Кіріспе

Уильям Стэнли, Дербидің 6-шы графы, КГ (1561 – 29 қыркүйек 1642) – ағылшын дворяны және саясаткер. Стэнли беделді әлеуметтік мәртебеге ие болды, ол қауіпті де тұрақсыз болды, себебі оның анасы Үшінші мұрагерлік заңы бойынша I Елизаветаның мұрагері саналды. Бұл мәртебе 1596 жылы оның қайтыс болған ағасының үлкен қызы Аннаға көшті, ал Уильям ағасынан графтық атаны мұраға алғаннан кейін екі жыл өткен соң. Жастық шағында Еуропаға саяхаттағаннан кейін, ұзақ сот даулары оның әлеуметтік жағдайын бекітті. Дегенмен, ол ұлттық саясатта сақтық танытып, әкімшілік және мәдени жобаларға, соның ішінде пьеса жазуға өзін арнады. Оның жеке шығармалары жоғалып кеткен немесе анықталмаған, бірақ 1890 жылдары Шекспир авторлығы туралы мәселені қолдайтындар оны Уильям Шекспирдің шығармаларының нақты авторы болуға үміткерлердің бірі деп атады.

Ерте өмір

Уильям Стэнли – Дербидің 4-ші графы Генри Стэнлидің леди Маргарет Клиффордқа үйленген кіші ұлы. Оның шешесінің ата-аналары Генри Клиффорд, Камберлендтің 2-ші графы, және леди Элеонора Брэндон болды. Элеонора – Саффолк герцогы Чарльз Брэндон мен Мэри Тюдордың үшінші баласы. Мэри – Англияның Генрих VII мен Йорктан шыққан Елизаветаның бесінші баласы еді. Оның анасы 1578 жылдан 1596 жылы қайтыс болғанға дейін королева Елизаветаның мұрагері саналды. Осыдан кейін оның үлкен ағасы Фердинандтың қызы Энн Стэнли тақ мұрагері атанды.

Саяхат

Стэнли Оксфордтың Сент-Джон колледжінде білім алған. 1582 жылы ол Францияның университет қалаларында оқу үшін континентке сапар шекті, сондай-ақ Генрих Наварраның Нерактағы академиясына қатысқан болуы мүмкін. 1585 жылы ол үйіне оралды, бірақ Франция королі Генрих III-ке елшілікпен Парижге қайта жіберілді. Одан кейін ол тағы үш жыл континентте жеке сапарлар жасап, соңынан тағы бір рет үйіне оралды. Саяхаттарында оған жас Джон Донн да бірге болған болуы мүмкін. Уильям Стэнлидің саяхаттары кезінде өте оқиғалы өмір сүргендігі айтылады, ол дуэльдерге қатысып, махаббат оқиғаларына араласқан, ал Италияда монах кейпінде саяхаттаған. Ол Мысырға барғанда жолбарыспен күресіп, оны өлтірген, содан кейін Анатолияға сапар шегіп, Мұхаммед пайғамбарды қорлағаны үшін жазадан мүжілген; бірақ, мұсылман әйелдің оған үйленгісі келгендігіне байланысты босатылған. Әңгімеге сәйкес, ол одан бас тартып, Мәскеуге, содан кейін Гренландияға барды, ал одан кейін кит аулау кемесімен Еуропаға оралды. Осы қызықты оқиғалар «Сэр Уильям Стэнлидің Гарланд» атты танымал балладада кездеседі, онда Англиядан үш жылдық кетісі «дүниежүзінің көп бөлігін аралап өткен жиырма бір жыл» деп көрсетілген. Бұл 1800 жылы жазылып, 1801 жылы жарияланды. Бұл оқиғаларды растайтын деректік мәліметтер жоқ, бірақ осы әңгімелер алтыншы графтың 19 ғасырлық өмірбаяндарында жиі қайталанды.

Мұрагерлік дау

1593 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Уильямға екінші ұл ретінде бірнеше иеліктер мен жерлер мұраға қалды, соның ішінде Бичестер, Оксфордшир; Холборн, Миддлсекс; Лонсдейлдегі Бертон, Йоркшир және Сомерсеттегі Батыс Лидфорд. Оның ағасы Фердинандо Стэнли, Дербидің 5-ші графы, графтық атағы мен оның иеліктерін мұра етті, бірақ ол бірнеше айдан кейін 1594 жылғы сәуірде қайтыс болды, үш қыз қалдырды, бірақ ұлы болған жоқ. Фердинандоның қыздары әкесінің иеліктеріне талас ашты, ал Уильям Дерби графы және Стрейндж бароны атақтарын мұра етті. Әрі қарай күрделі жағдай – Фердинандоның үлкен қызы Энн Стэнли, Кастельхейвен графесі, 1596 жылы әжесінің қайтысынан кейін Елизаветаның тағына мұрагер болып белгіленді. Осы мәселе бойынша ұзақ жылдарға созылған күрделі заңдық дау болды. Бұл 5-ші графтың иелігінде болған Мэн аралының королеваға тиесілігін жариялауға әкелді. Алайда, королева Стэнли отбасының қызметтерін ескере отырып, оған оның құқығын қайтарды. Стэнлиге Латом және Ноусли, сондай-ақ Ланкашир, Камберленд, Йоркшир, Чешир, Уэльс және басқа жерлердегі жерлер мен иеліктер берілді, ал Фердинандоның қыздары барондықтармен және Мэн аралымен байланысты иеліктерді алды, бірақ олар оны ағаларына, 6-шы графқа сатты, ал оның титулы кейіннен Джеймс I бекітті. Мэн лорды атағын сақтап, Дерби Мэн аралын басқаруды өзінің немере қызы Энн Стэнлиге тапсырды. 1612 жылы ол титулды әйелі Елизаветаға берді. Дербидің Стрейндж бароны болуы оның өмірінде дауға түспеді, бірақ оның қайтысынан кейін бұл дұрыс емес екені анықталды және баронияның жаңа құрылымы оның ұлына берілді.

