Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед ақыны және дін қызметкері
Swedish poet and clergyman
Йохан Олоф Валин (15 қазан 1779 – 30 маусым 1839) – швед пасторы, шешен, ақын және 1837-1839 жылдар аралығында Швециядағы Уппсала шіркеуінің архиепископы. Ол бүгінде гимндерімен ең көп танылады.
Johan Olof Wallin, (15 October 1779 – 30 June 1839), was a Swedish minister, orator, poet and later Church of Sweden Archbishop of Uppsala, Sweden between 1837 and 1839. He is most remembered today for his hymns.
Ерте өмір
Ол Даларнадағы Стора-Тунада (қазір Даларна округінің Борланге муниципалитетіне кіреді) үлкен отбасының аға ұлы ретінде дүниеге келді және Фалунда мектепке барды. Оның ата-анасының көп ақшасы болмады, бірақ ол жақсы оқушы болғандықтан 1799 жылы Уппсала университетіне қабылданды. Төрт жылдан кейін ол өнер магистрі дәрежесін алды, ал тағы үш жылдан кейін пастор болып тағайындалды. Оқу кезінде оның алғашқы өлеңі 1802 жылы "Упсала тиднинг" газетінде жарияланды. Келесі жылдары ол бірнеше поэзиялық туындылар жазып, аударды және швед академиясынан өз жұмысы үшін бірнеше сыйлық алды. Оның марапатталған туындыларының арасында Гораций мен Вергилийдің аудармалары болды; ал Густав III туралы әні үшін оған 200 дукаттан асатын үлкен сома берілді. Дегенмен, оның поэзиясы кейбіреулерге сол кездегі дамып келе жатқан романтик ақындармен салыстырғанда тым әдеби және көне болып көрінді. Валлин сынды жеңіл қабылдамады, бірақ латын ақындарынан аз ықпал алған, көбірек эмоциялық жаңа стильге бейімделді.
He was born in Stora Tuna in Dalarna (now part of Borlänge Municipality, Dalarna County) as the oldest son in a large family, and went to school in Falun. His parents did not have much money, but because he was a bright student he managed to enroll at the University of Uppsala in 1799. Four years later he obtained his Master of Arts, and after another three years he was ordained minister. While he was studying, his first poem was published in Upsala tidningar (1802). The following years he wrote and translated several other poetic works, and received several awards from the Swedish Academy for his work. Among his awarded works were translations of Horace and Virgil; and for a song about Gustav III he was awarded the high sum of 200 ducats. His poetry was, however, by some considered too rhetorical and out dated compared to the then flourishing Romantic poets. Wallin did not take the criticism light heartedly, but adapted to the new style which was more emotional and less influenced by the Latin poets.
Кеңселік жұмыс
1810 жылы Анна Мария Димандерге үйленді. Сол жылы ол Швед академиясының мүшесі болып сайланды. Бұған қоса, ол жаңа швед әндер жинағын жасауға тапсырыс берді. Жоба 1816 жылы аяқталды. Ол 1819 жылы корольдің бекітуімен басылып шықты. 500 әнұранның 128-ін Валлин жазды, 23-ін аударды, ал тағы 178-ін қайта қарауға қатысты. Сонымен қатар, ән жинағының құрылымы мен реті негізінен оның еңбегі болды. 1827 жылы ол Швед Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1835 жылы Валлин, шотланд методист миссионері Джордж Скотт, кәсіпкер Самуэль Оуэн, граф Матиас Розенблад, епископ Карл Фредрик аф Вингард және басқалармен бірлесіп, саам халқы арасында миссионерлік жұмыс жүргізетін швед миссионерлік қоғамын (Svenska Missionssällskapet) құрды. Өмірі бойында түрлі діни қызметтер атқарды. Нәһайы, 1837 жылы Швецияның архиепископы болып тағайындалды. Бірақ ол Уппсалаға (епископтық орын) көшіп үлкермей, 1839 жылы күрт қайтыс болып, Стокгольмде жерленді. 1906 жылғы шведтің тарихи сөздігінде оның өліміне "барлық швед халқы қайғырды" деп көрсетілген. 1904 жылғы "Швед әдебиеті шолуында" ешбір швед ораторының немесе уағызшының оның сияқты сөз шебері болмағаны жазылған. Ол, сөзсіз, әдебиетте дарынды және өте діндар адам болды. Дегенмен, денесі нашар болды және оның жоғары еңбекқорлығы оның денсаулығына кері әсер еткен болуы мүмкін.
In 1810 he married Anna Maria Dimander. In the same year, he was elected to the Swedish Academy. In addition to this, he took upon himself to commission the creation of a new Swedish book of hymns. The project was finished in 1816. It was approved by the king in 1819, and printed the same year. Of the 500 hymns, Wallin had written 128, translated 23, and involved himself in the revision of another 178. Additionally the structure or arrangement of the hymnal was mainly his creation. In 1827, he was elected a member of the Royal Swedish Academy of Sciences. In 1835, Wallin founded the Swedish Mission Society (Svenska Missionssällskapet), an organization for missions work among the Sámi people, together with Scottish Methodist missionary George Scott, industrialist Samuel Owen, Count Mathias Rosenblad, bishop Carl Fredrik af Wingård, and others. He held many different clerical posts throughout his life. Ultimately he was ordained Archbishop of Sweden in 1837. But before he had even moved to Uppsala (seat of the bishopric), he died a sudden death in 1839, and was buried in Stockholm. The Swedish Biographical Dictionary of 1906 indicates that he at his death was "mourned by the entire Swedish people". The Swedish Literature in Summary (1904) writes that no Swedish orator or preacher ever had his distinctive glow as a speaker. He was undoubtedly a talented person in literature and a most pious man. But he was weak in body, and this trait in combination with his strong work ethic may have caused stress on his health.
