Кіріспе

Ағылшын актері (1908–1990)
Австралиялық регби лигасының ойыншысы
Сэр Реджинальд Кэри "Рекс" Харрисон (5 наурыз 1908 – 2 маусым 1990) – ағылшын актері. Харрисон сахнадағы карьерасын 1924 жылы бастады. 1936 жылы Теренс Раттиганның «Жасырын француз тілі» пьесасындағы рөлімен ол алғашқы табысын иеленді. 1949 жылы Бродвейдегі «Мың күндік Анна» спектакліндегі Генри VIII рөлін орындағаны үшін «Үздік актер» номинациясында алғашқы «Тони» сыйлығын жеңіп алды. 1956 жылы «My Fair Lady» мюзиклінде профессор Генри Хиггинс рөліне қайта оралды, бұл рөлі үшін «Музыкалық театрдағы үздік актер» номинациясында тағы бір «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Сахналық мансабынан өзге, Харрисон көптеген фильмдерде де ойнады. Оның алғашқы басты рөлі 1937 жылы Вивьен Лиге қарсы «Дауыл бір кесе шайда» романтикалық комедиясында болды. 1941 жылы Лондондағы бомбалау кезінде түсірілген «Майор Барбара» фильміндегі рөлі үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. Содан бері оның рөлдері: «Жақсы көңілді рух» (1945), «Анна және Сиам патшасы» (1946), «Үй перісі және миссис Мьюр» (1947), «Клеопатра» (1963), «Менің әсем ледиім» (1964), Генри Хиггинс рөлін қайталап, «Үздік актер» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ «Доктор Дулиттл» (1967) фильмінің басты рөлінде ойнады. 1975 жылы Харрисон өзінің алғашқы автобиографиясын жариялады. 1989 жылдың маусымында королева Елизавета II оны рыцарь дәрежесіне көтерді. Ол алты рет үйленді және екі ұлы болды: Ноэль және Кэри Харрисон. 1990 жылдың маусымында 82 жасында қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болғанға дейін сахналық қойылымдарда жұмыс істеді. Оның екінші автобиографиясы «Комедиядағы өмір – өте қиын шаруа» 1991 жылы, оның өлімінен кейін жарық көрді.

Ерте өмір

Реджинальд Кэри Харрисон 1908 жылғы 5 наурызда Ланкашир графтығының Хьютон қаласындағы Дерри Хаус үйінде Эдит Мэри (құрметті әйелі Кэри) мен Уильям Реджинальд Харрисонның ұлы болып дүниеге келді. Ол 10 жасынан бастап өзіне «Рекс» есімін таңдап, сомен жүрді. Ол үш баланың ең кішісі болды және екі үлкен қарындасы болды: Эдит Марджори Харрисон (1900-1976) және Сильвия Саквилл, Де Ла Уорр графы, DBE (1903-1992). Ол Бёркдейл дайындық мектебінде және Ливерпуль колледжінде білім алды. Ол «Bell, Book and Candle» (1950), «Venus Observed», «The Cocktail Party», «The Kingfisher» және «The Love of Four Colonels» сияқты пьесаларда Лондон мен Нью-Йоркте кезекпен өнер көрсетті, сонымен қатар режиссерлік жұмыстар да атқарды. Ол Максвелл Андерсонның «Мың күндік Анна» пьесасында Генри VIII рөліндегі өнері үшін және 1956 жылғы «My Fair Lady» мюзиклінде Генри Хиггинс рөлін сомдағаны үшін халықаралық деңгейде танымал болды (және екінші Тони сыйлығын жеңіп алды). Кейінгі қойылымдарына 1984 жылы Хеймаркет театрында Фредерик Лонсдейлдің «Біз бәріміз емеспіз бе?» пьесасында Клодетт Колбертпен бірге, Дуглас Урбански ұсынған Бродвейдегі «Брукс Аткинсон» театрында, Эдвард Фокспен бірге Хеймаркеттегі «Джи.М. Барридің «Құрметті Крайтон» пьесасы кірді. Ол 1981 жылы Патрик Гарландтың режиссерлігімен қайта жандандырылған «My Fair Lady» мюзиклінде Генри Хиггинс рөліне оралды. 1983 жылы «Өлу уақыты» фильмінен кейін кинодан зейнеткерлікке шыққан Харрисон, өмірінің соңына дейін Бродвей мен Вест-Эндте актерлік өнерін жалғастырды, глаукома, тісінің ауруы және есте сақтау қабілетінің нашарлауына қарамастан. Кейінгі рөлдері: «Цезарь мен Клеопатрада» Юлий Цезарь, «Жынның шәкірті» пьесасының Лос-Анджелестегі қойылымында генерал Бургойн. Ол 1984 жылы Джордж Бернард Шоудың «Жүрек жарасы» пьесасындағы Капитан Шотовер рөлі үшін үшінші Тони сыйлығына үміткер болды. Одан кейін Клодетт Колбертпен екі сәтті жұптасуы болды: 1985 жылы «Кингфишер» және 1986 жылы «Біз бәріміз емеспіз бе?». 1989 жылы ол Эдвард Фокспен бірге Лондондағы «Құрметті Крайтон» пьесасында ойнады. 1989-90 жылдары ол Глинис Джонс, Стюарт Гренджер және Рома Даунимен бірге В. Сомерсет Моэмнің «Төңір» пьесасында Бродвей сахнасында өнер көрсетті. Қойылым үш апта бойы Дьюк университетінде көрсетілді, содан кейін Балтимор мен Бостонда көрсетілді, ал 1989 жылғы 14 қарашада Бродвейде ашылды.

