басқа да жеңілдіктер алу бойынша жасаған еңбегі өте құнды болды. 1683 жылы герцог Рудольф Август оны Харцтағы қауымының ақшаландыру шеберханаларының бас бақылаушысы етіп тағайындады. Ол көптеген ханзадалармен жақын қарым-қатынаста болды, Талмуд ғалымдарына көмектесті және өз үйінде бейт-ха-мидраш құрды. Оның күйеу баласы Дэвид Оппенгеймердің кітапханасын, ол цензура және басқа да себептермен Прагада сақтағысы келмегенін, Бехрендс Ганноверге көшірді, бұл Гамбург пасторы Иоганн Кристоф Вольфқа «Bibliotheca Hebræa» дайындауға мүмкіндік берді. 1703 жылы Липман ұлы Нафтали Хирцпен бірге ескі синагогтың орнына жаңа синагог салды. Бұл синагог 1609 жылы Ганновер герцогының бұйрығымен салынған және төрт жылдан кейін бұзылған болатын. Липманның екі ұлы Гумберт пен Исаактың тағдыры отбасылық мегиллада баяндалған, оны Жост «Jahrbuch für die Geschichte der Juden» кітабының екінші томында жариялаған.

Leffmann Behrends' honorable position is lauded by Mannasseh ben Israel in his Hope of Israel. Behrends frequently used his influence in favor of his coreligionists. His father, Issachar Bärmann by name (died August 23, 1675), was the son of the Talmudic scholar Isaac Cohen of Borkum; and the name "Behrends" was adopted by Liepmann in honor of his father. His first wife, Jente (died 1695), was a daughter of Joseph Hameln, president of the congregation; his second, Feile (died 1727), a daughter of Judah Selkele Dilmann. Liepmann had the following children by his first marriage: Naphtali Hirz (died 1709), who became president of the congregation; Moses Jacob (died 1697), praised as a Talmudic scholar and philanthropist; Gumpert and Isaac, who, in 1721, were accused of an attempt at fraudulent bankruptcy, in consequence of which they were compelled to leave Hanover (1726). Behrends' daughter Genendel became the wife of the chief rabbi of Prague, David Oppenheim. She died at Hanover June 13, 1712. Behrends' services as president of the congregation, in his endeavors to preserve the congregational cemetery, and to secure a special rabbinate and other privileges for Hanover, were valuable in the extreme. In 1683 Duke Rudolph August appointed him chief supervisor of the bleacheries of his community in the Harz. He stood in close relation to a number of princes, assisted Talmudic scholars, and established a bet ha midrash in his own house. The library of his son in law David Oppenheimer, which he had himself enlarged, and which his son in law, owing to censorship and other reasons, did not wish to keep at Prague, was removed by Behrends to Hanover, thus enabling the pastor Johann Christoph Wolf of Hamburg to avail himself of it in preparing the Bibliotheca Hebræa. Together with his son Naphtali Hirz, Liepmann in 1703 had a new synagogue erected upon the site of the old one, which, constructed by order of the duke of Hanover in 1609, had been torn down four years after its erection. The fate of Liepmann's two sons Gumbert and Isaac is related in a family megillah, published by Jost in the second volume of the Jahrbuch für die Geschichte der Juden.