Шотландиядағы Мэй аралы

Кіріспе

Шотландиядағы Форт шығанағындағы арал – Май аралы Форт шығанағының сыртқы бөлігінің солтүстігінде, Шотландияның материктік жағалауынан шамамен орналасқан. Оның ұзындығы шамамен және ені шамамен. Арал NatureScot-қа тиесілі және ұлттық табиғи қорық ретінде басқарылады. Қазіргі уақытта тұрақты тұрғындары жоқ, бірақ орта ғасырларда бұл жерде Сент-Адриан монастырі болған. Аралға келушілердің көп бөлігі Фиф округындағы Анструтерден пароммен бір күндік сапарға шығады, бірақ құс станциясында әдетте бір аптаға дейін алты адамға дейін тұруға болады. Аралға барудың жалғыз жолы – паром. Анструтер және Крейлдің кішкентай портынан, сондай-ақ Солтүстік Бервиктен саяхат 45 минутқа созылады. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, жыл сайын аралға шамамен 11 000 адам келеді. Арал 1 қазаннан бастап Пасхаға дейін келушілерге жабылады, бұл көптеген теңіз түлендерінің балаларына тынышсыздық тудырмау үшін жасалады. Солтүстік Бервиктегі Шотландия теңіз құстары орталығында аралда екі тікелей трансляция камерасы орнатылған, оларды келушілер қашықтан басқара алады. Бұл құстардың қалаларын, оның ішінде тупиктерді, гагаркаларды, кайраларды, баклан мен қара қанатындарды, сондай-ақ қыста күміс түсті түлендердің балаларын алаңдата отырып жақыннан қарауға мүмкіндік береді. Шотландия теңіз құстары орталығы Май аралына қайықпен саяхаттарды да ұйымдастырады. Табиғи мұрасымен қатар Май аралы бай мәдени мұраға ие, оның ішінде ескерткіш ретінде тіркелген Сент-Адриан шіркеуі бар. Сонымен қатар Май аралы маяғы, қараушылар үйлері, Солтүстік және Оңтүстік мүйіздері, Төменгі және Жеңіл коттедждер, Көмір қоймасы және Сарай, сондай-ақ бұрынғы Маяк маяғы ерекше сәулеттік немесе тарихи маңызы бар ғимараттар тізіміне енгізілген.

География және геология

Аралдың ұзындығы шамамен 1,5 км, ені 0,5 км, ал ауданы 57 га. Аралдың батыс жағалауы 45 метрге дейін биіктігі жететін тік жарлардан тұрады. Жер осы жерден шығыс жағалауға қарай еңкейеді, ол көбінесе үш кішкентай жағажайы бар тасты жағалау: Pilgrims Haven, Kirkhaven және Silver Sands. Солтүстікте Рона деп аталатын мүйіс бар, ол су тасқан кезде негізгі аралдан шамалы бөлініп, дерлік жеке аралға айналады. Геологиялық тұрғыдан алғанда, арал "жасыл және көкшіл реңдері бар қара сұр түсті ұсақ дәнды базальттан" тұрады. Аралда түлкілер мен егеуқұйрықтар сияқты жыртқыштар жоқ, сондықтан ол құрлыққа қарағанда көбейтілу үшін қауіпсіз орын. Жауыру маусымының шыңында Май аралында 200 000-ға жуық теңіз құстары, оның ішінде пуффиндер, қара аяқты киттивактар, бритвенділер, гилемоттар, шағалар, фулмарлар, устрицалар, едік қаздар және түрлі мақұлықтар мен шаяндар мекендейді. Бұл көрсеткіштер ауа райы мен балықтың қорына байланысты жылдан жылға айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Экология және гидрология орталығы "Май аралы" ұзақ мерзімді зерттеуінің аясында осы теңіз құстарының тамақтану және демографиялық ерекшеліктерін жан-жақты зерттейді. Соңғы зерттеулерге сәйкес, осы колониядағы құстардың тамақтану құрамы 1980 жылдары басым түрінде Ammodytes marinus құмшаң балығынан соңғы жылдары әртүрлі альтернативті жемдерге ауысқан. Бұл өзгеріс Май аралының айналасындағы мұхиттың жылуымен және олжаның қолжетімділігіндегі өзгерістермен байланысты деп саналады. Қыста келетін құстар да бар, ал аралда халықаралық маңызы бар бұрағыш тастар мен қызғылт құмқұйрықтардың көп саны қоныстанған. Әртүрлі пипиттер, құрттар және торғайлар да жиі кездеседі. Май аралына әдетте Ұлыбританияға келмейтін, бірақ шығыс желдерінен Скандинавиядан жолдан адасып келген көшіп-қонушы құстар да соқпалы болады; соңғы мысалдарға қара қанатты шпал, ланцеолат, ақ құс, тұмсық және каландра кіреді. Май аралындағы қояндар туралы ең алғашқы жазба 1329 жылға дейін жетеді, және олардың аралдың монахтарымен әкелінгендігі айтылады. Аралда үй егеуқұйрықтарының да ерекше түрі бар. Джеймс IV 1506 жылдың 10 мамырында жаңа сары шалбар киіп, қыркүйек айында қайтадан "Арыстан" кемесімен келді. Ол аралдағы бір шөлге сыйлық берді. 1508 жылдың маусымында ол қайықпен қайтып келді. 1539 жылдың 24 тамызында Мария Гиз және оның күйеуі Джеймс V Май аралына зыярат етті. Олар үш кемемен келді: "Бір мүйізді мүйіз", "Кішкентай бір мүйіз" және "Мэри Уиллоуби". Питтенвейм преоры 1549 жылы аралды Сент-Эндрюс провосты Дейрсидің Патрик Лермонтқа берді. Ол оны 1551 жылы Монквенскийдің Бальфурға сатты, ол жеті жылдан кейін оны Фингасктың Форретіне тапсырды, ол оны Аллан Ламонтқа сатты, ол оны Барнстың Джон Каннингхэмге (немесе Куньнгхэмге) (Файфте) сатты, ол аралдағы алғашқы маяк белгісін орнатуға жауапты болды. XVI ғасырда обаға күдікті кемелердің экипаждарына аралға жүзуге және сауығып кеткенше қалуға бұйрық берілді. Мей аралы жақын маңдағы балықшылар қауымының көптен бері орталығы болып келді. Жыл сайын шағын Селардайк ауылының әйелдері мен балаларын балықшылар Май аралына пикникке алып баратын. 1837 жылдың 1 шілдесінде осындай сапарлардың бірі трагедияға ұшырады, өйткені оларды Кирхавенге (жағажайға) тасымалдау үшін пайдаланылған шағын қайықтардың бірі аударылып, 13 адамның өмірін жоғалтты. "Май аралы шайқасы" деп аталатын шайқас 1918 жылдың 31 қаңтарында жақын маңда болды. Бір сағаттан астам уақыт ішінде Корольдік әскери-теңіз флотының соғыс кемелері арасында кездейсоқ соқтығысулар орын алды, нәтижесінде екі су асты кемесі қатты адам шығынымен батып, тағы төрт кеме және жеңіл крейсер зақымдалды. Теңіз флоты екінші дүниежүзілік соғыстан аз уақыт бұрын 1946 жылға дейін Форт аралына кіруге тырысқан U- қайықтарын және жаудың беткі кемелерін анықтау үшін аралда индикатор циклдары мен теңіз түбінде орналасқан алты ASDIC бірліктерін бақылау орталығын ұстады. 1956 жылдан бастап арал Ұлттық табиғи қорық ретінде тағайындалды және оны Табиғатты қорғау кеңесі басқарады, қазір NatureScot, бірақ 1989 жылға дейін ол Солтүстік маяк кеңесіне тиесілі болды.