Кино мансабы

Харрисонның кинодағы дебюті "Ұлы ойын" (1930) фильмімен болды, ал "Скандал мектебі" (1930) фильмінде шағын рөлде ойнады. Ол "Get Your Man" (1934), "Leave It to Blanche" (1934) және "All at Sea" (1935) фильмдерінде көмекші рөлдерді сомдады, ал "Men Are Not Gods" (1936) фильмінде Мириам Хопкинсқа ғашық репортер рөлі оған жақсырақ мүмкіндік берді; осымен Харрисон алғаш рет Александр Кордамен жұмыс істеді.

Бас кейіпкер

Харрисонның алғашқы басты рөлі романтикалық комедия «Дауыл тостаған ішінде» (1937) фильмінде, Вивьен Лиге қарсы, Корда үшін болды. Ол «Әйелдер мектебі» (1937) фильмінде ойнады, содан кейін «Сент-Мартин жолы» (1938) фильмінде Лимен қайта бірікті. Харрисон MGM үшін «Цитадель» (1938) фильмінде маңызды көмекші рөлді ойнады және Мерл Оберонмен бірге Корданың «Айға дейін» (1939) комедиясында ойнады. Ол бірнеше триллерлерде де ойнады: «Үнсіз шайқас» (1939), «Париждегі он күн» (1940) және «Мюнхенге түнгі пойыз» (1940), соңғысын Карол Рид режиссерлік етті және Маргарет Локвудпен бірге ойнады. Харрисон 1940 жылы Лондондағы «Блитц» кезінде түсірілген «Майор Барбара» (1941) фильмінде Адольф рөлін ойнады, бұл рөлі үшін ол сыншылардың жоғары бағасын алды және британдық прокатта сәтті болды. Содан кейін ол соғыс қызметіне байланысты (1942–1944 жж.) экрандардан кетіп қалды. Харрисон Анна Ниглмен бірге «Мен Гросвенор скверінде тұрамын» (1945) фильмінде ойнады, бұл тағы бір үлкен жетістік болды. Сидни Джиллиаттың режиссерлігімен түсірілген «Дөңгелектің жолы» (1946) да танымал болды.

20th Century Fox телеарнасы

Харрисон 20th Century Fox компаниясынан Голливудтағы "Анна және Сиам патшасы" (1946) фильмінде басты рөлде ойнауға шақыру алды. Харрисон "Фокс" компаниясымен ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қойды. "Анна" фильмінен бөлек, Джин Тирнимен түсірілген "The Ghost and Mrs. Muir" (1947) және Морин О'Харамен түсірілген "The Foxes of Harrow" (1947) фильмдері де танымал болды. "Escape" (1949) фильмінде Харрисон "Ghost and Mrs. Muir" фильмінің режиссері болған Джозеф Л. Манкиевичпен қайта жұмыс істеді.