Білім беру жұмысы
Валлин прогрессивті және жаңашыл қыздар мектебі – Валлинска сколанның негізін қалаушы болды, ол Швециядағы төртінші, ал Стокгольмдегі бірінші мұқият білім беретін қыздар мектебі. Ол Андерс Фрикселлді әйелдерге тек бітіру курсынан артық, толыққанды білім алуға құқығы бар деген ойымен осы бастаманы қолға алуға көндірді. Сонымен қатар, ол Pro Fide et Christianismo христиандық білім беру қоғамының президенті болды, бұл қоғам елдегі алғашқы мемлекеттік білім беру жүйесіне елеулі әсер етті.
Wallin was the instigator of the progressive pioneering girls' school Wallinska skolan, the fourth serious educational girls' school in Sweden and the first in the capital of Stockholm, an initiative he convinced Anders Fryxell to take motivated by his view that women should be entitled to more serious education than given in a finishing school. He was also president of Pro Fide et Christianismo, a Christian education society which made an impact on the country's early public education system.
Мұра
XIX ғасырдың қалған бөлігінде ол Швеция жазушылары мен зиялыларының үлкен құрметіне ие болды және мақтауға бөленді. Кейбір жерлерде оның 100 жылдығы 1879 жылы тойланды. Оның ескерткіші туған қаласында орнатылды, ал 1917 жылы Фалунда оның бюсті ашылды. XX ғасырда Валлинмен байланысты қатал лютерандық көзқарас Швецияда қысымшылық пен кінә сезімі тудыратын нәрсе ретінде жиі сынға ұшырады, және бұл тенденция секуляризацияның күшеюімен бірге оның беделін төмендетті; бүгінде ол швед шіркеулерінде әлі де қолданылып жүрген әнұрандарымен ғана еске алынады, олардың ішінде дәстүрлі Рождество әні "Var hälsad, sköna morgonstund" бар. Әнұрандардан басқа, Валлин өз заманында жоғары бағаланған бірнеше діни емес өлеңдер жазған. Ол бірнеше уағыз бен сөздерді жариялаған. Оның қазіргі швед әнұрандықтеріндегі ән-жырларының бір бөлігі ағылшын тіліне аударылып, "Лютерандық Құдайға сыйынған кітап" сияқты әнұрандық жинақтарда жарияланған. Оларға – "Var hälsad, sköna morgonstund" ("Уа, жарылқаған таң, құтты болсын", Эрнст Олсонның ағылшын тіліне аудармасы) – "Du som fromma hjärtan vårdar" ("Иманды жүректерді күтіп ұстаған"), "Vi lovar Dig, O Store Gud" ("Біз сізге құлшылық етеміз, ұлы Құдай") және "Din klara sol går åter opp" ("Тағы да, жарқын күн қайтадан шығады") кіреді. Оның стилі меланхолиялық, бірақ әдемі, көбінесе өлім туралы, жиі Библиядан сілтемелер мен цитаталармен толы. Оның ең маңызды еңбегі – өліміне бір жылдай уақыт қалғанда аяқталған "Дёденс ангел" атты ұзын поэмасы. Валлинмен бір замандас болған швед ақындарымен салыстырғанда, кейбіреулер оны Эсаиас Тегнерден кейін екінші орынға қояды.
During the remainder of the 19th century he was highly beloved and praised by writers and intellectuals in Sweden. In some places his 100th anniversary was celebrated in 1879. A monument of him was also erected in his hometown, and a bust of him was unveiled in Falun in 1917. During the 20th century, the harsh Lutheranism associated with Wallin was being increasingly scorned in Sweden as being oppressive and guilt stricken, and this trend in combination with increased secularization has diminished his reputation; today he is remembered for merely those hymns still in use in Swedish churches, the traditional Christmas hymn "Var hälsad, sköna morgonstund" among them. Besides hymns, Wallin wrote several secular poems highly praised in his time. He published several sermons and speeches. Of his hymns still in use in Swedish hymnbooks today, a few have also been translated into English and published in hymnals such as the Lutheran Book of Worship. These include – besides "Var hälsad, sköna morgonstund" ("All Hail to you, O blessed morn", translated to English by Ernst Olson) – "Du som fromma hjärtan vårdar" ("Christians, while on Earth abiding") and "Vi lovar Dig, O Store Gud" ("We worship you, O God of might"), as well as "Din klara sol går åter opp" as "Again, Thy Glorious Sun Doth Rise". His style is described as melancholic but ravishing, often dealing with death, with frequent references and quotes from the Bible. His grand work was the long poem Dödens ängel, finished only about year before his death. Compared to Swedish poets contemporary with Wallin, some consider him second only to Esaias Tegnér.