Қой және ешкінің өкпесінің ісігі (Жақсіекте) – жұқпалы, созылмалы ретровирустық ауру. Симптомдары ересек жануарларда байқалады, диагнозы тек қана тікелей зерттеу арқылы қойылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қойдың өкпе аденокарциномы (ОПА), сондай-ақ қойдың өкпе аденоматозы немесе жагсикте деп аталады, қой және ешкілердің өкпесінің созылмалы және жұқпалы ауруы. ОПА жагсикте қой ретровирусы (JSRV) деп аталатын ретровирус тудырады.
Ovine pulmonary adenocarcinoma (OPA), also known as ovine pulmonary adenomatosis, or jaagsiekte, is a chronic and contagious disease of the lungs of sheep and goats. OPA is caused by a retrovirus called jaagsiekte sheep retrovirus (JSRV).
Белгілері мен симптомдары
Аурудың инкубациялық кезеңі ұзақ, сондықтан белгілері көбінесе ересек жануарларда (2 жастан асқан) көрінеді. Клиникалық белгілері ерекше белгілері жоқ прогрессивті пневмонияға ұқсайды, соның ішінде дене жағдайы нашарлауы және, әсіресе жүктемеден кейін, тыныс алуда қиындықтар туындайды. Сондықтан диагнозды тек некропсия (өлгеннен кейінгі зерттеу) арқылы ғана растау мүмкін. Некропсия кезінде өкпелер көп ошақты ісіктермен араласып жатады. Олардың кейбіреулері кішкентай, жеке түйіндер болып келеді, ал басқалары өкпе бөлігінің жартысын қамтиды. JSRV өкпе эпителийін қатерлі жасушаларға жедел түрлендіреді, 2-ші типті пневмоциттер мен клубтық жасушалар JSRV түрленуіне ең ықтимал нысана болып табылады. Ісіктердің жоғары белсенді секреторлық функциялары ОПА-ның айқын белгісі болып табылады. ОПА ісіктерінде JSRV ретровирустық антигенінің деңгейі өте жоғары және инфекцияланған қойлардың өкпе шырышында анықталуы мүмкін. Жұқтырған жануарлар белгілері көрінбей тұрып вирусты бөліп шығарады деп саналады, сондықтан вирус қой шаруашылықтарында оңай таралады.
The disease has a long incubation period, and therefore signs usually occur in adult animals (over 2 years of age). Clinical signs resemble a non specific progressive pneumonia, including poor body condition and, particularly after exercise, respiratory difficulty. so diagnosis can only be confirmed at necropsy (post mortem examination). On necropsy, lungs are interspersed with multifocal tumors. Some of these are small discrete nodules and others will involve the entire half of a lung lobule. JSRV acutely transforms the lung epithelia into cancerous cells, with type 2 pneumocytes and club cells being the likely target for JSRV transformation. The tumors have overactive secretory functions, which are a hallmark of OPA. The retroviral antigen levels of JSRV are very high in OPA tumors and can be detected in the lung secretions of infected sheep. It is thought that infected animals secrete the virus before showing signs, so the virus is easily spread within flocks.
Эпидемиология
ОПА Австралия және Жаңа Зеландияны қоспағанда, қой шаруашылығы дамыған көптеген елдерде табылған. ОПА Исландияда жойылды. Қойдың ешқандай түрі немесе жынысы ОПА-ға көбірек бейім емес. Көбінесе аурудың белгілері 2-4 жаста көрінеді. Бұл ауру бастапқыда "құйрық ауруы" деген мағынаны білдіретін африкаанс тілінен алынған jaagsiekte деп аталды, себебі жануарлар тыныс алуда қиындыққа тап болып, қуылып жүргендей шаршағандай сезінеді.
OPA has been found in most countries where sheep are farmed, with the exception of Australia and New Zealand. OPA has been eradicated in Iceland. No breed or sex of sheep appears to be predisposed to OPA. Most affected sheep show signs at 2 to 4 years of age. The disease was initially known as jaagsiekte , a word derived from Afrikaans, meaning "chasing sickness", so called because animals are in respiratory distress as if they are out of breath from being chased.
Зерттеу
ОПА адам өкпесінің қатерлі ісігін зерттеу үшін жануарлар моделі ретінде пайдаланылған, себебі ОПА гистологиялық жағынан өкпе аденокарциномасының бастапқы сатысына ұқсас.
OPA has been used as an animal model for human lung cancer, because OPA is histologically similar to human adenocarcinoma in situ of the lung.
Қоғам және мәдениет
Доли қойы, ересек соматикалық жасушадан сәтті клондалған алғашқы сүтқоректі, ОПА ауруына шалдыққандығы расталғаннан кейін өлтірілді.
Dolly the sheep, the first mammal successfully cloned from an adult somatic cell, was euthanized after it was confirmed that she had OPA.