Англияға оралу

Англияға оралғанда ол 1951 жылғы "The Long Dark Hall" фильмінде сол кездегі әйелі Лилли Палмермен бірге ойнады. Олар 1952 жылғы "Төрт плакат" фильміне бірге түсті. Голливудта ол өзінің алғашқы әрекет фильмiн, ортағасырлық "Король Ричард және крестоносцы" (1954) эпосын түсірді, онда Саладин рөлін ойнады. Англияда Харрисон Сидни Гиллиат пен Британдық Арыстанның "Тұрақты күйеуі" (1955) фильмінде ойнады. Бұл фильм кассада үлкен сәттілікке ие болды.

Америка

Харрисонға әйелі Кей Кендаллмен бірге MGM-нің "Қайғылы дебютант" (1958) фильмінде басты рөл ұсынылды. Ол "Түн ортасында" (1960) Дорис Деймен және "Бақытты ұрылар" (1961) фильмінде Рита Хейвортпен бірге ойнады. Харрисон Джозеф Л. Манкевичтен 20th Century Fox-тың "Клеопатра" (1963) тарихи фильмінде Юлий Цезарь рөлін ойнауға шақыру алды. 1964 жылы Харрисон 1956 жылғы сахналық қойылымын "My Fair Lady" фильмінде Генри Хиггинс рөлінде қайталады, бұл рөл үшін ол "Ең жақсы актер" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Ол танымал "Сары Роллс-Ройс" (1964) фильміндегі бірнеше жұлдыздардың бірі болды және Кэрол Ридтің "Фокс" студиясының "Агония және экстаз" (1965) фильмінде Чарлтон Хестонмен бірге Папа рөлін ойнады. 1967 жылы ол "Доктор Дулиттл" фильмінде түсті. "My Fair Lady" фильмінің сәттілігінен кейін кассадағы үлкен табысқа ие болған Харрисон, түсірілім кезінде өте талапкер болды, музыкалық драматург Лесли Брикусс келісімшартқа қол қойғаннан кейін болашақ композиторларға кастинг өткізуді талап етті және әнін түсірілім алаңында тікелей жазуды қалады, бірақ кейін постпродакшнде қайта жазуға келісті. Ол сондай-ақ әйелі Рейчел Робертспен болған инциденттермен және уәкілдіксіз әрекеттерімен, мысалы, Сент-Люсияда түсірілім кезінде яхтасын камералардың алдына әдейі қойып, келісімшарттық дауларға байланысты оны жылжытудан бас тарту арқылы түсірілім процесін бұзды. Бір кезде Харрисонды уақытша Кристофер Пламмер ауыстырды, бірақ ол ынтымақтастыққа келісті. Харрисон кез келген объективті стандарт бойынша әнші емес еді (ол "My Fair Lady" фильмінде қолданған сөйлеу стилін дауыс диапазоны шектеулі классикалық білім алған басқа актерлер де қабылдады); музыка рецитативтерге немесе "музыкаға сөйлеуге" ұзақ уақыт беру үшін жазылды. Дегенмен, Харрисон "Доктор Дулиттл" фильмінде орындаған "Жануарлармен сөйлесу" әні 1967 жылы "Ең жақсы түпнұсқа ән" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Танымал жағдайға сәйкес, келесі жылы оның ұлы Ноэл Харрисон 1968 жылы "Есіл жел тегершіктері" әнімен "Ең жақсы түпнұсқа ән" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Харрисон Манкевичпен "The Honey Pot" (1967) фильмінде қайта жұмыс істеді, бұл Бен Джонсонның "Volpone" пьесасының қазіргі заманғы бейімделуі болды. Оның екі әріптесі, Мэгги Смит пен Клифф Робертсон, өмір бойына дос болып қалды. Екеуі де 1990 жылы Харрисон қайтыс болған кезде Нью-Йорктегі Кішкентай шіркеуде оның естелігіне сөз сөйледі. Харрисон 20th Century Fox үшін тағы екі фильм түсірді, екеуі де кассада сәтсіз аяқталған қымбат пьесалардың бейімделулері: "Қолағындағы блоха" (1968) және "Сәулеттік баспақыш" (1969).