The island is around 1.5 km long and 0.5 km wide, with an area of about 57 ha. The western coast of the island consists of cliffs that are up to 45 metres in height. The land tilts from here down to the eastern shore, which is mostly rocky with three small beaches: Pilgrims Haven, Kirkhaven and Silver Sands. There is a peninsula in the north, known as Rona, which is almost a separate island, being cut off from the main island at high tide. Geologically, the island is composed of a "fine grained basalt of a dark grey colour with tinges of green and greenstone". The island is free from predators such as foxes and rats, and thus provides a safe breeding site compared to the mainland. At the height of the breeding season the Isle of May can host around 200,000 seabirds, including puffins, black legged kittiwakes, razorbills, guillemots, shags, fulmars, oystercatchers, eider ducks, and various species of tern and gull. These numbers can fluctuate considerably from year to year, depending on weather and fish stocks. Extensive dietary and demographic monitoring of these seabirds is undertaken by the Centre for Ecology & Hydrology, as part of the Isle of May Long Term Study. Recent evidence has shown that at a community scale, diet composition at this colony has changed from predominantly lesser sandeel Ammodytes marinus in the 1980s, to a range of alternative prey in recent years. This change is believed to relate to warming ocean conditions around the Isle of May, and linked changes in prey availability. There are also winter visitors, and the island hosts internationally important numbers of turnstones and purple sandpipers. Various species of pipits, thrushes and wagtails are also commonly seen. The Isle of May also sees occasional visits from migratory birds that do not normally visit Britain, but get blown off route from Scandinavia by easterly winds; recent examples include black winged stilt, lanceolated warbler, White's thrush, bridled tern and calandra lark. The earliest reference to rabbits on the Isle of May dates from 1329, and they are thought to have been introduced here by the island's monks. The island also has its own unique race of house mice. James IV came on 10 May 1506, wearing new yellow breeches and again in September, sailing in the Lion. He gave a reward to a hermit on the island. He returned in a row boat in June 1508 to shoot at sea birds with a culverin. On 24 August 1539 Mary of Guise and her husband James V made a pilgrimage to the Isle of May. They took three ships, the Unicorn, the Little Unicorn, and the Mary Willoughby. The Prior of Pittenweem passed the island to Patrick Learmonth of Dairsie, Provost of St Andrews in 1549. He sold it to Balfour of Monquhany in 1551, who in turn passed it on to Forret of Fyngask seven years later, who sold it to Allan Lamont, who in turn sold it to John Cunningham (or Cunynghame) of Barnes (in Fife) who was responsible for the first lighthouse beacon on the island. In the sixteenth century the crews of ships suspected of plague were ordered to sail to the island and remain until they were judged healthy. The May Isle has long been a focal point of the nearby fishing communities. Annually, the wives and children of the small village of Cellardyke were taken to the May Isle for a picnic by the fishermen. On 1 July 1837 one such trip turned to tragedy when one of the small row boats used to transport them to Kirkhaven (harbour) overturned leading to the loss of 13 lives. The so called "Battle" of May Island took place nearby on the night of 31 January 1918. A sequence of accidental collisions between Royal Navy warships occurred over little more than an hour which saw two submarines sunk with heavy loss of life, another four damaged along with a light cruiser. The Navy maintained a control centre on the island for indicator loops and six ASDIC units laid on the seabed to detect U boats and enemy surface vessels trying to enter the Forth from shortly before the Second World War until 1946. Since 1956 the isle has been dedicated as a National Nature Reserve and managed by the Nature Conservancy Council, now NatureScot, although until 1989 it was actually owned by the Northern Lighthouse Board.