Кіріспе
Қара теңіздегі Генуялық колония Газария (сонымен қатар Кассария, Каксария және Газария) – 13 ғасырдың ортасынан 15 ғасырдың соңына дейін Ресей, Украина және Румынияның қазіргі аймақтарындағы Қырымда және Қара теңіз жағалауларындағы Генуя Республикасының колониялық иеліктеріне берілген атау. Генуялық билікті консул жүзеге асырды, ал Газарияның астанасы Қрым түбегіндегі Каффа қаласы (қазіргі Феодосия) болды. Газария атауы Хазариядан шыққан, бірақ хазарлар генуялықтар келгенге дейін бұл аймақты билеуді ұзақ бұрын тоқтатқан.
Gazaria (also Cassaria, Cacsarea, and Gasaria) was the name given to the colonial possessions of the Republic of Genoa in Crimea and around the Black Sea coasts in the territories of the modern regions of Russia, Ukraine and Romania, from the mid 13th century to the late 15th century. The Genoese rule was represented by the Consul, and the capital of the Gazaria was the city of Kaffa (present day Feodosia) in the Crimean peninsula. The name Gazaria derives from Khazaria, though the Khazars had ceased to rule over the area well before the Genoese arrived.
Тарих
Газария колонияларын құрудың саяси негіздері 1261 жылғы Никея императорының генуэздіктерге «Маре Майус» (Қара теңіз) саудасының эксклюзивті құқығын берген Нимфеум шарты болды. Осының нәтижесінде 1266 жылы Каффа генуэздіктерге берілді және Газарияның астанасы атанды. 1308 жылы Алтын Орданың моңғолдары, Тоқта ханның басшылығымен, ұзақ қоршаудан кейін Каффаны бағындырды. Бес жыл өткен соң генуэздіктер Тоқтайдың мұрагері, Өзбек ханнан колониясын қайтарып алды. 1313 жылы қалаға қайта иелік еткеннен кейін республика колонияның басқаруын күрделендірілген жүйеде ұйымдастырды. Заң шығару билігі «Officium Gazarie»-ге жүктелді, ол алты ай мерзімге тағайындалған және өздерінен кейінгілерді тағайындайтын сегіз магистраттан тұрды. Атқару билігі бір жылға сайланатын Каффа консулына берілді, оған генуэздік үкімет тағайындаған хатшы немесе канцлер көмектесті. Бір жылдық мерзімге сайланған 24 мүшеден тұратын кеңес жартылай ақсүйектерден, жартылай саудагерлер мен шеберлерден құралды. Соңғыларының төртеуі генуэздік азаматтық алған жергілікті тұрғындар болуы мүмкін еді. Ақырында, кеңес 24 мүшеден тұратын кеңестен тыс, алты мүшеден тұратын шектеулі кеңес сайлады. Колониядағы басқа қалалардың да Каффаға бағынышты ұқсас басқарулары болды. 1341 жылы генуэздік Газарияда қолданыстағы заңдар «Liber Gazarie» жинағында топтастырылды, қазір ол Генуя мемлекеттік мұрағатында сақталады. Бұл жинақ кейін 1441 жылы «Statuta Gazarie» деген атпен жаңартылды. Газарияның салық түсімдері колонияны қорғауға жұмсалған шығындарды қаржылаған мемлекеттік кредиторлардың «compera di Gazaria» қауымдастығына берілді. Шындығында, «compera» Сент-Джордж банкіне тиесілі болды, ол Газарияның салық салуын басқарды. 1453 жылы Константинополь құлағаннан кейін республика Газарияның егемендігін Сент-Джордж банкіне өткізді, оның түріктерге қарсы қарсылықты ұйымдастыруға ең қабілетті ұйым деп санады. Дегенмен, бұл аймақтар 1474 жылы Осман империясының қолына көшті.
Батыс Қара теңіз
Қырымнан басқа, Генуя Қара теңіздің батыс жағалауында Маурокастро (Билхород-Днистровский) қамалы (Днестрдің сағасында), Одессаның жанындағы Гинэстра қамалы, Ликостомо (Килия) қамалы, Костанца (Констанца) және Каладда (Галац) колониялары сияқты бірнеше қамалдарға ие болды.