Кейінгі кино мансабы

Экрандық актерлік өнерден үзіліс жасағаннан кейін, Харрисон "Принц және кедей" (1977) және үнді тіліндегі "Шалимар" фильмінде үнді Болливуд жұлдыздары Дхармендра мен Зинаат Аманмен бірге ойнады. Ол "Ашанти" (1979), "Бесінші мушкетер" (1979) және "Өлу уақыты" (1979, түсірілімі 1979 жылы) фильмдерінде шағын рөлдерде түсті, ол оның соңғы фильмі болды.

Өлім

Харрисон 1990 жылғы 2 маусымда 82 жасында Нью-Йорк қаласындағы Манхэттендегі үйінде ұйқы безінің қатерлі ісігі салдарынан қайтыс болды. Оған бұл ауру жақында ғана анықталған еді. Ол сол кезде сахнада ойнап тұрған "The Circle" қойылымы оның қайтысымен аяқталды. Оның денесі кремацияланды, бір бөлігі күлі кейіннен Портофинода шашылды, ал қалған бөлігі екінші әйелі Лили Палмердің қабіріне, Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Форст Лэун мемориалдық паркінің естелік бөліміне, карта 1, лот 4066, орын 2-ге шашылды. Харрисонның екінші автобиографиясы, "Адамды қынжырлы бізнес: Комедиядағы өмірім", 1991 жылы оның өлімінен кейін жарық көрді.

Фильм

Жыл Атауы Роль жазбалары
1930 Ұлы ойын Джордж Скандал үшін мектеп Эпизодтық рөл Аталмаған
1934 Жаныңды алып қаш Том Джейкс Бланшқа қалдыр Ронни
1935 Теңізде бәрі Обри Беллингхэм
1936 Ерлер құдай емес Томи Стейплтон
1937 Шәй ішу кезіндегі дау Франк Бердон Күйеулер мектебі Леонард Драммонд
1938 Лондон көшелері, Харли Прентисс, сондай-ақ Сент-Мартин көшесі Цитадель доктор Фредерик Лоуфорд
1939 Айдың ар жағы доктор Фредди Джарвис Ұнжырға шайқас Жак Совин
1940 Парижде он күн Боб Стивенс Мюнхенге түнгі пойыз Гас Беннетт / "Дикки Рэндалл"
1941 Майор Барбара Адольф Кусинс
1945 Көңілді рух Чарльз Кондомин Гросвенор-скверде тұрамын Майор Дэвид Брюс Бірге саяхат Эпизодтық рөл Аталмаған Рэйктің жолы Вивиан Кенуэй
1946 Анна және Сиам королі Король Монгкут
1947 Аруақ және Миссис Муир Капитан Дэниел Грегг Харроу түлкілері Стивен Фокс
1948 Қашу Мэтт Денант Адалдығына күмәнді Альфред Де Картер
1951 Ұзақ қараңғы дәліз Артур Грум
1952 Төрт қанатты кереует Джон Эдвардс
1953 Басты көшеден Бродвейге Өзі
1954 Король Ричард және крестонос жорығы Эмир Хдерим Сұлтан Саладин
1955 Тұрақты күйеу Уильям Эгертон
1958 Тәнтілікке қарсы келген бойжеткен Джимми Бродбент
1960 Түн ортасында Энтони "Тони" Престон
1961 Ұялшақ ұрылар Джимми Бурн
1963 Клеопатра Юлий Цезарь
1964 Менің әдемі ханымым Профессор Генри Хиггинс Сары роллс-ройс Лорд Чарльз Фрингтон – Фрингтон маркизі
1965 Азап-қайғы мен құштарлық Папа Юлий II
1967 Бал құбысы Сесил Шеридан Фокс Доктор Долитл Доктор Джон Долитл
1968 Құлағында бит Виктор Шандебисс / Пош
1969 Жылдам баспалдақ Чарльз Дайер
1977 Қайысқан қылыштар Норфолк герцогі
1978 Шалимар Сэр Джон Локсли
1979 Ашанти Брайан Уолкер Бесінші мушкетер Кольбер
1982 Өлу уақыты Ван Остен

