Кіріспе
Маймонидтің хаты – 19 ғасырдағы осы аттас хат. Йеменге хат немесе Йемен хаты (الرسالة اليمنية, аудармасында אגרת תימן) – Маймонидтің Йемен яһудилеріне жіберген маңызды хаты. Бұл хат 1173/74 жылдары жазылған. Хат араб тілінде жазылған. Хатқа қажеттілік 12 ғасырда Йеменде болған діни қудалау мен адасқандықтардың салдарынан туындады, осы оқиғаларға өзін яһудилердің мессиасы деп жариялаған адамның пайда болуы себеп болды. Бұл адам ислам мен яһудизмді біріктіретін дінді уағыздап, Киелі кітапта оның пайғамбар ретінде келуі болжалған деді. Хаггей Мазуз бұл аты аталмаған талапкердің «Иудейлерге қарсы дәлелдер» (افحام اليحود) кітабының авторы әл-Самавал әл-Магриби болғанын айтады. Йемендегі еврей қауымының басшыларының бірі, көрнекті Натанаил әл-Файюмидің ұлы Якуб бен Натанаил, өзінің алаңдаушылығын білдіре отырып, Мысырдағы Маймонидке хат жазды. Якуб бұл оқиғаларға жұлдыздардың әсері себеп болуы мүмкін деп болжады, ал Маймонид Якубқа жұлдыздардың әсерін анықтау туралы бекер ойдан құтылу керектігін, бірақ оған және Йемендегі еврей халқына осы мессианың зиянды әсерінен сақталу үшін қалай әрекет ету керектігін кеңес берді.
the 19th century letter of the same name
The Epistle to Yemen or Yemen Letter (الرسالة اليمنية, translated as אגרת תימן) was an important communication written by Maimonides and sent to the Yemenite Jews. The epistle was written in 1173/4. The letter was written in Arabic. The need for the epistle arose because of religious persecution and heresy in the 12th century Yemen, marked by a messiah claimant who had arisen there. The man who claimed to be the Jewish messiah began preaching a syncretistic religion that combined Islam and Judaism and claimed that the Bible had foretold his coming as a prophet. Haggai Mazuz believes this unnamed claimant was al Samawal al Maghribi, author of the Confutation of the Jews (افحام اليحود). One of the leaders of the Jewish community in Yemen, Jacob ben Nathanael, the son of the illustrious Natan'el al Fayyumi, had addressed his concerns in a letter which he had sent to Maimonides, who was in Egypt. Jacob had conjectured that perhaps the influences of the stars were responsible for these occurrences, to which conjectures Maimonides replied that Jacob ought to expunge from his heart the vain concept of being able to determine the influences of the constellations, yet counselled him and the Jewish people of Yemen on how they were to act concerning the messiah claimant to be saved from his harmful effects.
Өмірбаян
Йемендегі еврей халқының саны көп ғасырлар бойы өте аз болды. Яһудилер елдің барлық аймақтарына таралып, сауда-саттықпен айналысып табысқа жетіп, өз діндерінің тарихы туралы кітаптар жинады. Бірақ, Йемендегі соңғы оқиғалар 12 ғасырдың соңғы тоқсанында Йемен халқының Саладинге қарсы бүлік көтергенін, ал шиит мұсылмандары мен жергілікті бедуин тайпалары Йеменде еврей дінін қуғындағандарын көрсетеді. Қуғын-сүргін мен діннен бас тартудың көбеюі Якоб бен Натанаилді Маймонидтен кеңес сұрап хат жазуға итерді. Маймонидтің жауабы араб тілінде жазылып, кейін Нахум Маараби оны еврей тіліне аударды. Бұл хат Йемендегі яһудилерге зор әсер етіп, жаңа діни қозғалысты тоқтатты. Сонымен қатар, ол қуғын-сүргін кезінде сенімге күш, демеу және қолдау көзі болды. Маймонид Мысырда Саладинмен келіссөздер жүргізіп, одан кейін көп ұзамай қуғын-сүргін аяқталды.
Елшілердің хаттары
Меймонид Йеменге арналған хатында замандас йемендік яһудилерді жоғары бағалап, олардың қандай жағдайда екенін сипаттау үшін әдепті тіл қолданады. Меймонид Йемендегі яһудилер туралы хабардар болған және олардың еврей заңдары мен дәстүрлерін қатаң сақтағанын айтқан, тіпті оның еңбектері Йеменде кеңінен таралмас бұрын. Йеменге арналған хатында Меймонид йемендік яһудилердің жоғары білімділігі мен қабілеттілігін ерекше атап көрсетеді. Өкінішке орай, оның өлеңіндегі ұйқас аудармада жоғалған. Хат 1173/4 жылдары Мысырдан Аденге жіберілген.