Кіріспе

Жалпы көмек (сондай-ақ Жалпы жәрдемдеме деп те аталады) – АҚШ-та балалары жоқ ересектерге (жалғыз адамдарға немесе сирек баласыз үйленген жұбайларға) арналған әлеуметтік бағдарламаларды білдіретін термин. Бұл бағдарлама, бұрынғыда «Көмеге мұқтаж отбасыларға жәрдем» федералды бағдарламасы арқылы көмек алатын балалы отбасылардан өзгеше. Ұлы депрессия кезінде «Жаңа келісімнің» бір бөлігі ретінде құрылған «Үйге жәрдем» атты негізгі әлеуметтік бағдарлама мұқтаж отбасыда баланың болуына немесе болмауына қарамастан айырма жасаған жоқ. Бірақ 1935 жылы балалы отбасыларға арналған жеке бағдарлама негізгі бағдарламадан бөлінді. Кейінгі жылдары жеке штаттар балалары жоқ ересектерге берілетін жәрдемақы мөлшерін және оның болуын анықтауға кең құқық берілді. 1980-ші жылдардан бері штаттар мұндай жәрдемді күрт қысқартып, тіпті тоқтатып тастады. 2005 жылғы мәліметтер бойынша, тек екі штат – Нью-Джерси және Юта ғана «еңбекке қабілетті» деп танылған баласыз ересектерге ақшалай жәрдем төледі (басқа көптеген штаттар мүгедектігі дәлелденген жағдайда мұндай төлемдерге рұқсат береді). Қалай болғанда да, Жалпы көмек іздейтін адамдар ең алдымен басқа мемлекеттік немесе федералды бағдарламаларға өтініш беруі керек, оларға қатыстыру шарттары болуы немесе болмауы мүмкін. Тек барлық өтініштер қабылданбаған жағдайда ғана өтініш берушіге Жалпы көмек жәрдемдерін алуға рұқсат беріледі, оларға әдетте азық-түлік купондары және көбінесе жалға берілетін тұрғын үйге төлем жасауға көмек кіреді. Кейбір штаттарда Жалпы көмек бағдарламалары барлық азаматтарға қолжетімді емес, ал әртүрлі округтер мен қалалардың саясаты айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Калифорния осындай штаттардың бірі; Сан-Франциско бір кезде штаттың ең жомарт жәрдемдерін төлеген, бірақ 2003 жылы Гэвин Ньюсом қаланың мэрі болып сайланғаннан кейін олар күрт қысқартылды, бұл «Ақша емес, күтім» деп аталатын даулы платформаға байланысты болды. Көптеген аймақтар «Жалпы жәрдемдеме» деген баламалы атауды қолданады, соның ішінде Калифорнияның көптеген округтері (оның ішінде Лос-Анджелес округі), сондай-ақ Айова және Вирджиния штаттары. Аляска өз бағдарламасын «Жалпы жәрдемдеме көрсету» деп атайды.

Калифорния

1933 жылдан бері Калифорния штатының заңдары округтерді кедейлерге көмек көрсетуге міндеттейді, оның ішінде денсаулық сақтау қызметтері мен жалпы көмек беруді. Калифорнияның әл-ауқат және мекемелер кодексінде былай делінген:

«Жалпы көмек көрсету жүйесі тұрақсыз, үзілісті және әртүрлі болып келеді», – делінеді. Көмек көлемі Санта-Барбара округінде айына 160 доллардан, көршілес Вентура округінде 360 долларға дейін жетеді. Лос-Анджелес округі Калифорниядағы жалпы көмек алушылардың ең көп санына ие және айына 221 доллар көмек төлейді. Калифорния 1800 жылдардың ортасынан бері жалпы көмектің түрлі формаларын ұсынып келеді, ал қолданылатын тілдің көп бөлігі 1901 жылғы «Жалқылар туралы заңға» (Pauper Act) дейін жетеді. 2002 жылғы Сан-Франциско қалалық референдумы «Күтім, ақша емес» (Care Not Cash) деген атаумен, Гавин Ньюсомның демеушілігімен ұсынылды. Бұл референдумның мақсаты баспанасыз азаматтарға жалпы көмек бағдарламалары арқылы берілетін ақшаны баспана мен басқа да қызметтерге алмастыру арқылы қысқарту болды.