Прагалық Меisel: Еврей қауымының меценаты мен қайырымдысы
Mordecai Meisel
Мордехай Мейзель – Прагадағы еврей қауымдастығының қайырымды көмекшісі және басшысы (1528-1601). Түрік соғыстарында Австрияға көмектесіп, қауымдастығына демеу берген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мордехай Маркус Мейзель (1528, Прага – 1601 жылғы 13 наурыз, Прага) – Прагадағы қайырымдылық шараларын қолдаушы және қауымдық лидер.
Mordecai Marcus Meisel (; 1528, Prague – 13 March 1601, Prague) was a philanthropist and communal leader in Prague.
Өмірбаян
Мейзель отбасында дүниеге келген. 1542 және 1561 жылдары оның отбасы, басқа еврей тұрғындарымен бірге, уақытша қаладан кетуге мәжбүр болды. Кейіннен оған өз дінін ұстанушыларына көмектесуге және Австрия императорлық үйіне, әсіресе түрік соғыстары кезінде қолдау көрсетуге мүмкіндік берген зор байлықтың көзі белгісіз. Ол алғаш рет 1569 жылы құжаттарда есімдері тіркелген, ол коммуналық директор Исаак Рофе (Лекарц), кейіннен оның қайын атасымен іскерлік байланыс құрған. Оның бірінші әйелі, Ева, 1580 жылға дейін қайтыс болды. Ол Прагадағы еврей қалалық үйін бірге салған, ол бүгінде де тұр және Чехия еврей қауымдастығының штаб-пәтері ретінде қызмет етеді, сондай-ақ жанындағы Жоғары Синагог, онда еврей соты отырған. Екінші әйелі, Фрумметпен бірге ол (1590–92) Мейзел синагогасын салдырды, ол сол кездегі еврейлер үшін үлкен құрметке ие болды, Альтнеус синагогасынан кейін қаланың бас синагогасы болды; ол әлі күнге дейін оның атын сақтап келеді. Ол және оның әйелі осы ғимаратты безендірген қымбат алтын және күміс ыдыстар, оның мүлкіне қатысты сот процесі кезінде жоғалып кетті немесе 1689 жылдың 21 маусымы мен 1754 жылдың 16 мамырында геттодағы өрттерде жанып кетті. Мейзел мен оның әйелі осы синагогқа сыйлаған және сақталған жалғыз заттар – жүздеген інжу-маржанмен тігілген перде (парокет), осыған ұқсас безендірілген Торра орамасы және альмемар үшін тамаша қола әшекей. Касале Монферрато раввині Яков Сегре синагогтың ашылуын әлі де сақталған өлеңде жырлаған, ал оның замандасы, Праганың жылнамашысы Давид Ганс, «Tzemach Dawid» еңбегінде еврей халқының сыйлықты қабылдаған қуанышын сипаттаған. Мейзел қазіргі Беларусьтен көшіп келген еврейлер үшін тұрғын үйлер салып, баспанамен қамтамасыз еткен.
Born to the Meisel family. In 1542 and 1561 his family, with the other Jewish inhabitants, was forced to leave the city, though only for a time. The source of the great wealth which subsequently enabled him to become the benefactor of his coreligionists and to aid the Austrian imperial house, especially during the Turkish wars, is unknown. He is mentioned in documents for the first time in 1569, as having business relations with the communal director Isaac Rofe (Lékarz), subsequently his father in law. His first wife, Eva, who died before 1580, built with him the Jewish Town Hall in Prague, which is still standing and serves today as the headquarters of the Czech Jewish Community, as well as the neighboring High Synagogue, where the Jewish court sat. With his second wife, Frummet, he built (1590–92) the Maisel Synagogue, which was much admired by the Jews of the time, being, next to the Altneusynagoge, the metropolitan synagogue of the city; it still bears his name. The costly golden and silver vessels with which he and his wife furnished this building either were lost during the lawsuit over his estate or were burned during the conflagrations in the ghetto on 21 June 1689 and 16 May 1754. The only gifts dedicated by Meisel and his wife to this synagogue that have been preserved are a curtain (paroket) embroidered with hundreds of pearls, a similarly adorned wrapper for the scroll of the Law, and a magnificent bronze ornament for the almemar. Jacob Segre, rabbi of Casale Monferrato, celebrated the dedication of the synagogue in a poem which is still extant, and his contemporary David Gans, the chronicler of Prague, has described in his Tzemach Dawid the enthusiasm with which the Jewish population received the gift. Meisel went on to build quarters and provide housing for Jews who migrated from what is now modern day Belarus.