Теледидар

Жыл Атауы Рөл Ескермелер 1952 Омнибус Генри VIII Эпизод: Анна Болейннің ісқылыстың отырысы 1953 Америка Құрама Штаттары Болат сағаты Реймонд Дабни Эпизод: Иесіндегі адам 1957 Дюпон айлық шоуы Мырза Сир Эпизод: Кресцендо 1960 Ұлы жұмбақтар сағаты Сирил Пакстон Эпизод: Дашет алмаздары 1971–1973 Айдың пьесасы Михаил Платонов, мектеп мұғалімі Дон Кихот 2 эпизод 1974 Рекс Харрисон ұсынады Махаббат туралы әңгімелер Жүргізуші, өзі Пілоттық телефильм 1983 Кингфишер Сесил Телефильм 1985 Жүрекжарқылық үйі Капитан Шотовер Телефильм 1986 Анастасия: Аннаның құпиясы Ұлы князь Кирилл Романов Телефильм, (соңғы фильмдегі рөлі)

Құрметтер мен мұра

Жыл Сыйлық Сана Номинациялы жұмыс Нәтиже Ref. 1963 Академия сыйлығы Ең үздік актер Клеопатра 1964 My Fair Lady 1965 Британдық академия кино сыйлығы Ең үздік британдық актер 1965 Дэвид ди Донателло сыйлығы Ең үздік шетелдік актер 1984 Драмалық үстел сыйлығы Ойындағы үздік актер Heartbreak House 1985 Арнайы сыйлық 1963 Алтын глобус сыйлығы Драма жанрындағы үздік актер Клеопатра 1964 Музыкалық немесе комедия жанрындағы үздік актер My Fair Lady 1966 Әлемдік фильм сүйіктісі – ер адам 1966 Драма жанрындағы үздік актер The Agony and the Ecstasy 1968 Музыкалық немесе комедия жанрындағы үздік актер Doctor Dolittle 1963 Ұлттық сыншылар кеңесі сыйлығы Ең үздік актер Клеопатра 1946 Нью-Йорк киносыншылары сыйлығы Ең үздік актер Anna and the King of Siam 1949 Тони сыйлығы Ойындағы үздік актер Anne of a Thousand Days 1957 Музыкалықтағы үздік актер My Fair Lady 1969 Арнайы Тони сыйлығы 1984 Ойындағы үздік актер Heartbreak House

17 маусым күні 1989 жылы Рекс Харрисонды Букингем сарайында Елизавета II патшайым рыцарь атағына ие етті. Рекс Харрисонның Голливудтың Даңқ аллеясында екі жұлдызы бар: біреуі – фильмдерге қосқан үлесі үшін 6906 Голливуд бульвары мекенжайында, екіншісі – теледидарға қосқан үлесі үшін 6380 Голливуд бульвары мекенжайында. Харрисон сонымен қатар Америка театр залының мүшесі. Ол 1979 жылы қабылданды.

Тану

Сет МакФарлейн, "Сейілді жігіт" анимациялық сериалының авторы, "My Fair Lady" фильмінің бейімделуінде Харрисонды көргеннен кейін Стьюи Гриффин кейіпкерінің дауысын оның үніне келтірді. Бұрынғы ЦРУ-ның маскировка бөлімінің бастығы Джона Мендес 2019 жылы Харрисонның бет маскасын бірнеше ЦРУ агентінің жасырын жұмыстарында пайдаланғанын мәлімдеді. Оның бет қалыбы үлкен болғандықтан, кішірек агенттерге де жарады. Бұл қалыптар алюминийден жасалған және Голливудтың киностудияларынан сатып алынған. Ол оның сымбатының "көптеген операцияларға қатысқанын" айтты. Мендестің сөзіне қарағанда, Рекс Харрисонның алюминийден жасалған бет қалыбы агенттік жасаған және операцияларда қолданған бас маскаларының негізі болды. Маскалар кішкентай, орташа және үлкен өлшемдерде болды, ал Рекстің қалыбы агенттік үшін стандартты "үлкен" өлшемге айналды. Содан кейін көптеген жасырын агенттердің нағыз кімдігі Рекстің бет-әлпетіне ұқсас маскалармен жасырылды.