Кіріспе

Торлы қабықтың қан кетуі (ағылшын тілінде: retinal haemorrhage) – көздің артқы қабырғасында орналасқан, жарыққа сезімтал торлы қабықта қан кету пайда болатын көздің ауруы. Торлы қабықта жарық энергиясын ми өңдей алатын жүйке сигналдарына түрлендіретін таяқша және конусша атты фоторецепторлық жасушалар бар. Торлы қабықтың қан кетуі нәрестелер мен кішкентай балаларды зорлық-зомбылыққа салумен тығыз байланысты.

Нәрестелерде торлы қабықтың қан кетуі (ТҚК) балаларды зорлық-зомбылыққа салумен күшті байланысты. Зорлық-зомбылықпен жасалған бас жарақатында ТҚК кездесу жиілігі шамамен 85% құрайды. 998 баладан тұратын 62 зерттеуді қамтитын жан-жақты шолуда, олардың 504-і зорлық-зомбылыққа ұшыраған, ТҚК зорлық-зомбылықпен жасалған бас жарақаты (ЗЖБЖ) жағдайларының 78%-ында, ал зорлық-зомбылықсыз бас жарақаты жағдайларының 5%-ында анықталды. Бас жарақаты және ТҚК бар баланың бұл ЗЖБЖ болу ықтималдығы 14,7 (95% CI 6,39, 33,62) және зорлық-зомбылық болу ықтималдығы 91% құрайды. Тіркелген жағдайларда, ЗЖБЖ жағдайларының 83%-ында екі жақты ТҚК байқалды, ал зорлық-зомбылықсыз жағдайларда бұл көрсеткіш 8,3% болды.

Диагностика

Торлы қабықтың қан кетуі көбінесе көздің ішкі жағын қарау үшін офтальмоскоп немесе fundus камерасы қолданылу арқылы диагностикаланады. Қан тамырларды толықрақ көру және тексеру үшін, дәрігер науқастың қан тамырларына флуоресцентті бояуды енгізуі мүмкін флуоресцеиндік ангиография тесті де жасалуы мүмкін.

Емдеу

Тіпті созылмалы аурумен байланысты емес, әсіресе жеңіл ретиналық қан кетулер емдеусіз қалыпты жағдайда өздігінен қайта сіңіп кетеді. Лазерлік хирургия – бұл лазер сәулесін қолданып ретинадағы зақымдалған қан тамырларын жабыстыру арқылы емдеу әдісі. Авастин және Люцентис сияқты анти-васкулярлық эндотелиялық өсу факторына (VEGF) қарсы препараттар диабетпен ауыратын және жаңа қан тамырларының өсуімен байланысты қан кетулерге шалдыққан науқастарда ретиналық қан кетуді жақсартуға көмектеседі. Балама емдеулерге А, В, С және Е витаминдері сияқты диеталық қосымшаларды тұтыну арқылы зақымдалған қан тамырларын нығайту және жазылуы үшін қажетті қоректік заттармен қамтамасыз ету кіруі мүмкін. Сонымен қатар, балық майы мен зығыр майынан алынған омега-3 май қышқылы сияқты маңызды май қышқылдары да қолданылуы мүмкін.