Мансап

Стэнлилер отбасы, Генри VIII-нің қарындасы Мэри Тюдор арқылы Англия тағына заңды мұрагер болғандықтан, Рим католиктерімен байланысы күдік тудырды. Елизавета патшайымды құлатуға баруға шақырылған, бірақ оған адал қалған Фердинандо Дербидің мерзімінен бұрынғы өлімі туралы көптеген әңгімелер тарады. Оның соңғы ауруының кенеттен және зорлықпен басталуына байланысты, улану күдігі жоғары болды. 6-шы граф, Ирландиялық католиктермен одақтас әскери бүліктердің болу мүмкіндігіне байланысты, королеваның бұйрығымен Эссекс графының Ирландиядағы жорығына қатысудан тыйым салынды. Сондықтан ол ұлттық саясатқа қатысуын шектеді, негізінен өз иеліктерін басқаруға және Ланкашир мен Чеширдегі жергілікті басқарудағы жетекші орнына назар аударды. 1603 жылы Англияның құпия кеңесіне мүше болды. 1601 жылы Елизавета патшайымы Дербиге Гартер орденін берді, ал Джеймс VI мен I оны Честердің Лорд-камерларі етіп тағайындады. Әйелі қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, Дерби "қарт және осал болып, өмірдің қарбаласы мен шаршағынан құтылуды қалап", өзінің иеліктерін ұлы Джеймске берді, ал өзіне жылына 1000 фунт стерлинг көлемінде жалақы қалдырды. Ол Честердің жанындағы Ди өзенінің жағасында үй сатып алып, 1642 жылдың 29 қыркүйегінде қайтыс болғанға дейін зейнеткерлікпен өмір сүрді.

Шекспирдің авторлығы туралы мәселе

Дерби – Уильям Шекспирдің шығармаларының нағыз авторы деп Шекспир авторлығын даулағандардың бірі. Дербидің кандидатурасын алғаш рет 1891 жылы мұрағатшы Джеймс Гринстрит ұсынды. Ол иезуит тыңшысы Джордж Феннердің 1599 жылғы екі хатын тапты, онда Дербидің Рим католиктерінің ісін ілгерілетуі күмәнді екені айтылған, себебі ол «жалпыхалықтық сахна үшін пьесалар жазумен айналысып жүрген». Гринстрит «Жұмақтың еңбегі» комедиясының көңілді көріністеріне «Тоғыз батыр» мерекесінің әсер еткенін, ал бұл мереке тек Дербидің туған қаласы Честерде ғана өткізілгенін айтты. Гринстрит өз идеяларын екінші мақаласында дамытуға тырысты, бірақ 1892 жылы күрт қайтыс болды, оның аргументтері аяқталмай қалды. Американдық жазушы Роберт Фрейзер бұл теорияны «Үнсіз Шекспир» (1915) кітабында қайта жаңғыртты, ол «Уильям Стэнли – Уильям Шекспир» деген қорытындыға келді. Бұл идея кейін Францияда қолдау тапты және алғаш рет Рабле сарапшысы Абель Лефранк өзінің «Уильям Шекспир маскасының астында: Уильям Стэнли, VI Дерби графы» (1918) кітабында ғылыми тұрғыдан толыққанды жариялады. Кейіннен бірнеше авторлар Дербидің кандидатурасын қолдады, кейде жазушылар тобының құрамында. Шекспирдің канонының авторлығын мойындаған Лео Догерти, Дербидің өмірі туралы «Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігіне» жазған мақаласында, жақында жарық көрген кітабында Стэнлидің Шекспирдің сонеттеріндегі «сұлу жас жігіт» екенін, ал Ричард Барнфилдті «басты ақын» деп дәлелдеді. Стэнли Барнфилдтің меценаты және оның гомоэротикалық сонеттер циклының тақырыбы болды, бұл олардың арасындағы романтикалық қарым-қатынасты білдірді.

Отбасы

1595 жылдың 26 қаңтарында ол Оксфордтың 17-ші графы Эдвард де Вердің қызы Елизавета де Верге және Энн Сесилге үйленді. Елизаветаның анасының ата-аналары Уильям Сесил, 1-ші Барон Бергли және оның екінші әйелі Милдред Кук болды. Милдред Энтони Кук пен оның әйелі Энн Фицвильямның үлкен қызы еді. Олардың үйлену тойы Уильям Шекспирдің «Жазғы түнгі арманы» пьесасына шабыт берген және пьеса алғаш рет осы жұптың үйлену тойында орындалған деген болжам бар. Алғашқы жылдары қарым-қатынас қиын болды, соның ішінде Елизаветаның Роберт Деверэ, 2-ші Эссекс графы және Уолтер Рэлимен байланыста болғаны туралы айыптаулар болды. Дербидің қаржылық және әлеуметтік жағдайы тұрақтанғанда қарым-қатынас жақсарды. Жұптың бес баласы болды:

Джеймс Стэнли, Дербидің 7-ші графы (31 қаңтар 1607 – 15 қазан 1651). Роберт Стэнли (1632 жылы қайтыс болды). Энн Стэнли, Анкрам графесі (1657 ж. қайтыс болды). Алдымен сэр Генри Портманға, екіншісі Анкрамның 1-конты Роберт Каррға үйленді. Элизабет Стэнли. Жастық шағында қайтыс болды. Элизабет Стэнли. Өлген үлкен әпкесінің құрметіне осылай аталды. Жастық шағында қайтыс болды.